II SA/Rz 1057/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie: przewodniczący - sędzia WSA Ewa Partyka /spr./ sędziowie - sędzia WSA Elżbieta Mazur-Selwa sędzia WSA Paweł Zaborniak po rozpoznaniu w dniu 14 października 2016 r. w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku MW o wyłączenie sędzi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Krystyny Józefczyk od rozpoznania sprawy ze skargi MW na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [.] grudnia 2014 r. nr [.] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji - p o s t a n a w i a - oddalić wniosek. W dniu 12 września 2016 r. skarżąca MW zgłosiła wniosek o wyłączenie sędzi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Krystyny Józefczyk, opierając żądanie na przepisach art. 18 i art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 z późn. zm.) dalej: "Ppsa". W ocenie wnioskującej sędzia ta podlega wyłączeniu od rozpoznania niniejszej sprawy dotyczącej odmowy stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy [.] z dnia [.] kwietnia 2003 r. nr [.] zatwierdzającej podział działek nr 159/3 i 159/4 dokonany - w jej ocenie - z rażącym naruszeniem prawa. Brała bowiem udział w wydaniu wyroku z dnia 28 maja 2014 r. sygn. II SA/Rz 692/12 wydanego w sprawie dotyczącej odmowy wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Wójta Gminy [.] z dnia [.] maja 2008 r. nr [.] zatwierdzającej podział działek 159/9 i 159/13, będący pochodnym podziału działek nr 159/3 i 159/4 zatwierdzonego decyzją Wójta z dnia [...] kwietnia 2003 r. Wyrok ten wydano na podstawie niekompletnych akt, błędnie ustalając stan faktyczny sprawy. Sędzia okazała się wówczas stronnicza w toku rozprawy, nie dopuszczając skarżącej do udziału w tej rozprawie, pozbawiając ją pełnomocnika z urzędu i wszelkich praw, które jej przysługiwały jako stronie skarżącej. Zgłoszony wówczas wniosek o jej wyłączenie nie został zaś rozpoznany. Słuszność tych zarzutów została potwierdzona przez Naczelny Sąd Administracyjny, który wyrokiem z dnia 14 czerwca 2016 r. sygn. I OSK 2236/14 uchylił wyrok WSA z dnia 28 maja 2014 r. sygn. II SA/Rz 692/12. W związku z powyższym wnioskiem sędzia WSA Krystyna Józefczyk złożyła do akt oświadczenie z wyjaśnieniem, że nie zachodzą wobec niej żadne okoliczności wynikające z przepisów art. 18 i 19 Ppsa mogące stanowić podstawę wyłączenia od rozpoznania sprawy o sygn. II SA/Rz 1057/16. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje; Stosownie do art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, każdy ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd. Realizacji bezstronności służy zawarta w przepisach Ppsa instytucja wyłączenia sędziego od rozpoznania danej sprawy sądowoadministracyjnej (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 14 października 2008 r. sygn. SK.6/07 oraz z dnia 13 grudnia 2005 r. sygn. SK.53/04). Ustawa ta przewiduje przesłanki wyłączenia sędziego z mocy samego prawa (art. 18 – iudex inhabilis) lub na wniosek (art. 19 – iudex suspectus). Instytucja ta służy zapewnieniu rozpoznania sprawy przez sąd w takim składzie orzekającym, którego sędziowie nie pozostają w relacjach osobistych ze stronami oraz nie mieli określonych wcześniej związków z rozpoznawaną sprawą, i którzy w obiektywnym wymiarze będą wolni od uzasadnionych podejrzeń i wątpliwości co do ich bezstronności, a więc osobistego zainteresowania (z przyczyn faktycznych lub prawnych) wynikiem danej sprawy. Czynności Sądu i sędziego powinny być bowiem oparte na w pełni zobiektywizowanych przesłankach i podjęte bez jakichkolwiek uprzedzeń do stron postępowania. Analiza powołanej przez skarżącą sprawy o sygn. II SA/Rz 692/12 oraz niniejszej sprawy prowadzonej pod sygn. II SA/Rz 1057/16 (pierwotnie II SA/Rz 228/15) i akt tej sprawy nie potwierdziła zarzutu, aby wobec sędzi Krystyny Józefczyk zachodziły obligatoryjne przesłanki wyłączające ją od udziału w niniejszej sprawie z mocy samego prawa, a określone w art. 18 § 1 pkt 1 – 7 Ppsa. Sprawy dotyczące nadzwyczajnych postępowań związanych z podziałem działek nr 159/3 i 159/4 oraz