II SA/Rz 1064/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Robert Sawuła Sędziowie NSA Ryszard Bryk /spr./ AWSA Magdalena Józefczyk Protokolant sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólno-Administracyjnym na rozprawie w dniu 25 października 2006 r. sprawy ze skargi A. M. na decyzję Wojewody z dnia [...] października 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uznania za osobę bezrobotną i odmowy przyznania zasiłku dla bezrobotnych w postępowaniu wznowieniowym -skargę oddala- II SA/Rz 1064/05 U Z A S A D N I E N I E Decyzją z dnia [...] października 2005 r. nr [...] Wojewoda, po rozpatrzeniu odwołania T. M. – obecnie A. M. –od decyzji Starosty Powiatu z dnia [...] sierpnia 2005 r. znak [...] uchylającej decyzję Starosty Powiatu z dnia [...] maja 2001 r., znak [...] o uznaniu z dniem 9 maja 2001 r. za osobę bezrobotną i przyznaniu prawa do zasiłku od dnia 17 maja 2001 r. w wysokości 461,90 zł miesięcznie oraz orzekającej o odmowie uznania z dniem 9 maja 2001 r. za osobę bezrobotną i odmowie przyznania prawa do zasiłku od dnia 17 maja 2001 r. w wysokości 461,90 zł miesięcznie – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Wojewoda swoją decyzję wydał na podstawie art. 10 ust. 4 pkt 2 ustawy z dnia 20.04.2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy /Dz. U. z 2004 r., Nr 99, poz. 1001 ze zm./ oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. W uzasadnieniu decyzji Wojewoda wskazał, że odwołująca zarejestrowała się w Powiatowym Urzędzie Pracy w dniu 9 maja 2001 r. i decyzją z dnia [...].05.2001 r. nr [...] została uznana za osobę bezrobotną oraz nabyła prawo do zasiłku od dnia 17.05.2001 r. w wysokości 461,90 zł. Z dniem 17.11.2001 r. utraciła prawo do zasiłku z powodu upływu maksymalnego okresu jego pobierania. Natomiast decyzją z dnia [...].05.2002 r. nr [...] odwołująca została pozbawiona statusu osoby bezrobotnej z dniem 8.05.2002 r. z powodu podjęcia zatrudnienia. Wskazano, że w dniu 19.04.2005 r. wpłynęło do PUP pismo T. M. z dnia 18.04.2005 r. do którego dołączyła: – kopię umowy darowizny zawartej w dniu 6.12.2000 r. pomiędzy R. i M Z., a T. M., – kopię umowy dzierżawy zawartej w dniu 6.12.2000 r. pomiędzy T. M., a A. P., – oświadczenia stron o rozwiązaniu wyżej wymienionej umowy dzierżawy z dniem 1.07.2003 r. Na podstawie umowy darowizny przekazano T. M. własność nieruchomości składającej się z działek roli, lasu i placu zabudowanego nr 251/2 i 308/2 o powierzchni łącznej 3,3178 ha położonych w P., gminie S.. Nieruchomość ta została wydzierżawiona A. P. Urząd Wojewódzki przekazał do PUP pismo Urzędu Gminy z dnia 14.07.2005 r. w celu ustalenia uprawnień T. M. do statusu bezrobotnego oraz prawa do zasiłku dla bezrobotnych. W wyniku czego zostało wznowione z urzędu przez Starostę Powiatu postępowanie w sprawie uznania T. M. z dniem 9.05.2001 r. za osobę bezrobotną i przyznania zasiłku od dnia 17.05.2001 r. zakończonej decyzją ostateczną Starosty Powiatu. Starosta uchylił w trybie wznowieniowym decyzję z dnia [...].05.2001 r. o uznaniu z dniem 9.05.2001 r. za osobę bezrobotną i przyznaniu prawa do zasiłku od dnia 17.05.2001 r. w wysokości 461,90 zł miesięcznie oraz orzekł o odmowie uznania z dniem 9.05.2001 r. za osobę bezrobotną i odmowie przyznania prawa do zasiłku od dnia 17.05.2001 r. Wojewoda przytoczył art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. d ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, która obowiązywała w dniu rejestracji T. M. w PUP. Zgodnie z tym przepisem bezrobotnym jest osoba niezatrudniona i niewykonująca innej pracy zarobkowej, która m. innymi nie jest właścicielem lub posiadaczem /samoistnym lub zależnym/ nieruchomości rolnej w