II SA/Rz 1061/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Paweł Zaborniak /spr./ Sędziowie WSA Joanna Zdrzałka WSA Maciej Kobak Protokolant specjalista Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 marca 2017 r. sprawy ze skargi R. P. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] maja 2016 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym I. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...]; II. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącego R. P. kwotę 1000 zł /słownie: jeden tysiąc złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Przedmiotem skargi R.P. prowadzącego działalność pod firmą "[...]" Firma Handlowo – Usługowa w [...] jest decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego (dalej "GITD") z dnia [...] maja 2016 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej wydana w oparciu o następujące okoliczności faktyczne i prawne. W dniu 28 października 2015 r. inspektorzy [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego, dalej "WITD" w miejscowości M. przeprowadzili kontrolę drogową samochodu marki Man o nr rej. [...] kierowanego przez M.P. wykonującego na rzecz skarżącego krajowy transport rzeczy. Ustalono, że w dniu 8 czerwca 2015 r. w pojeździe został zainstalowany przyrząd rejestrujący pierwotnie zamontowany w innym pojeździe. Tachograf nie spełniał obowiązującego od 1 października 2012 r. wymogu 019 a wprowadzonego Rozporządzeniem Komisji (UE) nr 1266/2009 z dnia 16 grudnia 2009 r. dostosowującym po raz dziesiąty do postępu technicznego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3821/85 w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym (Dz. U. UE. Nr L 339 z 22 grudnia 2009 r.; zwane dalej Rozporządzeniem Komisji (UE) nr 1266/2009) wedle którego "w celu wykrycia manipulowania danymi dotyczącymi ruchu informacje z czujnika ruchu są potwierdzane przez informacje dotyczące ruchu pojazdu pochodzące z co najmniej jednego źródła niezależnego od czujnika ruchu". W następstwie stwierdzonego naruszenia polegającego na wykonywaniu przewozu drogowego pojazdem wyposażonym w urządzenie rejestrujące lub cyfrowe urządzenie rejestrujące (tachograf), które nie rejestruje wszystkich wymaganych elementów ŚWITD, decyzją z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] nałożył na skarżącego karę pieniężną w kwocie 2 000, 00 zł z tytułu stwierdzenia naruszenia określonego w: lp. 6.1.2. załącznika do ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jednolity Dz. U. z 2013 r., poz. 1414 ze zm., dalej "u.t.d."). Skarżący w odwołaniu od opisanej wyżej decyzji zarzucił wybiórczą ocenę materiału dowodowego, naruszenie regulacji prawa wspólnotowego dotyczących urządzeń rejestrujących poprzez jego błędną wykładnię polegającą na stwierdzeniu, że po wymianie przyrządu rejestrującego w dniu 8 czerwca 2015 r. całe urządzenie rejestrujące zamontowane w kontrolowanym pojeździe powinno spełniać wymaganie 019 oraz naruszenie art. 92a u.t.d. ust. 1, 6, 7 , lp. 6.1.2. załącznika nr 3 do u.t.d. Po rozpatrzeniu odwołania opisaną na wstępie decyzją GITD utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji w podstawie prawnej powołując art. 138 § 1 pkt ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r. poz. 23, dalej "k.p.a."), art. 4 pkt 22 lit. a, art. 92 a, art. 92 c u.t.d., lp. 6.1.2 załącznika nr 3 do u.t.d., rozdział II pkt 005 rozdział III pkt 19 a i pkt 161 a, rozdział VI ust. 4 załącznika IB do rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85. Organ II instancji podzielił ustalenia faktyczne i ich ocenę prawną dokonaną przez organ I instancji uznając, że organ nałożoną karę za zasadną. W pkt 7 preambuły Rozporządzenia nr 1266/2009 zniesiono obowiązek wymiany tachografów cyfrowych zainstalowanych przed datą rozpoczęcia stosowania rozporządzenia, przy czym w odniesieniu do wymogu rejestrowania drugiego