II SA/Rz 1055/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Małgorzata Niedobylska /spr./, Sędzia WSA Grzegorz Panek, Sędzia WSA Tomasz Smoleń, Protokolant sekr. sąd. Sabina Długosz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi A.Z. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 27 kwietnia 2023 r., nr BP.500.260.2021.0165.RZ9.401024 w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z {...} kwietnia 2023r. nr {...}Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej: GITD, organ odwoławczy), po rozpatrzeniu odwołania A.Z. , będącej osobą zarządzającą transportem w przedsiębiorstwie: Z.T. "T" w {...}(dalej: skarżąca/zarządzająca transportem) od decyzji {...}Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego (dalej: PWITD/ organ I instancji) z dnia {...} lipca 2021r. nr {...} o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości {...}zł, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Jak wynika z akt sprawy oraz uzasadnienia zaskarżonej decyzji, na podstawie upoważnienia nr {...}z {...} maja 2021r. przeprowadzono kontrolę w siedzibie przedsiębiorcy, prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą: Z.T. "T" w{...} . Przedmiotem kontroli było przestrzeganie przez przedsiębiorcę regulacji dotyczących okresów prowadzenia pojazdów i obowiązkowych przerw oraz czasu odpoczynku kierowców, a także regulacji dotyczących uprawnień do wykonywania przewozów drogowych oraz uprawnień do kierowania pojazdami. Kontrolą objęto okres od dnia 1.06.2020r. do dnia 30.04.2021r. Zgodnie z okazanymi dokumentami, przedsiębiorca w okresie 6 miesięcy przed rozpoczęciem kontroli zatrudniał średnio 8 kierowców. Ustalenia kontroli utrwalono protokołem nr {...}z {...} czerwca 2021r. Organ I instancji ustalił, że osobą zarządzającą transportem w kontrolowanym przedsiębiorstwie jest A.Z, posiadająca certyfikat kompetencji zawodowych nr{...}. Wykonywała ona również czynności kierowcy w przewozach świadczonych na rzecz przedsiębiorstwa "T" , jako domownik (żona) przedsiębiorcy. Po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego, {...}Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia {...} lipca 2021r. nr {...} nałożył na osobę zarządzającą transportem karę pieniężną w wysokości {...}zł, za nieprzestrzeganie warunków i obowiązków przewozu drogowego określonych w art. 4 pkt 22 ustawy z 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2022 r. poz. 2201 ze zm. - dalej: u.t.d.). Kontrolujący stwierdzili naruszenia opisane w załączniku nr 4 do u.t.d., tj: 1. lp. 4.4 - Wykonywanie przewozu drogowego przez kierowcę, który: nie posiada ważnego prawa jazdy odpowiedniej kategorii wymaganego dla danego rodzaju pojazdu lub zespołu pojazdów; 2. lp. 4.2 - wykonywanie przewozu drogowego przez kierowcę, który: nie posiada orzeczenia lekarskiego o braku przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy; 3. lp. 4.3 - wykonywanie przewozu drogowego przez kierowcę, który: nie posiada orzeczenia psychologicznego o braku przeciwwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy; 4. lp. 14 - przekroczenie przez kierowcę dozwolonego maksymalnego dziennego czasu prowadzenia pojazdu o czas powyżej 6 godzin i 45 minut; 5. lp. 13 - skrócenie przez kierowcę odpoczynku dobowego o czas równy lub większy niż 4 godziny i 30 minut; 6. lp. 15 - wykonywanie przewozu drogowego pojazdem: nieposiadającym ważnego aktualnego badania technicznego potwierdzającego jego zdatność do ruchu drogowego. Skarżąca wniosła odwołanie od tej decyzji wskazując, że jego szczegółowe uzasadnienie zostanie przesłane odrębnym pismem, lecz pisma tego nie złożyła. GITD, po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia {...} kwietnia 2023 r. opisaną na wstępie, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy analizując naruszenia opisane w protokole kontroli stwierdził, że PWITD zasadnie nałożył na skarżącą karę pieniężną. Łączna kara pieniężna za wszystkie stwierdzone w sprawie naruszenia {...} zł, ale z uwagi na treść art. 92a ust 4 u.t.d. została ona zredukowana do kwoty 3{...} zł. Skarżąca została zgłoszona jako osoba zarządzająca transportem w kontrolowanym przedsiębiorstwie, co oznacza, że odpowiada w świetle prawa za wykonywanie przewozów drogowych przez kierowców posiadających kwalifikacje wstępne i szkolenia okresowe, orzeczenia lekarskie o braku przeciwwskazań zdrowotnych oraz orzeczenia psychologiczne o braku przeciwwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy, posiadających ważne prawo jazdy odpowiedniej kategorii wymaganego dla danego rodzaju pojazdu lub zespołu pojazdów, a także wykonywanie przewozu drogowego pojazdami posiadającymi ważne aktualne badanie techniczne potwierdzające ich zdatność do ruchu drogowego. Organ wskazał, że do podstawowych obowiązków zarządzającego transportem należy bieżący nadzór nad pracą zatrudnionych kierowców oraz stanem technicznym pojazdów. Niemożliwym jest przeniesienie obowiązku na inną osobę, a co za tym idzie brak odpowiedzialności zarządzającego transportem za stwierdzone w wyniku kontroli przedsiębiorstwa naruszenia załącznika nr 4 do u.t.d. Przepisy prawa transportowego są w tej kwestii klarowne, zaś zadaniem podmiotów wykonujących zlecenia transportowe jest takie współdziałanie, które nie doprowadza do łamania przepisów ustawy o transporcie drogowym oraz ustawy Prawo o ruchu drogowym. Wewnętrzne regulacje oraz podział obowiązków w przedsiębiorstwie pomiędzy właścicielem przedsiębiorstwa, a zarządzającym transportem są zatem w niniejszej sprawie nieistotne i nie wpływają na brak odpowiedzialności osoby zarządzającej transportem w przedsiębiorstwie za stwierdzone naruszenia. Organ odwoławczy wskazał, iż za naruszenia opisane w załączniku nr 4 do u.t.d. odpowiedzialność ponosi zarządzający transportem, nie zaś podmiot wykonujący przewóz drogowy. Stwierdzone naruszenia dowodzą, że skarżąca, będąc osobą zarządzającą transportem, nie wykonywała należycie swoich obowiązków, co doprowadziło do ich powstania. Dopuszczenie kierowców do wykonywania przewozów drogowych bez uzyskania kwalifikacji wstępnej lub badania okresowego, nie posiadających orzeczeń lekarskich o braku przeciwwskazań zdrowotnych oraz orzeczeń psychologicznych o braku przeciwwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy, a także kierowcy w ogóle nie posiadającego ważnego prawa jazdy odpowiedniej kategorii jest niedopuszczalne. Ponadto zarządzający transportem odpowiada za stan techniczny pojazdów, a więc ponosi odpowiedzialność za bezpieczeństwo w ruchu drogowym, zdrowie i życie kierowcy wykonującego przewozy pojazdem nieposiadającym ważnego aktualnego badania technicznego potwierdzającego zdatność pojazdu do ruchu drogowego oraz innych uczestników ruchu drogowego. W niniejszej sprawie strona nie wskazała nadzwyczajnych okoliczności, których nie mogła przewidzieć oraz na które nie miała wpływu, a które spowodowały powstanie naruszeń. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy szczegółowo odniósł się do każdego z zarzucanych skarżącej naruszeń, powołując podstawę prawną nałożenia kary oraz wyjaśniając przyczyny jej nałożenia. GITD stwierdził, że skarżąca nie wskazała żadnych okoliczności, które uzasadniałyby zastosowanie art. 92c u.t.d., natomiast w przedmiotowej sprawie nie może znaleźć zastosowania art. 92b u.t.d., bowiem przepis ten może mieć zastosowanie wyłącznie w przypadku stwierdzonych naruszeń dotyczących czasu pracy kierowców. W skardze na powyższą decyzję do tut. Sądu, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, uchylenie poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i umorzenie postępowania administracyjnego oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, zarzucając naruszenie: 1. art. 92a ust. 2 u.t.d. - przez jego bezpodstawne zastosowanie w zakresie ww. naruszenia, 2. art. 7 oraz art. 