rozumieniu przepisów kodeksu cywilnego, o powierzchni użytków rolnych przekraczającej 2 ha przeliczeniowe, lub nie podlega ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu z tytułu stałej pracy jako współmałżonek lub domownik w gospodarstwie rolnym o powierzchni użytków rolnych przekraczającej 2 ha przeliczeniowe. Ustalono, że T. M. uzyskała na podstawie umowy darowizny prawo własności nieruchomości rolnej o pow. 3,3178 ha z dniem 6.12.2000 r. – wypis z aktu notarialnego z dnia 6.12.2000 r., repertorium A nr [...], powierzchnia tego gospodarstwa wynosi 3,94 ha przeliczeniowe. Zgodnie więc z przytoczonym przepisem nie mogła zostać uznana za osobę bezrobotną w dniu 17.05.2000 r. W odwołaniu T. M. wskazała, że gospodarstwo wydzierżawiła, ale zdaniem Wojewody za bezrobotnego nie może być uznany właściciel nieruchomości rolnej bez względu na to, czy sam to gospodarstwo prowadzi czy też je wydzierżawił. Organ II instancji wskazał, że przez umowę dzierżawy wydzierżawiający zobowiązuje się jedynie oddać dzierżawcy rzecz do używania i pobierania pożytków – art. 693 k.c. Umowa dzierżawy nie przenosi własności rzeczy, którą można jedynie przenieść w drodze umowy sprzedaży, zamiany, darowizny lub innej umowy zobowiązującej do przeniesienia własności rzeczy – art. 155 § 1 k.c. Dlatego też Wojewoda po przeprowadzeniu postępowania odwoławczego utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie /za pośrednictwem organu odwoławczego/, skarżąca T. M. nie wskazując kierunku weryfikacji zaskarżonej decyzji zarzuciła, że jej zdaniem umowa dzierżawy przenosi własność nieruchomości na określony czas. W takiej sytuacji od momentu zawarcia takiej umowy /6.12.2000 r./ do czasu jej rozwiązania /1.07.2003 r./, nie powinna być traktowana jako właścicielka gospodarstwa rolnego. W dniu 16.09.2005 r. otrzymała pismo Dyrektora Powiatowego Urzędu Pracy z dnia 12.09.2005 r. informujące, że jej odwołanie od decyzji Starosty Powiatu z dnia [...].08.2005 r. zostało przekazane Wojewodzie. Natomiast w dniu 18.10.2005 r. doręczono jej decyzję tegoż Wojewody z dnia [...].10.2005 r. Z podanych faktów skarżąca wyprowadziła konkluzję, że skoro od dnia zawiadomienia jej o przekazaniu odwołania do organu II instancji do dnia doręczenia jej decyzji Wojewody upłynęło 30 dni, zatem powoduje to "nieważność poprzednich decyzji uchylających uznanie mnie za bezrobotną i przyznających zasiłek na okres 6 m-cy". Dodatkowo w piśmie z dnia 20.12.2005 r. /k. 11-13 akt sądowych/ napisała: "Nieruchomość rolną skarżąca przekazała dzierżawcy i do 1993 r. nie wykonywała na niej żadnej pracy, natomiast w 2000 r. dokonano na polecenie skarżącej nasadzeń krzewów na powierzchni 0,15 ha, zwiększonej do 0,25 ha w 2001 r. i w 2003 r. do 0,05 ha. Łącznie w lipcu 2003 r. skarżąca posiadała 1,22 ha – 0,45 ha = 0,67 ha z zabudowaniami /0,45 ha służebności wieczystej rodziców/ i 0,31 ha wspólnej z byłym małżonkiem działki k. R. Czyli od 6 grudnia 2000 r. skarżąca nie posiadała de facto więcej niż 0,98 ha co dawało jej prawo do rejestracji i uzyskanie statusu osoby bezrobotnej zarówno 9 maja 2001 r., jak i 5 kwietnia 2004 r., także w lipcu 2005 r.". Wojewoda wniósł o oddalenie skargi i powtórzył argumentację zamieszczoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. I. Na wstępie należy przytoczyć, że skarżąca po wniesieniu skargi /nadana do organu odwoławczego w dniu 7.11.2005 r./ doręczyła Sądowi kopię decyzji Wojewody z dnia [...].04.2006 r., Nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego z dnia [...].03.2006 r., Nr [...] orzekającej o zmianie nazwiska i imienia M. T. K. rodowe Z. na nazwisko M. i imię A. /k. 18-19 akt sądowych/. Na rozprawie sądowej okazała Sądowi do