II SA/Rz 1063/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Piotr Godlewski po rozpoznaniu w dniu 7 lutego 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie z jej skargi na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2010 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania postanawia I. Umorzyć postępowanie o zwolnienie skarżącej od kosztów sądowych, II. Odmówić ustanowienia dla wnioskodawczyni adwokata. E. S. wskazując na skomplikowany i niezrozumiały dla niej charakter sprawy zwróciła się o przyznanie jej adwokata z urzędu wskazując przy tym, że nie stać jej na jego ustanowienie z wyboru (wniosek ten dotyczył także toczącej się równolegle powiązanej z niniejszą sprawą jej skargą o sygn. II SA/Rz 1062/10). W złożonym następnie obowiązującym osoby fizyczne w postępowaniu sądowoadministracyjnym formularzu PPF podtrzymując wniosek o ustanowienie adwokata, rozszerzyła zakres dochodzonego prawa pomocy o koszty sądowe. Wg zawartych we wniosku informacji, skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z mężem, utrzymując się z pobieranych rent w wysokości odpowiednio 768,30 i 603,70 zł. netto. Zamieszkują w domu "do generalnego remontu", bez łazienki, bieżącej wody i centralnego ogrzewania. Oprócz niego są właścicielami nieruchomości rolnej o pow. 2,48 ha, z czego uprawiają ok. 5 arów (ziemniaki, jarzyny); reszta to ugory. Z uwagi na zły stan zdrowia wnioskodawczyni wraz z mężem pozostaje w stałym leczeniu; na zakup leków przeznaczają łącznie ok. 400 zł. miesięcznie, do tego dochodzą wydatki na przejazdy do lekarzy (1 przejazd ok. 30 zł.) i opłacenie pomocy osób towarzyszących (15 zł.) z uwagi na trudności skarżącej w przemieszczaniu się. Pozostałe ponoszone przez nich wydatki obejmują należności za energię elektryczną i gaz (po ok. 90 zł.), opał, "podatek gruntowy" i telefon (100 zł.), gdyż z uwagi na niezdolność do samodzielnej egzystencji wiele spraw załatwia telefonicznie (kwoty wydatków zostały wskazane we wniosku PPF złożonym w sprawie II SA/Rz 1062/10). W razie potrzeby korzystają ze wsparcia rodziny. Rozpatrując złożony wniosek stwierdzono, co następuje: Zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie zastępcy prawnego w osobie m.in. adwokata objęte jest całkowitym prawem pomocy, którego przyznanie osobie fizycznej uzależnione jest od wykazania przez nią, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania – art. 245 § 2 i art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Ponieważ w sprawie objętej skargą na mocy postanowienia referendarza sądowego z dnia 13 grudnia 2010 r. skarżącej zostało już przyznane zwolnienie od kosztów sądowych i nie zostało ono cofnięte, ponowne składanie przez nią wniosku o zwolnienie od nich jest zbędne i skutkuje umorzeniem w tym zakresie postępowania jako bezprzedmiotowego. Kwestia ta nie wpływa jednak na związaną z obecnie złożonym wnioskiem o ustanowienie adwokata wymagalność spełnienia przez E. S. wskazanej powyżej przesłanki do przyznania jej całkowitego prawa pomocy. Mimo iż wstępna ocena złożonego w tym przedmiocie wniosku mogłaby za tym przemawiać, to jednak jego analiza w zestawieniu z lekturą akt administracyjnych i sądowych sprawy wyłącza takie uznanie. Zalegają w nich kserokopie składanych przez skarżącą do Starostwa Powiatowego w S.: - zgłoszenia z dnia 21 sierpnia 2007 r. o zamiarze przystąpienia do rozbiórki szopy i kurnika (k. 15 akt administracyjnych organu I instancji), - zgłoszenia z dnia 21 sierpnia 2007 r. o zamiarze przystąpienia do budowy budynku gospodarczego o wymiarach 4,5 x 7,5 m na sprzęt rolniczy i gospodarczy w miejscu poprzednio wyburzonego obiektu (k. 18 akt administracyjnych organu I instancji), - zgłoszenia z dnia 29 września 2009 r. o zamiarze przystąpienia do remontu zbiornika na gnojowicę, obecnie na płynne nieczystości z prania, polegające na betonowym uzupełnieniu zbiornika w części nadziemnej o wymiarach 100 x 80 cm i wysokości nad ziemią 50 cm. (k. 21 akt administracyjnych organu I instancji), - zgłoszenia z dnia 23 listopada 2009 r. o zamiarze przystąpienia do remontu zbiornika betonowego na nieczystości płynne, polegające na wzmocnieniu zewnętrznych ścian zbiornika poprzez zrobienie wykopu w ziemi na głębokość 120 cm i szerokość ścian 20 cm, zalanie tego wykopu betonem i wykonanie tynku wewnątrz zbiornika (k. 24 akt administracyjnych organu I instancji i k. 44 akt sądowych). Wszystkie w/w prace niezależnie od tzw. pracy własnej bez wątpienia wymagały pewnych nakładów finansowych. Skarżąca dokonując zgłoszeń wskazujących na zamiar ich wykonania musiała dysponować środkami finansowymi na ich przeprowadzenie, niezależnie od wydatków ponoszonych za zaspokojenie koniecznych potrzeb życiowych (obejmują one przede wszystkim koszty wyżywienia, leczenia oraz utrzymania domu). Mimo więc dosyć ciężkich warunków w jakich egzystuje skarżąca wraz z mężem należy stwierdzić, że obecnie nie spełnia ona przesłanki do przyznania jej prawa pomocy w zakresie całkowitym, mimo że w przeciągu ostatnich 2 lat w wyniku rozpoznania jej wcześniejszych wniosków, prawo to w tym zakresie było jej przyznawane (m.in. w sprawie II SA/Rz 1144/10, II SA/Rz 1143/10, II SA/Rz 632/10, II SA/Rz 411/10, II SA/Rz 849/09, II SA/Rz 696/09 i II SA/Rz 472/09). Zgodnie z postanowieniem NSA z dnia 18 grudnia 2009 r. I FZ 446/09, okoliczność przyznania prawa pomocy w innych sprawach sądowoadministracyjnych nie może sama w sobie stanowić argumentu uzasadniającego podobne rozstrzygnięcie w danej sprawie. Odnosząc to do osoby wnioskodawczyni należy zwrócić uwagę, że przy składaniu wcześniejszych wniosków w żaden sposób nie sygnalizowała ona na zbieżne z nimi w czasie prowadzenie robót budowlanych. Niezależnie od tego, skoro uprzednio niezależnie od bieżących kosztów utrzymania i leczenia była w stanie wygospodarować określone środki finansowe na opisane wyżej inwestycje, to także obecnie przy praktycznie identycznej sytuacji materialno – bytowej będzie mogła partycypować w kosztach postępowania sądowego. Jeżeli zatem udział adwokata w sprawie uważa za niezbędny, powinna sama zabezpieczyć sobie środki na ten cel, zwłaszcza że przepisy normujące postępowanie przed sądami administracyjnymi ustanawiają jedynie wymóg sporządzenia przez osoby uprawnione niektórych środków zaskarżenia, bez konieczności reprezentacji w tym postępowaniu. Ponadto sąd orzekający w sprawie bierze pod uwagę z urzędu wszelkie uchybienia w postępowaniu przed organami administracji, ciąży też na nim powinność udzielania stronom występującym bez fachowego pełnomocnika potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych, ich skutków i skutków zaniedbań, co dodatkowo zabezpiecza prawa stron postępowania. W kontekście ciążącego na stronach ustawowego obowiązku ponoszenia kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie, prawo pomocy nie może być nadużywane czy też wykorzystywane kosztem Skarbu Państwa do zabezpieczenia (poprawy) swojego stanu majątkowego. Dlatego też przyznane już uprzednio skarżącej w sprawie objętej skargą zwolnienie od kosztów sądowych będzie stanowiło dla niej wystarczającą formę pomocy. W przypadku E. S. nie można przy tym pominąć samego faktu inicjowania przez nią licznych postępowań sądowych i ubiegania się nich w przyznanie prawa pomocy; stosownie do postanowienia NSA z dnia 3 kwietnia 2009 r. I OZ 304/09 skarżący wszczynając dużą liczbę postępowań musi liczyć się z tym, że prowadzona przez niego działalność będzie wymagała ponoszenia związanych z tym wydatków. Zasadą jest bowiem ponoszenie kosztów postępowania sądowoadministracyjnego przez stronę, a przerzucenie tych kosztów na społeczeństwo jest możliwe tylko w szczególnie uzasadnionych okolicznościach. Okoliczności tych, przemawiających za przyznaniem wnioskodawczyni prawa pomocy w zakresie całkowitym z przedstawionych wyżej względów w niniejszej sprawie nie stwierdzono. Z tej przyczyny, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 w związku z art. 258 § 3 oraz art. 246 § 1 w związku z art. 245 § 2 i 3 i art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.