sygnału prędkości termin ten określono na 1 października 2012 r. zgodnie z art. 2 Rozporządzenia UE nr 1266/2009. W niniejszej sprawie pierwsza aktywacja urządzenia miała miejsce po dacie 1 października 2012 r. Zainstalowany w pojeździe czujnik nie mógł współpracować z przyrządem rejestrującym a zatem przedsiębiorca powinien wymienić przyrząd rejestrujący na przyrząd tego samego typu lub wyższego, jednak w taki sposób, aby przyrząd rejestrujący i czujnik ruchu współgrały ze sobą. Organ podzielił pogląd Głównego Urzędu Miar, iż w przypadku naprawy tachografu polegającej na wymianie przyrządu rejestrującego element ten powinien spełniać wymagania obowiązujące w dniu dokonania czynności wymiany. W sprawie powinien być zatem przystosowany do rejestrowania drugiego niezależnego sygnału informującego o ruchu pojazdu W przypadku wymiany przyrządu rejestrującego konieczna jest także wymiana czujnika ruchu jeżeli nie jest on kompatybilny z przyrządem rejestrującym i nie spełnia wymogów określonych w pkt 019 a. W skardze na opisaną na wstępie decyzję R.P. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie od organu na jego rzecz kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie: I. przepisów prawa procesowego, co miało wpływ na rozstrzygnięcie, a mianowicie: 1. art. 7 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez ustalenie stanu faktycznego w sposób błędny i tj., że: strona zastąpiła tachograf zainstalowany przed w/w datą (przypis mój: przed datą rozpoczęcia stosowania rozporządzenia nr 1266/2009) w ten sposób, iż zainstalowane zostało przyrząd rejestrujący nowszego typu, tj. urządzenie marki VDO DTCO (Continental Automotive GmbH) typ [...], nr seryjny [...], wyprodukowane w 2014 r. z oprogramowaniem R2.0, które powinno współpracować z nowym czujnikiem ruchu (...), podczas gdy stwierdzenie jest niezgodne ze stanem faktycznym oraz materiałem dowodowym zgromadzonym w trakcie postępowania, w szczególności z treścią protokołu kontroli nr:[...] z dnia [...].10.2015 r., a ustalenie to stanowi podstawę analizy prawnej dokonanej przez organ II instancji będącej podstawą zaskarżonej decyzji. 2. art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., art 78 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. poprzez pominięcie i nieprzeprowadzenie w postępowaniu administracyjnym dowodu w postaci pisma z dnia [...] września 2015 r., zawierającego stanowisko Dyrekcji Generalnej ds. Mobilności i Transportu Komisji Europejskiej, którego odpis strona przedłożyła w swoim piśmie z dnia 10.11.2015 r., 3. art. 7 k.p.a. oraz art. 9 k.p.a. w zw. z art. 77 § 4 k.p.a. poprzez niezakomunikowanie stronie faktu zajęcia przez Główny Urząd Miar stanowiska, zgodnie z którym w przypadku naprawy tachografu polegającej na wymianie przyrządu rejestrującego element ten powinien spełniać wymagania obowiązujące w dniu dokonania czynności wymiany. 4. art. 10 § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie przez organ II instancji zawiadomienia strony o możliwości wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji co do zebranych dowodów i materiałów. lI. przepisów prawa materialnego, a mianowicie: 1. art. 2 lit. b. Rozporządzenia Rady (WE) NR 2135/98 z dnia 24 września 1998 r, zmieniającego rozporządzenie (EWG) nr 3821/85 w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym oraz dyrektywę 88/599/EWG dotyczącą stosowania rozporządzeń (EWG) nr 3820/85 i (EWG) nr 3821/85, poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na stwierdzeniu, że rejestrowanie drugiego sygnału prędkości przez czujnik ruchu urządzenia rejestrującego zamontowanego w kontrolowanym pojeździe było obowiązkowe tj. że po wymianie przyrządu rejestrującego w dniu 08.06.2015 r. całe urządzenie rejestrujące zamontowane w kontrolowanym pojeździe powinno spełniać wymaganie 019 określone w Rozporządzeniu Komisji (UE) nr 1266/2009 z dnia 16 grudnia 2009 r. 2. art. 92a ust. 1, 6, 7 u.t.d., zał. nr 3 Ip. 6.1.2. polegające na jego zastosowaniu i stwierdzeniu, że w dniu 28.10.2015 r. podczas kontroli drogowej stwierdzono, że strona wykonywała przewóz drogowy pojazdem wyposażonym w urządzenie rejestrujące lub cyfrowe urządzenie rejestrujące, które nie rejestruje wszystkich wymaganych elementów. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie z przyczyn podanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Skarga została uwzględniona bowiem okazała się uzasadniona. Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2016 r. poz. 1066). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718; zwana dalej w skrócie p.p.s.a.). Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Natomiast w myśl art. 145 p.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. W ramach kontroli legalności decyzji administracyjnych, WSA władny jest stosować przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Przedmiotem kontroli Sądu była w niniejszej sprawie decyzja GITD, którą utrzymano w mocy rozstrzygnięcie Organu I instancji o nałożeniu na Skarżącego kary pieniężnej w kwocie 2.000 zł. Tą karę wymierzono ze względu na naruszenie przepisów regulujących transport drogowy, co polegało na wykonywaniu przewozu drogowego pojazdem wyposażonym w urządzenie rejestrujące lub cyfrowe urządzenie rejestrujące, które nie rejestruje wszystkich wymaganych elementów (zob. lp. 6.1.2 załącznika nr 3 do u.t.d.). Według organów inspekcji drogowej, stanowiło to powód do nałożenia na stronę kary pieniężnej na podstawie art. 92a ust. 1 u.t.d. Skarżąca strona konsekwentnie kwestionuje stanowisko GITD mówiące o tym, że w przypadku wymiany przyrządu rejestrującego, tachograf powinien spełniać wymagania techniczne obowiązujące w transporcie drogowym po dacie 1 października 2012 r., a wynikające ze zmian wprowadzonych mocą przepisów Rozporządzenia Komisji (UE) nr 1266/2009. Według Organów zainstalowany w pojeździe skarżącego tachograf, powinien posiadać techniczną możliwość rejestracji drugiego sygnału prędkości, gdyż taki wymóg wynikał dla przewoźnika z treści pkt 019a załącznika IB do Rozporządzenia Rady (EWG) z dnia 28 grudnia 1985 r. nr 3821/85 w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym (Dz.U.UE.L.1985.370.8; zwane dalej Rozporządzeniem Rady (EWG) nr 3821/85), który stanowił: W celu wykrycia manipulowania danymi dotyczącymi ruchu informacje z czujnika ruchu są potwierdzane przez informacje dotyczące ruchu pojazdu pochodzące z co najmniej jednego źródła niezależnego od czujnika ruchu. Decyzje administracyjne o ukaraniu skarżącego Organy Inspekcji oparły na ustaleniu, że w dniu [...] czerwca 2015 r,. przy pomocy firmy [...] w [...], przewoźnik dokonał instalacji przyrządu rejestrującego w pojeździe marki MAN o nr rej. [...]. W rezultacie tej wymiany mającej miejsce po wejściu w życie przepisów Rozporządzenia Komisji (UE) nr 1266/2009, tj. po dniu 1 października 2012 r., nastąpiło według organów inspekcji zastąpienie tachografu cyfrowego poprzez zainstalowanie w nim przyrządu rejestrującego nowszego typu, które winno współpracować z czujnikiem ruchu. W konsekwencji, zainstalowany w pojeździe czujnik ruchu nie spełniał wymagań obowiązujących po dniu 1 października 2012 r. W tachografie cyfrowym zainstalowanym w pojeździe był nieaktywny drugi sygnał ruchu, o którym mowa w powołanym wyżej Rozporządzeniu. Organ odwoławczy uzasadniając rozstrzygnięcie o ukaraniu podzielił stanowisko Głównego Urzędu Miar, iż w przypadku naprawy tachografu polegającego na wymianie przyrządu rejestrującego, ten element winien spełniać wymagania obowiązujące w dniu dokonania czynności wymiany. W ocenie Sądu, należało przyznać rację stronie skarżącej co do tego, że organy obu instancji przy wymierzaniu kary dokonały błędnej oceny stanu faktycznego sprawy a także błędnie zastosowały przepisy prawa materialnego. Według organów inspekcji, w niniejszej sprawie po dniu 1 października 2012 r. w pojeździe nastąpiła wymiana urządzenia rejestrującego zainstalowanego przed dniem wejścia w życie przepisów Rozporządzenia Komisji (UE) nr 1266/2009, i z tej przyczyny zainstalowane urządzenie rejestrujące powinno spełniać wymagania obowiązujące w dniu wykonania tej czynności. Strona skarżąca dokonując wymiany przyrządu rejestrującego powinna zainstalować w tachografie czujnik posiadający techniczną możliwość rejestracji drugiego sygnału prędkości, ponieważ po 1 października 2012 r., aktywowany może być wyłącznie tachograf cyfrowy spełniający obowiązujące w tym zakresie wymagania. Strona skarżąca trafnie zwraca uwagę na znaczenie punktu nr 7 preambuły Rozporządzenia Komisji (UE) nr 1266/2009. W myśl jego treści, rozporządzenie nie wymaga zastąpienia funkcjonujących tachografów cyfrowych zainstalowanych przed datą rozpoczęcia jego stosowania. Dlatego wymagania określone w tym akcie prawnym mogą odnosić się wyłącznie do nowych tachografów montowanych w pojazdach po raz pierwszy po dniu 1 października 2012 r. Innymi słowy, jeżeli urządzenie rejestrujące zostało zainstalowane w pojeździe przed w/w datą, to wejście w życie Rozporządzenia Komisji (UE) nr 1266/2009, nie nakładało na przewoźnika obowiązku wymiany wszystkich elementów tachografu na nowe, odpowiadające standardom wynikającym z przytoczonej wyżej treści pkt 19a rozdziału III załącznika IB do Rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85. W Rozdziale I załącznika IB do Rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85, zatytułowanym: "WYMAGANIA DOTYCZĄCE BUDOWY, BADAŃ, INSTALACJI I KONTROLI" w podtytule I. "DEFINICJE" wskazano zgodnie z literą: ee), że urządzenie rejestrujące to całość urządzeń zamierzonych do instalowania w pojazdach drogowych w celu automatycznego lub półautomatycznego pokazywania, rejestrowania i zapamiętywania szczegółowych danych o ruchu takich pojazdów i o pewnych okresach pracy osób kierujących tymi pojazdami. Stosownie do Rozdziału II ust. 1 zdanie pierwsze, drugie i trzecie, cyt. załącznika o tytule: CHARAKTERYSTYKI OGÓLNE I FUNKCJE URZĄDZENIA REJESTRUJĄCEGO, celem urządzenia rejestrującego, tzw. tachografu, jest rejestrowanie, przechowywanie, wyświetlanie, drukowanie i wyprowadzanie danych związanych z czynnościami wykonywanymi przez kierowcę. Prawodawca unijny jednoznacznie stwierdza, że urządzenie rejestrujące – tachograf - składa się z przewodów, czujnika ruchu i przyrządu rejestrującego. Natomiast przyrząd rejestrujący składa się z jednostki przetwarzającej, pamięci danych, zegara czasu rzeczywistego, dwóch czytników kart inteligentnych (dla kierowcy i współkierowcy), drukarki, wyświetlacza, ostrzeżenia wizualnego, gniazda do kalibracji/wczytywania danych i urządzeń do wprowadzania danych przez użytkownika. Z powyższego wynika, że przyrząd rejestrujący jest wyłącznie jednym ze składowych większej całości w postaci urządzenia rejestrującego (tachografu), który dla uzyskania swej funkcjonalności wymaga zespolenia z pozostałymi elementami w postaci czujnika ruchu oraz przewodów. Potwierdza ten wniosek prawna definicja tachografu, która wyraźnie za tachograf uznaje całość urządzeń, a nie jeden z elementów tej całości. Ponieważ tachograf to całość urządzeń, w tym również przyrząd rejestrujący, to nie można stawiać znaku równości pomiędzy urządzeniem rejestrującym a przyrządem rejestrującym. W konsekwencji, wymiana przyrządu rejestrującego nie jest okolicznością wystarczająca, aby stwierdzić wymianę tachografu, a tym samym również wymagać od przewoźnika wymiany pozostałych urządzeń tworzących tachograf. Zdaniem Sądu, tylko w sytuacji gdy wyniknie potrzeba wymiany obu elementów tachografu w postaci przyrządu rejestrującego oraz czujnika ruchu, będzie można mówić o montażu urządzenia rejestrującego – tachografu, a tym samym zarzucać przewoźnikowi niedostosowanie się do nowych wymagań w zakresie rejestracji prędkości pojazdu z co najmniej jednego niezależnego od czujnika prędkości źródła. Natomiast w sytuacji gdy następuje wyłącznie wymiana jednej z części tachografu, np. przyrządu rejestrującego, to siłą rzeczy nie następuje montaż całego urządzenia rejestrującego, którego jak wykazano nie można sprowadzać tylko do jednego z jego elementów składowych. Takie stanowisko konsekwentnie jest wypowiadane w aktualnym orzecznictwie sądowoadministracyjnym, czego dowodem są wyroki WSA w Łodzi z dnia 28 grudnia 2016 r., III SA/Łd 825/16, WSA w Opolu z dnia 1 grudnia 2016 r., II SA/Op 472/16 (opublikowane w CBOSA). W niniejszej sprawie Sąd przyznał rację stronie skarżącej, że przewoźnik po dniu 1 października 2012 r., bo 8 czerwca 2015 r., dokonał wymiany przyrządu rejestrującego, a nie jak ustaliły Organy inspekcji, całego urządzenia rejestrującego. Nie budzi wątpliwości, że jednocześnie nie dokonano wymiany składającego się na urządzenie rejestrujące czujnika ruchu (data produkcji 2008 r., data pierwszego uruchomienia 12 sierpnia 2008 r.), który co nie jest kwestionowane, nie współpracował z wymienionym przyrządem rejestrującym, poprzez rejestrowanie prędkości z co najmniej jednego źródła niezależnego od czujnika ruchu. Obowiązek wymiany czujnika nie istniał z uwagi na przytoczoną już wyżej treść pkt 7 Rozporządzenia Komisji (UE) nr 1266/2009. W tych okolicznościach, Organy błędnie uznały, że nastąpiła instalacja urządzenia rejestrującego skoro miała miejsce wyłącznie wymiana przyrządu rejestrującego, czyli jednego z elementów urządzenia rejestrującego (tachografu). W zakończonym postępowaniu doszło do naruszenia przepisów o postępowaniu wyjaśniającym poprzez błędną ocenę materiału dowodowego, co pośrednio wynikało z pominięcia przez Organy prawnej definicji urządzenia rejestrującego oraz jego części składowej w postaci przyrządu rejestrującego. Dlatego ocena organów obu instancji, że w niniejszej sprawie po wejściu w życie przepisów Rozporządzenia Komisji (UE) nr 1266/2009, nastąpił montaż urządzenia rejestrującego, nie została przez Sąd podzielona. Wbrew wypowiedzianym przez GITD twierdzeniom, w niniejszej sprawie należało kierować się punktem 7 rozporządzenia Komisji (UE) nr 1266/2009, który jednoznacznie rozstrzyga o nieistnieniu obowiązku zastąpienia funkcjonujących tachografów zainstalowanych w pojazdach przed datą wejścia w życie zmian spowodowanych w/w rozporządzeniem. Zdaniem Sądu, Organy błędnie uznały, że pierwsza aktywacja urządzenia rejestrującego nastąpiła po dniu 1 października 2012 r., bowiem czynności aktywacji w rozumieniu przepisów rozporządzenia nie można sprowadzać do aktywacji przyrządu rejestrującego. Dlatego niesłusznie zarzucono skarżącemu niespełnianie wymagań określonych pkt 19a rozdziału III załącznika IB do Rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85. Wobec powyższych ustaleń i ich ocen należało podzielić stanowisko Strony skarżącej co do naruszenia przez Organy przepisów o postępowaniu wyjaśniającym w administracji oraz istotnego dla wyniku sprawy naruszenia przepisów prawa materialnego w postaci art. 92a ust. 1, 6, 7 u.t.d. oraz lp. 6.1.2, poprzez ich zastosowanie polegające na nałożeniu na skarżącego kary pieniężnej w kwocie 2000 zł. W przypadku uprawomocnienia się niniejszego orzeczenia, Organy na zasadzie art. 153 p.p.s.a. zobligowane będą do zastosowania się do zaprezentowanej wyżej wykładni przepisów prawa materialnego oraz dokonanej przez Sąd oceny materiału dowodowego. WSA uznając, że opisane naruszenia prawa procesowego i materialnego miały wpływ na wynik sprawy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Natomiast o kosztach postępowania Sąd orzekł, stosując art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a.