II SA/Rz 106/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Joanna Zdrzałka Sędziowie WSA Paweł Zaborniak /spr./ WSA Piotr Godlewski Protokolant specjalista Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 26 października 2016 r. sprawy ze skargi J. Ż. na postanowienie Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia -skargę oddala- Przedmiotem skargi J.Ż. jest postanowienie Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego, dalej "Szef WSW" z dnia [...] grudnia 2015 r. znak [...] nr [...], wydane w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że wnioskiem z dnia 28 maja 2015 r. J.Ż. zwrócił się do Wojskowego Komendanta Uzupełnień w [...], dalej "WKU w [...]" o wydanie zaświadczenia potwierdzającego rodzaj i okres odbywania zastępczej służby wojskowej w formie przymusowego zatrudnienia w kopalni węgla, kamieniołomie, zakładzie pozyskiwania i wzbogacania rud uranu w latach 1949 – 1959, celem uzyskania dodatku do emerytury ze względu na przymusowe zatrudnienie w górnictwie węglowym. Postanowieniem z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] organ odmówił wnioskodawcy wydania zaświadczenie o żądanej treści wskazując, że zgromadzone w sprawie dokumenty nie pozwalają na ustalenie przebiegu służby. Brak jest w materiałach archiwalnych dokumentów dotyczących przebiegu służby wnioskodawcy w Jednostce Wojskowej nr [...], zwłaszcza przyczyn skierowania do tej jednostki, natomiast w ewidencji wojskowej będącej w posiadaniu WKU w [...] brak jest informacji potwierdzającej, że służba miała charakter przymusowego zatrudnienia w górnictwie węglowym. W zażaleniu J.Ż. zakwestionował ww. postanowienie. Wyjaśnił, że fakt przymusowego wcielenia do służby w Górnictwie Węglowym potwierdza zaświadczenie WKU w [...] z dnia [...] grudnia 1994 r, nr [...] w którym potwierdzono, że odbywał służbę wojskową w Wojsku Polskim od dnia 23 listopada 1955 r. do 14 listopada 1956 r, w tym od dnia 20 maja 1956 r., został skierowany do pracy przymusowej w Górnictwie Węglowym. Zaskarżonym w niniejszej sprawie postanowieniem opisanym na wstępie Szef WSW utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji w podstawie prawnej powołując art. 219 w związku z art. 218 § 1 oraz art. 138 §1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r. poz. 23, dalej "k.p.a.") oraz art. 1 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 2 września 1994 r. o świadczeniach pieniężnych i uprawnieniach przysługujących żołnierzom zastępczej służby wojskowej przymusowo zatrudnianych w kopalniach węgla, kamieniołomach, zakładach rud uranu i batalionach budowlanych (tekst jednolity Dz. U. z 2014 r. poz. 1373, dalej "ustawa o świadczeniach pieniężnych (...)"). Organ wyjaśnił, że zebrane w sprawie dowody wskazują, że skarżący nie mógł zostać zaliczony do żadnej z kategorii osób wymienionych w art. 1 ust. 1 ustawy o świadczeniach pieniężnych (...), brak jest zatem podstaw do wydania żądanego zaświadczenia. Z zapisów karty ewidencyjnej J.Ż. wynika, że służbę wojskową pełnił on od dnia 23 listopada 1955 r. w JW. Nr [...] P., zaś w dniu 20 maja 1956 r. został przeniesiony do JW. [...] –[...] Wojskowy Batalion Górniczy. Do rezerwy przeniesiony został w dniu 14 listopada 1956 r. Karta ewidencyjna nie zawiera żadnego zapisu, jakoby pełniona służba wojskowa miała charakter służby zastępczej, nie spełnia zatem warunku przyznania świadczenia pieniężnego określonego w art. 1 ust. 1 pkt 1 powołanej ustawy. J.Ż. nie spełnia ponadto wymogów określonych w art. 1 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy. Nie był bowiem żołnierzem z poboru 1949 r. oraz nie był żołnierzem zatrudnionym w batalionie budowlanym. JW. [...] była Wojskowym Batalionem Górniczym, z kolei JW. [...] należała do Korpusu Bezpieczeństwa Wewnętrznego, co wyłącza przyznanie świadczeń i uprawnień określonych w przywołanej ustawie po myśli art. 1 ust. 2. W skardze na opisane na wstępie postanowienie J.Ż. zażądał jego uchylenia, jak również uchylenia postanowienia organu I instancji oraz zasądzenia od organu na jego rzecz zwrotu kosztów procesu. Powtórzył argumentację podniesioną w odwołaniu, wskazując ponadto, że organ II instancji nie odniósł się do wydanego w 1994 r. przez WKU w [...] zaświadczenia oraz nie przeprowadził wnikliwego postępowania dowodowego, które umożliwiłoby zweryfikowanie zasadności żądania . W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie z przyczyn podanych w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Skarga została oddalona w całości, gdyż okazała się niezasadna. Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2016 r. poz. 1660). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718; zwana dalej w skrócie p.p.s.a.). Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Natomiast w myśl art. 145 p.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. W ramach kontroli legalności decyzji Sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Skarga została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a. W myśl tej regulacji, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Zaskarżone do WSA postanowienie Szefa WKU zostało wydane na podstawie właściwie zgromadzonego i ocenionego materiału dowodowego, po zastosowaniu prawidłowo zinterpretowanych i zastosowanych przepisów prawa materialnego. Znaczenie decydujące w niniejszej sprawie odgrywa treść art. 1 ust. 1 i 2 ustawy o świadczeniach pieniężnych. Otóż w myśl art. 1 ust. 1 tej ustawy, żołnierzom zastępczej służby wojskowej, którzy w latach 1949-1959 byli przymusowo zatrudniani w kopalniach węgla, kamieniołomach oraz w zakładach pozyskiwania i wzbogacania rud uranowych przysługuje z zastrzeżeniem ust. 2, świadczenie pieniężne. Wymaga tu podkreślenia, iż art. 1 ust. 2 ustawy o świadczeniach pieniężnych wyklucza od świadczeń pieniężnych, żołnierzy Korpusu Bezpieczeństwa Wewnętrznego i Wojsk Ochrony Pogranicza, jeżeli zostali odkomenderowani w 1956 r. do kopalń węgla bez selekcjonowania politycznego określonego kategorią zastępczej służby wojskowej oraz żołnierzy, którzy w ramach werbunku ochotniczego zawarli umowę o pracę w górnictwie węglowym. Powyższy przepis wyraża negatywną przesłankę wydania żądanego przez skarżącego zaświadczenia. W odniesieniu do realiów niniejszej sprawy przyjdzie przypomnieć, iż Skarżący na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy o świadczeniach pieniężnych, wystąpił do organu wojskowego o wydanie zaświadczenia potwierdzającego rodzaj i okres wykonywania przymusowego zatrudnienia w ramach zstępczej służby wojskowej, o której mowa w art. 1 ust. 1 wyżej powołanej ustawy. Przepis § 1 ust. 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 16 grudnia 1994 r. w sprawie organów wojskowych właściwych do wydawania zaświadczeń żołnierzom zastępczej służby wojskowej przymusowo zatrudnianym w kopalniach węgla, kamieniołomach, zakładach rud uranu i batalionach budowlanych oraz trybu postępowania przed tymi organami (Dz. U. Nr 136, poz. 707 z późn. zm.; zwane dalej rozporządzeniem), stanowi wyraźnie, że zaświadczenia wydaje się na podstawie ewidencji wojskowej, a w razie jej braku - na podstawie przedłożonych przez wnioskodawcę innych dowodów oraz przeprowadzonego w koniecznym zakresie postępowania wyjaśniającego, w trybie określonym w K.p.a. Powyższy przepis wyraźnie zobowiązuje organ prowadzący postępowanie do zasięgnięcia opinii właściwego stowarzyszenia zrzeszającego byłych żołnierzy górników, a także w razie potrzeby także Centralnego Archiwum Wojskowego, archiwów państwowych i innych instytucji. Zgromadzony w aktach sprawy materiał dowodowy, nie pozwalał wydać na rzecz skarżącego zaświadczenia o żądanej przez niego treści. Sąd na jego podstawie zobligowany był potwierdzić odpowiadające prawdzie obiektywnej ustalenie Organów, iż J.Ż. pełnił służbę wojskową od dnia 23 listopada 1955 r. w JW. Nr [...] P. W dniu 20 maja 1956 r. został przeniesiony do JW. [...]-[...] Wojskowy Batalion Górniczy. W istocie karta ewidencyjna, jak również żaden inny dokument (także kopia zaświadczenia WKU w [...] z dnia [...] grudnia 1994 r.), nie potwierdza wymaganego przez ustawodawcę (art. 1 ust. 1 pkt 1 ustawy o świadczeniach pieniężnych) warunku w postaci pełnienia przez wnioskodawcę zastępczej służby wojskowej. Ponadto, znajduje potwierdzenie w aktach sprawy ustalenie Organu, że JW. [...] P., w której wnioskodawca pełnił swą służbę należała do jednostek Korpusu Bezpieczeństwa Wewnętrznego (dalej KBW). W rubryce karty ewidencyjnej znajdują się adnotacja o tym, że Skarżący w czasie pełnienia służby służył w jednostce KBW, czyli jednostce o jakiej mowa w art. 1 ust. 2 ustawy o świadczeniach pieniężnych. O czym już nadmieniono, na mocy powyższej regulacji ustawodawca wykluczył z kręgu świadczeniobiorców żołnierzy KBW. Dodać do tego należy, że Organy zapoznały się z wymaganymi przez prawo opiniami właściwego stowarzyszenia zrzeszającego byłych żołnierzy górników (opinia Związku Represjonowanych Politycznie Żołnierzy - Górników z dnia [...] czerwca 2015 r.) oraz Centralnego Archiwum Wojskowego (opinia z dnia [...] czerwca 2015 r.). Treść tych opinii zgodnie podkreśla, iż przynależność do KBW wyklucza ewentualność korzystania z uprawnień przewidzianych w w/w ustawie. W tych okolicznościach zarzuty skargi nie mogły zostać przez Sąd uwzględnione. Zaświadczenie WKU z [...] grudnia 1994 r. nie przekreśla ustaleń organów, gdyż nie wynika z niego aby skarżący pełnił zastępczą służbę wojskową poza jednostkami KBW. Samo wykonywanie pracy przymusowej w kopalni jest w świetle powołanych regulacji ustawy o świadczeniach pieniężnych niewystarczające do wydania zaświadczenia o żądanej przez skarżącego treści. Postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone prawidłowo z pełnym uwzględnieniem zapisów art. 7, 77, 80, 218 § 1 i 2 k.p.a. oraz § 1 ust. 2 rozporządzenia, gdyż opiera się na materiałach ewidencyjnych oraz opiniach właściwych instytucji. Reasumując, skarga okazała się zupełnie niezasadna, zaś Sąd działając z urzędu nie dopatrzył się takich naruszeń prawa materialnego jak i procesowego, które powodowałyby konieczność uchylenia zaskarżonego postanowienia. Z wyłożonych dotychczas względów orzeczono jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 p.p.s.a.