II SA/Rz 1062/18

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Małgorzata Futera po rozpoznaniu w dniu 26 września 2018 r. w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku J.B. zwolnienie od kosztów sądowych i o ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi J.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia środków wypłaconych z funduszu alimentacyjnego - postanawia – I. umorzyć postępowanie w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, II. w pozostałym zakresie odmówić przyznania prawa pomocy w postaci ustanowienia adwokata. Sygn. II SA/Rz 1062/18 U Z A S A D N I E N I E J.B. (dalej: "Skarżący") zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych oraz o ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wniosku podał, że spłaca swoje zadłużenie na rzecz Funduszu, które urosło, gdy stracił pracę. Od kilku lat miesięcznie na "życie" pozostaje mu 800 zł (po potrąceniu przez komornika). Zapożycza się na opał, z powodu awarii termy nie miał ciepłej wody, dlatego prosi o zwolnienie od kosztów i wyznaczenie adwokata z urzędu. Skarżący jako majątek wskazał 0,80 ha działki rolnej, jego miesięczne wynagrodzenie wynosi 1530 zł netto, z czego faktycznie w związku z prowadzoną egzekucją otrzymuje 800 zł. Zobowiązania i stałe wydatki to 300 zł opłaty, leki 50 zł, środki czystości 50 zł, paliwo 100 zł, 204 miesięczna rata za skuter, pożyczka 165 zł. Rozpoznając wniosek stwierdzono, co następuje: Odnosząc się do wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych należy wyjaśnić, że zgodnie z treścią art. 239 § 1 pkt 1 lit a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.) – zwanej dalej P.p.s.a., nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. Do takiej kategorii jest kwalifikowana przedmiotowa sprawa. Powyższe oznacza, że Skarżący nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych z mocy samego prawa. Zwolnienie dokonane na mocy niniejszego przepisu, oznacza całkowite zwolnienie z obowiązku wnoszenia zarówno opłat sądowych, jak i ponoszenia wydatków. W związku z tym, że w przedmiotowej sprawie Skarżący korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych, rozpoznanie wniosku w tym przedmiocie stało się zbędne. W takiej sytuacji postępowanie wywołane wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych należało umorzyć na podstawie przepisu art. 249a P.p.s.a., stanowiącym, że jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się. W konsekwencji orzekający działając na podstawie art. 249a w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a. postanowił jak w pkt. I sentencji. Skarżący zawnioskował również o ustanowienie pełnomocnika – adwokata. Zgodnie z art. 262 P.p.s.a. przepisy o przyznaniu prawa pomocy w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy mają odpowiednie zastosowanie dla stron korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Z przepisu art. 245 § 3 P.p.s.a. wynika, że prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje ustanowienie pełnomocnika. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodzinny. Zatem decydujące znaczenie ma sytuacja materialna wnioskodawcy i jego możliwości finansowe. Ocena tych możliwości nie wskazuje zdaniem rozpoznającego wniosek na niewydolność ekonomiczną Skarżącego w stopniu kwalifikującym do ustanowienia prawa pomocy w zakresie częściowym w postaci pełnomocnika. Z wniosku ani z akt sprawy, które dość wnikliwie obrazują sytuację życiową i ekonomiczną Skarżącego, nie wynika aby Skarżący miał problemy np. rodzinne lub zdrowotne, które -poza zobowiązaniami stanowiącymi opłaty związane z funkcjonowaniem gospodarstwa domowego- usprawiedliwiałyby pierwszeństwo przed kosztami postępowania sądowego związanego z ustanowieniem pełnomocnika w sprawie. Skarżący mieszka w domu o pow. 80 m² usytuowanym na działce o pow. 0,27 ha, jest także właścicielem działki rolnej o pow. 0,29 ha, posiada zatrudnienie. Z rachunku matematycznego dotyczącego stałych wydatków wynika, że Skarżący wydatkuje wyższą kwotę (1069 zł) od zadeklarowanej, tj. 800 zł. Przy dość skromnym budżecie, kwota ta jest znaczna. To z kolei czyni wniosek niewiarygodnym. Dodatkowo podkreślić należy, że w ustawie – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi brak jest reguły, zgodnie z którą udział pełnomocnika w sprawie jest potrzebny już na etapie wnoszenia skargi do sądu (czynność wniesienia skargi do sądu administracyjnego nie jest objęta tzw. "przymusem adwokackim"). W postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym przysługują gwarancje procesowe; sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia oraz udziela stronom występującym bez adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego niezbędnych pouczeń co do czynności procesowych i skutków ich zaniedbań ( art. 134 § 1, art. 135 i art. 140 § 1-3 P.p.s.a). Sąd zatem bada wnikliwie sprawę bez względu na fachowość, treść i konstrukcję skargi lub wniosku sporządzonych przez stronę. W skardze Skarżący starannie wywiódł zarzuty przeciwko skarżonej decyzji i wskazał również, że korzystał z pomocy prawnej w biurze porad prawnych nieodpłatnych. Skoro widzi potrzebę działania w sprawie zawodowego pełnomocnika, powinien zaangażować środki niepochodzące z budżetu Państwa. Z powyższych przyczyn, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2, art. 249a w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.