II SA/Rz 1068/17

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Małgorzata Futera po rozpoznaniu w dniu 23 maja 2018 r. w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku H.Z. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych i rozłożenia na raty nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych postanawia I. zmienić postanowienie referendarza sądowego z dnia 10 stycznia 2018 r. sygn. II SA/Rz 1068/17 i przyznać skarżącej prawo pomocy w zakresie zwolnienie od kosztów sądowych, II. ustanowić radcę prawnego. II SA/Rz 1068/17 U Z A S A D N I E N I E Skarżąca w sprawie opisanej w sentencji niniejszego postanowienia wniosła o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych oraz o ustanowienie radcy prawnego. W treści formularza PPF w rubryce dotyczącej zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca argumentuje, że wnosi o ustanowienie pełnomocnika z urzędu do napisania zażalenia na odrzucenie skargi, ponieważ sama nie może tego uczynić. Nie stać ją także na uiszczenie opłat od zażalenia, dlatego wnosi również o zwolnienie od uiszczenia opłat. Oświadczyła, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z synem, który studiuje. Dochód tego gospodarstwa to 407,23 zł wyliczone w decyzji GOPS jako dochód z gospodarowania, a jako majątek wskazała dom o wymiarach 10 m ˣ 10 m oraz 1,24 ha gruntu uprawnego (ziemniaki, pszenica, trawa). Podała, że posiada inwentarz żywy: krowę i kury. Nie posiada sprzętu rolniczego. Jako stałe wydatki zadeklarowała opłaty za prąd- 150 zł na dwa miesiące, gaz 60 zł, 9 zł odpady, 50 zł na rok za konserwację ruruciągu (woda), wywóz nieczystości 120 zł na 6 miesięcy, koszty leczenia 100 zł miesięcznie, 250 zł rocznie z tytułu ubezpieczenia domu, podatek rolny 300 zł rocznie, 390 zł kwartalnie z tytułu ubezpieczenia w KRUS. W piśmie załączonym do wniosku Skarżąca wyjaśniła, że zwróciła się po raz pierwszy o zasiłek celowy i przyznano jej kwotę 300 zł z przeznaczeniem na częściowe pokrycie kosztów zakup opału (decyzja załączona do wniosku). Nawiązała do wezwania referendarza o uzupełnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy (k.24) i wyjaśniła, że nie jest możliwe przedstawienie dokumentów o które była wzywana. Dopowiedziała, że syn nie uzyskuje dochodów, nie ma czasu na pracę, ponieważ dojeżdża codziennie na zajęcia 80 km samochodem. Rozpoznając wniosek stwierdzono, co następuje: Instytucja prawa pomocy, uregulowana w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) – zwanej dalej P.p.s.a., obejmuje zwolnienie strony postępowania sądowoadministracyjnego od kosztów sądowych oraz możliwość ustanowienia zawodowego pełnomocnika, m.in. radcy prawnego i uzależniona jest od spełnienia przez wnioskodawcę zawartych w przepisach przesłanek do jej przyznania; w przypadku wnioskowania o prawo pomocy w zakresie całkowitym – jak ma to miejsce w rozpoznawanej sprawie – strona winna wykazać, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania i nie ma żadnych obiektywnych możliwości na zdobycie środków z przeznaczeniem na prowadzenie postępowania sądowego. Powołane we wniosku okoliczności, jak również przedstawione dokumenty (takie winny być przedłożone skoro strona skarżąca stara się wykazać brak możliwości finansowych) powinny uzasadniać ową wyjątkową sytuację, w której poniesienie jakichkolwiek kosztów zachwieje sytuacją materialną i bytową strony w takim stopniu, że nie będzie w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. W takim przypadku ciężar dowodu spoczywa na stronie składającej taki wniosek. Dodania w sprawie wymaga, że aktualnie rozpoznawany wniosek jest ponownym wnioskiem Skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i został on rozszerzony o ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Prawomocnym postanowieniem z 10 stycznia 2018 r. sygn. II SA/Rz 1068/17 referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Postanowienie to zostało utrzymane w mocy postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 22 lutego 2018 r. sygn. II SA/Rz 1068/17. Wobec powyższego rozpoznanie kolejnego wniosku Skarżącej winno nastąpić w kontekście art. 165 P.p.s.a., dającego prawo uchylenia lub zmiany prawomocnego postanowienia wskutek zmiany okoliczności sprawy. Mając na uwadze treść wniosku strony o prawo pomocy oraz argumentację pism Skarżącej, należało stwierdzić, że aktualny wniosek zasługuje na uwzględnienie. Mianowicie Skarżąca jest zobligowana do poniesienia opłaty od zażalenia co jest warunkiem niezbędnym jego rozpoznania oraz musi zostać ono sporządzone przez adwokata lub radcę prawnego. Skarżąca utrzymuje się z małego gospodarstwa rolnego, pobierając niewysokie dopłaty unijne. Gospodarstwo to zapewnia podstawowe produkty żywnościowe (Skarżąca posiada inwentarz w postaci krowy i kur), deklaruje konieczność stałego leczenia i wydatków z tym związanych (100 zł miesięcznie, pobierała zasiłek chorobowy, miała orzeczony stopień niepełnosprawności). Przedłożyła do akt decyzję GOPS z dnia 13 kwietnia 2018 r. o przyznaniu zasiłku celowego (300 zł) na częściowe pokrycie kosztów opału w kwietniu 2018 r. z uwagi na trudną sytuację materialną. Ocena kompleksowa sprawy wskazuje zdaniem rozpoznającego wniosek na zastosowanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Dlatego na podstawie art. 165 P.p.s.a. należało zmienić przedmiotowe postanowienie referendarza sądowego z dnia 10 stycznia 2018 r. w sposób wskazany w sentencji postanowienia oraz także przyznać prawo pomocy w postaci ustanowienia radcy prawnego. Z tych względów referendarz sądowy, na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. w związku z art. 165 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.