II SA/Rz 1068/17

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Agata Kosowska-Dudzik po rozpoznaniu w dniu 10 stycznia 2018 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku H. Z. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi H. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2017 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych oraz rozłożenia tych świadczeń na raty - postanawia - odmówić przyznania prawa pomocy. H. Z. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie odmowy umorzenia nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych oraz rozłożenia tych świadczeń na raty. W sprawie tej wymieniona wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. Wskazała, że jest rolnikiem i poza tym nie uzyskuje żadnych dochodów. Grunty rolne o powierzchni 2,20 ha uprawia na własne potrzeby. Składka do Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (KRUS) wynosi 370 zł na kwartał. Wraz z wnioskodawczynią mieszka syn, który pobiera naukę. Skarżąca podkreśliła, że jest osobą chorą. Celem uzyskania większej ilości danych potrzebnych do rozpoznania wniosku, wezwano stronę do ich przedstawienia. Wezwanie dotyczyło mianowicie podania informacji odnośnie do dochodów uzyskiwanych z prowadzonego przez stronę gospodarstwa rolnego oraz dochodów jej syna, jak też wskazania wydatków na wyżywienie, lekarstwa, utrzymanie domu i ewentualnych pojazdów mechanicznych, z tytułu korzystania z telefonu i Internetu oraz wydatków związanych ze studiowaniem syna. Wezwano skarżącą także do nadesłania wyciągów z rachunków bankowych własnych i syna za określony czas. Wezwanie powyższe doręczono stronie dnia 8 grudnia 2017 r. i do dnia 15 grudnia 2017 r., jak też do dnia orzekania w przedmiocie jej wniosku nie udzieliła ona odpowiedzi na powyższe. Rozpoznając wniosek zważono, co następuje: Żądanie H. Z. nie może zostać uwzględnione, bowiem nie jest znana dokładna sytuacja materialna wymienionej, której nie przedstawiła ona pomimo skierowanego do niej wezwania w tym zakresie. Jak stanowi art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017r. poz. 1369 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.", to strony postępowania mają obowiązek ponoszenia kosztów postępowania, które wiążą się z ich udziałem w sprawie. Możliwe jest wprawdzie odstępstwo od powyższej reguły, jednak wówczas zadaniem strony ubiegającej się o dofinansowanie ze środków Skarbu Państwa jest udowodnienie, że jej sytuacja materialna jest na tyle zła, iż zasadnym w jej przypadku jest udzielenie przedmiotowego wsparcia. Rozpoznający wniosek o prawo pomocy nie ma bowiem innej możliwości jak skorzystanie z danych przedstawionych przez składającego go, który dysponuje wszystkimi informacjami istotnymi z punktu widzenia przesłanek przyznania prawa pomocy. Okoliczność, iż ciężar dowodowy w tym zakresie spoczywa właśnie na wnioskodawcy wynika z jasnego brzmienia art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., który ustanawia przesłankę przyznania częściowego prawa pomocy, a takiego właśnie zakresu żądania dotyczy wniosek skarżącej tj. zwolnienia od kosztów sądowych. Przepis ten stanowi mianowicie, że do otrzymania takiego wsparcia uprawniona jest osoba, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zatem to domagający się uczynienia odstępstwa od zasady z cytowanego art. 199 P.p.s.a. winien podać w złożonym przez siebie wniosku taką ilość danych, która jest wystarczająca z punktu widzenia wydania orzeczenia w tym przedmiocie. Jeśli zaś podane informacje są niewystarczające, wówczas możliwe jest wezwanie wnioskodawcy w oparciu o art. 255 P.p.s.a. o dokonanie uzupełnienia w konkretnie wskazanym zakresie. Jeśli jednak wnioskodawca nie podejmie należytej współpracy, to rozpoznający wniosek nie jest w stanie dokonać właściwej oceny możliwości płatniczych strony. Taka właśnie sytuacja zaistniała w sprawie niniejszej, gdzie H. Z. nie odpowiedziała w ogóle na wezwanie w trybie art. 255 P.p.s.a. Tym samym, nie wiadomo, jakimi dochodami dysponuje co miesiąc strona, bowiem w swoim wniosku w jednym miejscu wskazała, że utrzymuje się jedynie z gospodarstwa rolnego i innych dochodów nie ma. Natomiast już w innym miejscu składanego oświadczenia podała ona, że nie ma dochodów z przedmiotowego gospodarstwa. Jednocześnie zwróciła uwagę, że płaci składki do KRUS w wysokości 370 zł na kwartał. Poza tym, z pewnością ponosi ona także wydatki łączące się z utrzymaniem domu. Nadto, do wspólnego z nią gospodarstwa domowego wchodzi jeszcze studiujący syn, którego sytuacja finansowa także nie została przez stronę ujawniona. Skoro więc nieznane są zarówno dochody, jak i wydatki skarżącej i jej syna, to nie jest możliwe przeprowadzenie analizy pod kątem przesłanek przyznania prawa pomocy z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Stad też orzeczono o odmowie zwolnienia skarżącej od kosztów sądowych, czego podstawę stanowił art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.