wglądu swój dowód osobisty, seria [...], wydany przez Wójta Gminy, wystawiony już na nazwisko M. i imię A. Zmiana nazwiska i imienia skarżącej nastąpiła po wniesieniu skargi do Sądu, a przed wydaniem wyroku, zatem Sąd w części wstępnej wyroku wpisał już zmienione nazwisko i imię skarżącej. II. Zaskarżona decyzja została wydana na tle n/w stanu faktycznego: Decyzją z dnia [...].05.2001 r., Nr [...], Starosta uznał T. M. z dniem 9.05.2001 r. za osobę bezrobotną i przyznał jej prawo do zasiłku z dniem 17.05.2001 r. w wysokości 461,90 zł miesięcznie. W dacie rejestracji /9.05.2001 r./ podpisała oświadczenie, iż nie jest właścicielem lub posiadaczem /samoistnym lub zależnym/ nieruchomości rolnej o powierzchni użytków rolnych powyżej 2 ha przeliczeniowe, ani gospodarstwa stanowiącego dział specjalny produkcji rolnej w rozumieniu przepisów podatkowych. Kolejną decyzją z dnia [...].11.2001 r., Nr [...] /znak: [...]/, w/w organ orzekł o utracie przez T. M. prawa do zasiłku od dnia 17.11.2001 r., z powodu upływu maksymalnego okresu jego pobierania. Wymienioną decyzję Starosty z dnia [...].11.2001 r. utrzymał w mocy Wojewoda /decyzja z dnia [...].02.2002 r., Nr [...]/. Decyzją z dnia [...].05.2002 r., Nr [...] Starosta orzekł o utracie przez T. M. statusu osoby bezrobotnej z dniem 8.05.2002 r., z powodu podjęcia pracy zarobkowej. W podanych okresach skarżąca zamieszkiwała w R. W dniu 29.07.2005 r. Urząd Wojewódzki przekazał Powiatowemu Urzędowi Pracy pismo Wójta Gminy z dnia 14.07.2005 r., Nr [...] informujące, że T. M. c. R. zam. P. Nr [...] posiada gospodarstwo rolne o powierzchni 3,3178 ha, co stanowi 3,94 ha przeliczeniowych od dnia 6.12.2000 r., które w dniu 6.12.2000 r. wydzierżawiła w całości, zaś w dniu 1.07.2003 r. umowa dzierżawy została rozwiązana. W aktach administracyjnych znajduje się również wypis z umowy darowizny z dnia 6.12.2000 r., sporządzonej w Kancelarii Notarialnej notariusza L. M., Rep. A Nr [...], z której wynika, że M. i R. Z. /rodzice skarżącej/ podarowali córce T. K. M. gospodarstwo rolne, położone w P., składające się z działek roli, lasu i placu zabudowanego o numerach ewidencyjnych 251/2 i 308/2 o powierzchni łącznej 3,3178 ha. T. M. darowiznę przyjęła i ustanowiła na rzecz darczyńców nieodpłatnie służebność osobistą polegającą na prawie zamieszkiwania na parterze domu mieszkalnego, korzystania z budynków gospodarczych oraz ustanowiła na ich rzecz dożywotnie użytkowanie części działek Nr 251/2 i 308/2 o powierzchni łącznej 45 arów. Tego samego dnia /6.12.2000 r./ T. M. zawarła z A. P. umowę dzierżawy w formie aktu notarialnego, na podstawie której wydzierżawiła w/w dzierżawcy działki nr ewid. 251/2 i 308/2 o łącznej powierzchni 3,3178 ha na okres 10 lat. W umowie tej ustalono czynsz dzierżawny jako równowartość podatku gruntowego płaconego w danym roku podatkowym. Umowa dzierżawy została rozwiązana za zgodą stron w dniu 1.07.2003 r. /oświadczenia stron zostały złożone w obecności notariusza L. M./. Postanowieniem z dnia [...].08.2005 r., Nr [...] , Starosta na podstawie art. 145 § 1 pkt 5, art. 147, art. 149 § 1 i art. 150 k.p.a. wznowił z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie uznania T. M. z dniem 9.05.2001 r. za osobę bezrobotną i przyznania jej prawa do zasiłku od dnia 17.05.2001 r. w wysokości 461,90 zł miesięcznie, zakończonej decyzją ostateczną przezeń wydaną z dnia [...].05.2001 r., znak: [...], Nr decyzji [...]