działek 159/9 i 159/13, prowadzone odpowiednio pod sygn. II SA/Rz 692/12 i II SA/Rz 1057/16, są sprawami niezależnymi i odrębnymi, do których nie znajduje zastosowania w szczególności przepis art. 18 § 1 pkt 6a Ppsa. Sędzia nie była też uczestnikiem tamtych postępowań administracyjnych i nie brała udziału w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej. Jeżeli chodzi zaś o podstawę wyłączenia określoną w art. 19 Ppsa, to analiza uzasadnienia wniosku oraz oświadczenia sędzi Krystyny Józefczyk także nie dały podstaw do jego uwzględnienia. W myśl art. 19 Ppsa, niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Jako powody wyłączenia podano zaś fakt, że sędzia Krystyna Józefczyk brała udział w sprawie o sygn. II SA/Rz 692/12, a wydany wówczas wyrok został uchylony przez Naczelny Sąd Administracyjny na skutek uwzględnienia wyżej opisanych zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej. Podano też, że dzielone działki nr 159/9 i 159/13 powstały z wcześniejszego podziału działek 159/3 i 159/4. Mając powyższe na względzie stwierdzić należy, że orzekanie przez tego samego sędziego w innych sprawach tej samej osoby o odmiennym przedmiocie kontroli nie stanowi dostatecznego uzasadnienia do postawienia takiemu sędziemu zarzutu stronniczości (braku obiektywizmu lub negatywnego nastawienia do strony). Uchylenie przez Naczelny Sąd Administracyjny wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, wydanego skądinąd w składzie trzyosobowym, stanowi jedną z możliwych konsekwencji uwzględnienia środka odwoławczego przewidzianego w przepisach Ppsa (skargi kasacyjnej), a więc zwyczajnego środka zaskarżenia służącego weryfikacji prawidłowości orzeczenia sądu pierwszej instancji. Zresztą w sprawie tamtej Naczelny Sąd Administracyjny nie tylko uwzględnił skargę kasacyjną, ale rozpoznał również skargę, uchylając dwa postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [.]. Z uzasadnienia tego orzeczenia wynika natomiast, wbrew argumentom rozpoznawanego wniosku, że nie stwierdzono określonych w art. 183 § 2 Ppsa przyczyn nieważności tak w zakresie składu sądu jak i prawa strony do obrony. Powody zapadłego orzeczenia miały charakter merytoryczny. Podstawy wyłączenia nie mogła stanowić także okoliczność, że działki nr 159/9 i 159/13, których dotyczy poddany kontroli Sądu akt administracyjny wydany w nadzwyczajnym postępowaniu administracyjnym w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości, powstały – jak podaje skarżąca, z wcześniej dokonanego podziału działek nr 159/3 i 159/4. Brak pomiędzy tymi sprawami ścisłego związku rzutującego na bezstronność sędziego. Nie podano natomiast żadnych innych obiektywnych okoliczności świadczących o tym, aby sędzia Krystyna Józefczyk miała negatywne nastawienie do wnioskującej albo zachodziły inne jeszcze okoliczności mogące wywołać uzasadnione wątpliwości co do jej bezstronności. Uwzględnienie wniosku i wyłączenie sędziego nie może nastąpić tylko na podstawie subiektywnego odczucia wnioskującej strony o braku bezstronności sędziego, ani z powodu wydania wcześniej przez Sąd w innej sprawie w składzie z udziałem danego sędziego określonego rozstrzygnięcia, ponieważ w procedurze sądowoadministracyjnej przewidziano określone środki zaskarżenia, z wykorzystaniem których możliwe jest poddanie wydawanych orzeczeń kontroli instancyjnej. O wyłączeniu decydować muszą fakty obiektywne i możliwe do weryfikacji. Pomiędzy ich wystąpieniem a powstaniem oceny, że prawdopodobne jest, iż w przedstawionych okolicznościach sędzia może okazać się nieobiektywny, musi zachodzić związek przyczynowy, którego skarżąca nie uprawdopodobniła. Nie uzasadniają wyłączenia także same tylko kontakty urzędowe sędziego ze stroną w innych sprawach, jeżeli nie zostanie wykazane istnienie dodatkowych okoliczności świadczących o możliwości (prawdopodobieństwie) bezstronności sędziego. Skoro zatem wnioskodawczyni nie uprawdopodobniła żadnych zewnętrznych i obiektywnie uchwytnych przesłanek wyłączenia sędzi Krystyny Józefczyk, to wniosek ten podlegał oddaleniu, stosownie do art. 18 § 1 i art. 19 Ppsa.