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (dalej: k.p.a.) - przez niepodjęcie przez organ I instancji działań niezbędnych do dokładnego i wnikliwego wyjaśnienia stanu faktycznego, oraz pominięcie w zaskarżonym akcie wagi przedkładanych wyjaśnień, 3. art. 75 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. - przez ustalanie i dokonanie oceny stanu faktycznego na podstawie wybiórczo potraktowanego materiału dowodowego, 4. naruszenie art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. - przez wydanie decyzji, podczas gdy stan faktyczny niniejszej sprawy budził wątpliwości i nie został ustalony przez organ należycie oraz nie wszystkie okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy zostały wyjaśnione. W uzasadnieniu skargi podniosła, że jako małżonka kontrolowanego przedsiębiorcy, nie może w pełni odnieść się do wskazanych w decyzji naruszeń, nie narażając go na konsekwencje prawne. W jej ocenie, organ I instancji powinien przesłuchać jej męża na okoliczność wykonywania przez nią przewozów. Odnośnie naruszeń opisanych w decyzji jako: "Wykonywanie przewozu drogowego pojazdem nieposiadającym aktualnego okresowego badania technicznego potwierdzającego jego zdatność do ruchu drogowego " skarżąca stwierdziła, że nie powinna być za nie ukarana w trakcie kontroli w przedsiębiorstwie. Nie kwestionowałby tej kary w trakcie kontroli drogowej, natomiast nie jest racjonalne nakładanie kary podczas kontroli w przedsiębiorstwie w sytuacji, gdy badanie techniczne zostało dawno wykonane. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jej zakres wyznacza treść art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. - dalej P.p.s.a.), wg którego sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Stosownie do art. 145 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności lub niezgodności z prawem, gdy dotknięte są naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 K.p.a. lub innych przepisach. Przedmiotem skargi jest decyzja GITD, utrzymująca w mocy decyzję PWITD o nałożeniu kary pieniężnej na skarżącą, jako osobę zarządzającą transportem w przedsiębiorstwie "T" , za stwierdzone w toku kontroli naruszenia obowiązków lub warunków wykonywania przewozu drogowego określonych w art. 4 pkt 22 u.t.d. W myśl art. 92a ust.2 u.t.d., zarządzający transportem, osoba, o której mowa w art. 7c, a także każda inna osoba wykonująca czynności związane z przewozem drogowym, która naruszyła obowiązki lub warunki przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 złotych do 2000 złotych za każde naruszenie. Suma kar pieniężnych, o których mowa w ust. 2, nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli, nie może przekroczyć kwoty 3000 złotych (art.92a ust.4 u.t.d.).. Stan faktyczny niniejszej sprawy nie budzi wątpliwości. W trakcie kontroli stwierdzono, że jeden z kierowców wykonujących przewozy w przedsiębiorstwie (A.Z. ) nie posiadał ważnego uprawnienia do kierowania pojazdem samochodowym o dopuszczalnej masie całkowitej przekraczającej 3,5 t, czyli kategorii C prawa jazdy, a mimo tego kierował pojazdami o DMC większymi niż 3,5 tony. Ten sam kierowca w okresie kontroli w siedzibie przedsiębiorcy nie posiadał ważnego orzeczenia lekarskiego o braku przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy oraz ważnego orzeczenia psychologicznego o braku przeciwwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy. Uzasadniało to