. Wskazane postanowienie doręczono T. M. w dniu 5.08.2005 r. Przedstawiony stan faktyczny wynika z dokumentów znajdujących się w aktach administracyjnych. Na rozprawie sądowej /25.10.2006 r./ skarżąca przedłożyła do akt sprawy dwa wypisy z rejestru gruntów z dnia 26.11.2003 r., dotyczące działek 251/2 i 308/2, ale wypisy te nie są potwierdzone podpisem przez podmiot wydający. Z tego względu na marginesie należy nadmienić, że dane zawarte w tych wypisach w zakresie powierzchni /3,3178 ha/ odpowiadają powyższym ustaleniom faktycznym. Grunt oznaczony jako R /rola/ zaliczony jest do klasy: IIIa, IIIb, IVa i IVb. Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25.07.2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz. U. nr 153, poz. 1269/ wojewódzki sąd administracyjny kontroluje zaskarżoną decyzję pod względem zgodności z prawem /procesowym i materialnym/. Zdaniem Sądu zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Instytucja wznowienia postępowania administracyjnego unormowanego w k.p.a. /art. 145-152/ ma charakter procesowy i umożliwia ponowne przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego i ponowne rozstrzygnięcie sprawy zakończonej już wydaniem decyzji ostatecznej, w przypadkach gdy zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że postępowanie poprzedzające wydanie decyzji w trybie zwyczajnym było wadliwe. Zgodnie z art. 147 k.p.a. postępowanie wznowieniowe może być również wszczęte z urzędu, ale tylko z podstaw wznowieniowych określonych w art. 145 § 1 pkt 1-3 i 5-8 k.p.a. Organem właściwym do wznowienia postępowania administracyjnego jest z reguły organ, który wydał w sprawie decyzję w ostatniej instancji /art. 150 § 1 k.p.a./. Jak to już podano w ustaleniach faktycznych, przedmiotem wznowienia była sprawa uznania skarżącej za osobę bezrobotną i przyznania jej zasiłku, która została zakończona ostateczną decyzją Starosty z dnia [...].05.2001 r., Nr [...]. Postępowanie w kontrolowanej przez Sąd sprawie zostało wznowione z urzędu przez właściwy organ z podstawy wznowieniowej określonej w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Przepis ten stanowi, że w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli: wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję. Pojęcie osoby bezrobotnej w dacie wydania decyzji z dnia [...].05.2001 r. definiował art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 14.12.1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu /tekst jednolity Dz. U. z 2001 r., Nr 6, poz. 56 zmiana Dz. U. Nr 89, poz. 973/ i wedle tego przepisu bezrobotnym była osoba nie zatrudniona i nie wykonująca żadnej pracy zarobkowej, zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującego w danym zawodzie lub służbie, nie ucząca się w szkole w systemie dziennym, zarejestrowana we właściwym dla miejsca zameldowania /stałego lub czasowego/ powiatowym urzędzie pracy, jeżeli: m. innymi nie jest właścicielem lub posiadaczem /samoistnym lub zależnym/ nieruchomości rolnej w rozumieniu Kodeksu cywilnego, o powierzchni użytków rolnych przekraczającej 2 ha przeliczeniowe, lub nie podlega ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu z tytułu stałej pracy jako współmałżonek lub domownik w gospodarstwie rolnym o powierzchni użytków rolnych przekraczającej 2 ha przeliczeniowe. Starosta w trakcie postępowania zwyczajnego, zakończonego ostateczną decyzją z dnia [...].05.2001 r., nie wiedział, że skarżąca w chwili rejestracji bezrobocia /od dnia 6.12.2000 r./ była właścicielką gospodarstwa rolnego przekraczającego 2 ha przeliczeniowe. O tym fakcie dowiedział się dopiero z pisma Wójta Gminy z dnia 14.07.2005 r., Nr [...]