II SA/Rz 1063/10

z dnia 4 maja 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie: Przewodniczący - Sędzia SO (del.) Anna Bembenek po rozpoznaniu w dniu 4 maja 2011r. w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym w sprawie ze skargi E. S. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w R. z dnia [..] października 2010 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym - p o s t a n a w i a - I. przyznać E.S. prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata, II. umorzyć postępowanie w pozostałym zakresie. Wnioskiem z dnia [..] stycznia 2011 r. E.S. wniosła o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze swojej skargi na postanowienie P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w R. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. z dnia [..] lutego 2010r., znak: [...], nakazującej jej rozbiórkę zbiornika betonowego wybudowanego na działce nr [...] w G.Z. W uzasadnieniu podała, że sprawa jest dla niej trudna, staje się skomplikowana i niezrozumiała, wymagająca pomocy adwokata, na którego z wyboru jej nie stać. Utrzymuje się z renty oraz zasiłku pielęgnacyjnego w łącznej kwocie 768,30zł, mąż pobiera rentę w wysokości 603,70zł,. Dochody gospodarstwa domowego to kwota 1372zł. Wymaga ona stałej specjalistycznej pomocy lekarskiej, w tym kardiologicznej, ginekologicznej, neurologicznej, reumatologicznej i ortopedycznej. Na podstawowe leki wydaje około 300zł miesięcznie, ponosi wydatki na rehabilitację i za usługi pomocowe osób trzecich. Mieszka z mężem w starym domu składającym się z pokoju i kuchni, wymagającym gruntownego remontu, bez bieżącej wody, sanitariatu, centralnego ogrzewania. Nie korzysta z pomocy społecznej. Posiadają nieruchomość o powierzchni 2,48ha, która pozostaje odłogiem. Z uwagi na stan zdrowia uprawiana jest tylko niewielka część i to przy pomocy rodziny. Mąż E.S. także wymaga opieki i pomocy, korzysta z pomocy specjalistów medycznych: kardiologa, neurologa, reumatologa i ortopedy, chirurga-naczyniowca. Mąż ma dwie poważne wady serca i nie może pracować. Na leki wydaje około 100zł miesięcznie. Wizyty u lekarzy wymagają wydatków na podróż, która kosztuje ich od 30 do 50 zł. Skarżąca ponosi koszty mediów: gazu (około 90zł), prądu (około 90zł), telefonu (około 100zł), z którego często korzysta załatwiając wiele swoich spraw z uwagi na swoją ułomność. Dokonuje także zakupu opału. Zaprzestała uczęszczać na rehabilitację z uwagi na brak środków finansowych. Pomocy udziela im rodzina, głównie dostarczając żywość. Pomagają im także w pracach wokół domu. W skardze na postanowienie referendarza sądowego zaoponowała przeciwko wyrażonemu poglądowi co do możliwości poczynienia oszczędności dla zabezpieczenia środków na pełnomocnika z wyboru. Przedstawione wydatki związane z określonymi pracami przy szopie czy zbiorniku na nieczystości nie wymagały od niej żadnych nakładów finansowych, korzystała z pomocy rodziny, która także wsparła ją finansowo w zakresie niektórych materiałów, w tym na zakup blaszanego garażu oraz cementu, piasku i drutu na remont zbiornika, który zresztą do obecnego czasu nie został rozpoczęty z uwagi na pogorszenie się stanu zdrowia wnioskodawczyni. Postanowieniem z dnia 22 lutego 2011 r. Wojewódzki Sad Administracyjny w Rzeszowie odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika w osobie adwokata opierając rozstrzygnięcie na przepisie art. 260 i art. 247 p.p.s.a. uznając wniesioną skargę za oczywiście bezzasadną. Postanowieniem z dnia 20 kwietnia 2011 r. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił w/w postanowienie WSA w Rzeszowie z dnia 22 lutego 2011 r. i przekazał wniosek do ponownego rozpoznania. NSA podkreślił, że w toku rozpoznawani wniosku o przyznanie prawa pomocy brak było podstawy do przyjęcia oceny, że przesłanki warunkujące przywrócenie terminu do wniesienia odwołania w sposób oczywisty nie zostały spełnione, gdyż ostatecznie przesądziłby kwestię zasadności odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, a ponadto wcześniej przyznano skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym nie uznając skargi za oczywiście bezzasadną. NSA polecił rozpoznać wniosek skarżącej na zasadach ogólnych, tj. zbadać sytuację materialną skarżącej i ustalić, czy zachodzą przesłanki z art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Z mocy przepisu art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2002, nr 153, poz. 1270, ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") w razie skutecznego wniesienia sprzeciwu postanowienie referendarza w przedmiocie prawa pomocy traci moc. Sąd rozpoznaje wniosek na nowo. Treść zgłoszonego wniosku wskazuje, że skarżąca ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w rozumieniu art. 245 §2 p.p.s.a. (pole 4 formularza PPF). Jednak prawomocnym postanowieniem z dnia 13 grudnia 2010 r. przyznano skarżącej prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości, które nie zostało uchylone ani zmienione. Zatem wniosek w zakresie kosztów sądowych Sąd uznał za bezprzedmiotowy. Prawo pomocy w zakresie całkowitym może nastąpić, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W zakresie częściowym natomiast gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy jest instytucją polegającą na dofinansowaniu osób o bardzo niskich lub zerowych dochodach, w celu zapewnienia im dostępu do sądu. Zasadą wynikającą z art. 199 p.p.s.a. jest bowiem odpłatność postępowania sądowego w zakresie udziału danej osoby w tym postępowaniu. Wyjściem naprzeciw trudnościom majątkowym pokrycia kosztów sądowych jest instytucja prawa pomocy. Przez nią ustawodawca zezwala na odstąpienie od ogólnej zasady odpłatności postępowania związanego z działaniem strony, co jednak wymaga szczególnie wnikliwej oceny składanych wniosków i uzasadnień w nich zawartych. Przyznane zwolnienie jest finansowane ze środków publicznych co oznacza, że składa się na nie całe społeczeństwo. Dlatego też strona powinna podjąć wpierw starania o poczynienie oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny, a dopiero gdyby nie było to możliwe albo w pełni efektywne zwrócić się o pomoc do państwa. Obejmuje to zarówno obszar kosztów sądowych jak i wydatków związanych z ustanowieniem pełnomocnika. Z wniosku skarżącej wynika, że łączy dochód dwuosobowej rodziny wynosi 1372zł. Skarżąca zamieszkuje wraz z małżonkiem w wolnostojącym budynku nie posiadającym pomieszczeń sanitarnych. Samodzielnie ponoszą koszty swojego utrzymania, w tym znaczną część przeznaczają na zakup leków i pokrycie kosztów wizyt lekarskich. Wydatki te nie budzą wątpliwości i stanowią normalne wydatki związane z codziennym funkcjonowaniem, a ponadto schorzeniami wynikającymi z wieku. Konieczność wydatkowania znacznych środków na zakup leków oraz wizyty lekarskie wpływa na obniżenie poziomu życia skarżącej i jej małżonka i stanowi przesłankę do uznania, że posiadane dochody nie pozwalają na poczynienie oszczędności nie tylko na pokrycie kosztów sądowych, ale też do wysokości wynagrodzenia zawodowego pełnomocnika. Tym samym skarżąca spełnia przesłanki do przyznania jej prawa pomocy w zakresie całkowitym. Mając jednak na względzie uprzednio przyznane prawo pomocy w zakresie zwolnienia do kosztów sądowych i bezprzedmiotowość zgłoszonego wniosku w tym zakresie Sąd orzekł o przyznaniu prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika i umorzył postępowanie w zakresie wniosku dotyczącego kosztów sądowych. Orzeczenie zawarte w punkcie I postanowienia wydano na podstawie art. 245 §1 i §2 w zw. z art. 246 §1 pkt 1 p.p.s.a. Orzeczenie zawarte w punkcie II postanowienia wydano na podstawie art. 161 §1 pkt 3 p.p.s.a. Orzeczenie wydano na posiedzeniu niejawnym zgodnie z art. 260 i art. 161 §2 p.p.s.a.