nałożenie kary pieniężnej na podstawie lp. 4.4, l.p.4.2 i l.p.4.3 załącznika nr 4 do u.t.d. Stwierdzono również naruszenia sankcjonowane w l.p.13, l.p. 14 i lp. 15.1 zał. nr 4 do u.t.d., polegające na przekroczeniu przez kierowców dozwolonego maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu o czas powyżej 6 godzin i 45 minut, skrócenie przez kierowców odpoczynku dobowego o czas równy lub większy niż 4 godziny i 30 minut, a także wykonywanie przewozów drogowych pojazdami nieposiadającymi ważnego aktualnego badania technicznego. Trzeba podkreślić, że stwierdzone naruszenia zostały opisane w protokole z kontroli, którego skarżąca nie kwestionowała Nie wnosiła ona też o przeprowadzenie dowodów, ani nie zarzucała braku wyjaśnienia jakiejś okoliczności faktycznej. Zarzuty odnośnie do prowadzonego postępowania wyjaśniającego skarżąca sformułowała dopiero w skardze, przy czym wskazując na naruszenie przepisów art. 7, art. 8, art. 75 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., skarżąca nie podała żadnego konkretnego uzasadnienia, dlatego uznać należy je za gołosłowne. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji Sąd stwierdza, że ustalenia w niniejszej sprawie zostały poczynione w postępowaniu, które nie narusza prawa. Wbrew zarzutom skargi, orzekające w sprawie organy dokładnie wyjaśniły stan faktyczny sprawy w oparciu o kompletny materiał dowodowy, który prawidłowo oceniły. Nie ulega wątpliwości, że skarżąca była osobą zarządzającą transportem w kontrolowanym przedsiębiorstwie, a co za tym idzie była osobą odpowiedzialną za naruszenia opisane w zał. Nr 4 do u.t.d. Z ustaleń kontroli wynikało, że skarżąca nie wykonywała należycie swoich obowiązków, m.in. dopuszczając do wykonywania przewozów drogowych kierowcę nie posiadającego orzeczenia lekarskiego o braku przeciwwskazań zdrowotnych oraz orzeczenia psychologicznego o braku przeciwwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy, a także kierowcę nie posiadającego ważnego prawa jazdy odpowiedniej kategorii. Ponadto zarządzający transportem odpowiada za organizację i dyscyplinę pracy kierowców, a także za stan techniczny pojazdów, a więc ponosi odpowiedzialność za bezpieczeństwo w ruchu drogowym, zdrowie i życie kierowcy wykonującego przewozy oraz innych uczestników ruchu drogowego. Stwierdzone podczas kontroli naruszenia miały charakter obiektywny i znajdują potwierdzenie w zgromadzonych dowodach, m.in. w protokole kontroli i załącznikach. Protokół z kontroli jest dokumentem urzędowym w rozumieniu art. 76 § 1 k.p.a., sporządzony w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w ich zakresie działania i stanowi dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Skarżąca była w trakcie kontroli i postępowania administracyjnego informowana o jego wynikach (za pośrednictwem pełnomocnika), nie wnosiła żadnych zastrzeżeń, ani nie składała żadnych wniosków dowodowych. Odnośnie naruszeń opisanych w decyzji jako: "Wykonywanie przewozu drogowego pojazdem nieposiadającym aktualnego okresowego badania technicznego potwierdzającego jego zdatność do ruchu drogowego " skarżąca stwierdziła, że nie powinna być za nie ukarana w trakcie kontroli w przedsiębiorstwie. Nie kwestionowałby tej kary w trakcie kontroli drogowej, natomiast nie jest racjonalne nakładanie kary podczas kontroli w przedsiębiorstwie w sytuacji, gdy badanie techniczne zostało dawno wykonane. Sąd nie podziela tego zarzutu. Przepisy zał. nr 4 do u.t.d. nie uzależniają nałożenia sankcji za naruszenie polegające na braku aktualnego okresowego badania technicznego pojazdu, w zależności od tego, czy uchybienie zostało stwierdzone podczas kontroli w przedsiębiorstwie czy na drodze. Podczas kontroli w przedsiębiorstwie stwierdzono brak aktualnych badań technicznych pojazdu marki [...] o nr rej. {...}(w dniach: 16, 18 i 19 stycznia 2021r.), pojazdu marki [...] o nr rej. {...} (w okresie od 1.06.2020r. do dnia 27.10.2020r.), pojazdu marki [...] o nr rej. {...} (w dniach: 25 i 26 czerwca 2020r.). Jak wynika z danych cyfrowych, ww. pojazdy we wskazanych okresach były użytkowane do przewozów drogowych przez przedsiębiorcę, a przedsiębiorca nie przedstawił dowodów, aby pojazdy te wykorzystywane były do przewozów wyłączonych spod przepisów rozporządzenia (WE) nr 561/2006. Zatem przesłanki nałożenia kary z pkt l.p.15.1 zał. Nr 4 do u.t.d. zostały spełnione. W ocenie Sądu, stwierdzone podczas kontroli nieprawidłowości, opisane szczegółowo w zaskarżonej decyzji, uzasadniały nałożenie na osobę zarządzającą transportem kary pieniężnej, stosownie do przepisu art. 92a ust. 2 u.t.d.. Jej wysokość obliczona zgodnie z przepisami zał. nr 4 do u.t.d., została ograniczona do kwoty 3.000zł, z uwagi na brzmienie przepisu art. 92a ust.4 u.t.d. W ocenie Sądu, zasadnie uznały orzekające organy, że w okolicznościach sprawy nie zachodziły przesłanki wyłączenia odpowiedzialności na podstawie art.92b ust. 1 i art.92c ust.1 u.t.d. W myśl art. 92b ust. 1 u.t.d. nie nakłada się kary pieniężnej za naruszenie przepisów o czasie prowadzenia pojazdów, wymaganych przerwach i okresach odpoczynku, jeżeli podmiot wykonujący przewóz drogowy zapewnił: 1) właściwą organizację i dyscyplinę pracy ogólnie wymaganą w stosunku do prowadzenia przewozów drogowych, umożliwiającą przestrzeganie przez kierowców przepisów: a) rozporządzenia (WE) nr 561/2006, b) rozporządzenia (UE) nr 165/2014, c) Umowy AETR, d) ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców; 2) prawidłowe zasady wynagradzania, niezawierające składników wynagrodzenia lub premii zachęcających do naruszania przepisów rozporządzenia, o którym mowa w pkt 1 lit. a, lub do działań zagrażających bezpieczeństwu ruchu drogowego. Na podstawie art.92b ust.2 u.t.d., pkt 1 tego przepisu stosuje się odpowiednio m.in. do osób zarządzających transportem w przedsiębiorstwie. Wprawdzie organy błędnie stwierdziły, że przepis art.92b u.t.d. nie ma w sprawie zastosowania, bo stwierdzone naruszenia nie dotyczyły czasu pracy kierowców, chociaż w istocie było inaczej (część naruszeń dotyczyła czasu pracy kierowców), lecz stwierdzenie to nie miało wpływu na rozstrzygnięcie sprawy, ponieważ to skarżąca powinna wykazać istnienie przesłanek zwolnienia z odpowiedzialności, lecz tego nie uczyniła. W szczególności nie wykazała, że zapewniła właściwą organizację i dyscyplinę pracy umożliwiającą przestrzeganie przez kierowców przepisów wymienionych w pkt. 1. Zgodnie natomiast z art.92c ust.1 u.t.d., nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli: 1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć, lub 2) za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ. Z powołanych przepisów wynika możliwość zwolnienia m.in. osoby zarządzającej transportem od odpowiedzialności za stwierdzone naruszenie prawa; może to mieć miejsce wyłącznie wówczas, gdy wykaże ona, że dołożyła należytej staranności wykonując swoje obowiązki, a do naruszenia prawa doszło na skutek niezależnych od niej okoliczności lub nadzwyczajnych zdarzeń. To na podmiocie odpowiedzialnym ciąży obowiązek wykazania okolicznościami sprawy i dowodami, że nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć. W zaskarżonej decyzji organ wywiódł, że skarżąca na żadnym etapie postępowania nie wskazała na jakiekolwiek okoliczności uzasadniające odstąpienie od ukarania, o których mowa w art.92b i art.92c u.t.d. Wobec stwierdzenia, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa Sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a., oddalił skargę.