. Ujawniona okoliczność istniejąca w dacie wydania decyzji z dnia [...].05.2001 r. /ale nie znana organowi/ miała istotne znaczenie w sprawie, bo ściśle wiązała się z pojęciem osoby bezrobotnej. W takim stanie rzeczy Starosta słusznie wznowił z urzędu postępowanie wznowieniowe /postanowienie z dnia [...].08.2005 r./ i otworzył drogę do zbadania, czy rzeczywiście zaistniała przyczyna wznowieniowa, określona w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Istnienie nowej okoliczności faktycznej, nie znanej wcześniej organowi wykazano w postępowaniu wznowieniowym również na podstawie dowodu z umowy darowizny, sporządzonej w formie aktu notarialnego. Skoro zatem postępowanie wznowieniowe potwierdziło istnienie nowej i istotnej okoliczności faktycznej, zatem organy obu instancji trafnie zastosowały art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. i na jego podstawie organ I instancji uchylił decyzję Starosty z dnia [...].05.2001 r., znak: [...], nr decyzji [...] i odmówił uznania skarżącej za osobę bezrobotną i odmówił przyznania jej zasiłku. Na zakończenie powyższych rozważań należy jeszcze wyjaśnić, że postępowanie wznowieniowe jest postępowaniem w nowej sprawie, bo dotyczy wadliwości postępowania zwyczajnego, przeto do tego postępowania z reguły stosuje się przepisy prawa materialnego obowiązującego w dacie wydania decyzji. Wyjątek dotyczy decyzji deklaratoryjnych, do których przy wznowieniu postępowania administracyjnego stosuje się przepisy obowiązujące w dacie wydania decyzji ostatecznej w postępowaniu zwyczajnym /zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28.06.1984 r., I SA 86/84 – ONSA Nr 1/1984, poz. 59 oraz teza trzecia wyroku NSA OZ w Gdańsku z 22.03.2000 r., II SA/Gd 1196/98, LEX Nr 44234/. Sąd in merito podzielił stanowisko organu odwoławczego zawarte w odpowiedzi na skargę, iż decyzje dotyczące uznania danej osoby za bezrobotną, przyznania zasiłku są decyzjami deklaratoryjnymi, bowiem jedynie stwierdzają nabycie istniejącego prawa wynikającego z ustawy. Tego rodzaju decyzje działają ex tunc. W związku z tym orzekające organy trafnie zastosowały prawo materialne /co do pojęcia osoby bezrobotnej/ obowiązujące w dacie wydania decyzji ostatecznej w postępowaniu zwyczajnym. Z przedstawionych względów i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. nr 153, poz. 1270, ze zm./, Sąd skargę oddalił. Zarzuty podniesione w skardze i w piśmie z dnia 21.12.2005 r., nie mają uzasadnionych podstaw prawnych. Umowa dzierżawy rzeczy /nieruchomości/ nie przenosi własności, a jej istota polega na tym, że wydzierżawiający zobowiązuje się oddać dzierżawcy rzecz do użytkowania i pobierania pożytków na czas oznaczony lub nie oznaczony, a dzierżawca zobowiązuje się płacić wydzierżawiającemu umówiony czynsz /art. 693 kodeksu cywilnego/. Właściciel nieruchomości rolnej o powierzchni przekraczającej 2 ha przeliczeniowe nie może być uznany za bezrobotnego w przypadku wydzierżawienia nieruchomości, a także i wówczas, gdy przestał z niej korzystać w inny sposób /zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7.08.1997 r., SA/Bk 439/97 nie publikowany/. Przyczyny nieważności decyzji są enumeratywnie wymienione w art. 156 § 1 k.p.a. Zarzut skarżącej, iż organ odwoławczy doręczył jej zaskarżoną decyzję po upływie 30 dni od dnia doręczenia zawiadomienia organu I instancji o przekazaniu odwołania organowi II instancji nie ma w tej sprawie żadnego znaczenia. Powołany zarzut mógłby wiązać się z bezczynnością organu odwoławczego /art. 35 § 3 k.p.a./, ale przedmiotowa sprawa administracyjna nie ma takiego charakteru, a po drugie zaskarżona decyzja była wydana z zachowaniem 1 miesięcznego terminu, określonego w powołanym przepisie. Poruszona kwestia nasadzeń krzewów na określonym areale, czy też kwestia zakresu posiadania nieruchomości rolnej przez jej właściciela również nie ma znaczenia w przedmiocie pojęcia bezrobotnego i de facto została już przez Sąd wyjaśniona w przytoczonym orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego.