II SA/Rz 1070/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Małgorzata Wolska /spr./ Sędziowie WSA Ewa Partyka WSA Marcin Kamiński Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 kwietnia 2016 r. sprawy ze skargi M. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego -skargę oddala- Przedmiotem skargi M. H. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2015 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że po rozpoznaniu wniosku M. H. z dnia [...] kwietnia 2015 r. (sprecyzowanego pismem z dnia [...] kwietnia 2015 r.) o udzielenie pomocy w formie zasiłku celowego Prezydent Miasta [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 2015 r. znak: [...] odmówił wnioskodawczym przyznania świadczenia z pomocy społecznej w formie zasiłku celowego z przeznaczeniem na czyszczenie i farbowanie kurtki. W odwołaniu od decyzji odmawiającej przyznania zasiłku celowego M. H. nie zgodziła się ze stanowiskiem zaprezentowanym w uzasadnieniu kwestionowanej decyzji. Opisała swoją sytuację życiową i zdrowotną. W jej ocenie skoro MOPS dysponuje środkami na zakup nowej kurtki (co proponował jej pracownik tego organu), to tym bardziej dysponuje środkami na zapłatę za usługę czyszczenia i farbowania kurtki skórzanej 68 zł, której ze względu na brak środków finansowych nie odebrała od października 2013 r. Po rozpoznaniu ww. odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. oraz art. 39 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2015 r., poz. 163 ze zm. - zwanej dalej "u.p.s.") utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. SKO wyjaśniło, że uprawnienia wynikające z przepisów ustawy o pomocy społecznej mają charakter subsydiarny, tj. uzupełniający własne środki, możliwości i uprawnienia osoby objętej systemem pomocy społecznej. Nie oznacza to jednak, że pomoc społeczna winna pokrywać wszystkie potrzeby osób wnioskujących o taką pomoc, ale takie które zaliczyć można do niezbędnych dla życia człowieka. Przy tym zasiłek celowy ma służyć zaspokojeniu niezbędnej potrzeby bytowej. Nadto jest to świadczenie fakultatywne, uzależnione od tzw. uznania administracyjnego. Dokonując oceny kwestionowanej decyzji organ odwoławczy uznał, że nie narusza ona prawa. Jak wskazał, potrzeba odbioru przez M. H. kurtek z punktu usługowego, nie stanowi niezbędnej potrzeby bytowej, w rozumieniu art. 39 ust. 1 i 2 u.p.s. SKO podzieliło ustalenia organu I instancji, że skoro M. H. przez blisko 1,5 roku nie odbierała zleconych do czyszczenia i malowania dwóch kurtek skórzanych z zakładu usługowego, to świadczy to o tym, że kurtki te nie były wnioskodawczyni niezbędnie potrzebne. Dodatkowo podało, że M. H. korzysta z innych form pomocy m. in. zasiłek stały, zasiłek celowy na zakup leków, żywności, zakup gorsetu protetycznego. Organ udzielając pomocy społecznej musi kierować się nie tylko interesem osoby wnioskującej o zasiłek celowy, ale także interesem innych osób będących w trudnej sytuacji materialnej i potrzebujących wsparcia. Nadto winien mieć na względzie możliwości finansowe ośrodka pomocy społecznej. Skargę na powyżej opisaną decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie złożyła M. H. zarzucając, że Kolegium nie rozpatrzyło jej odwołania a jedynie "przepisało" treść decyzji organu I instancji. Nie odniosło się do wszystkich podniesionych zarzutów. Skarżąca nie zgodziła się ze stanowiskiem organów zaprezentowanym w kwestionowanych decyzjach i przedstawiła swoją trudną sytuację materialną i zdrowotną. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie z przyczyn podniesionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Stosownie do przepisów art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle brzmienia przepisu art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a." sądy administracyjne badają, czy kwestionowany akt (tu decyzja) nie narusza prawa materialnego o wpływie na wynik sprawy lub przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy albo dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Nadto badają, czy organ administracji nie dopuścił się uchybień skutkujących nieważnością aktu (z przyczyn określonych w art. 156 K.p.a. lub w innych przepisach). Przy czym, jak wynika z przepisów art. 133 § 1 i art. 134 P.p.s.a. Sąd orzeka na podstawie akt sprawy i w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Kierując się tymi przesłankami i badając zaskarżoną decyzję w powyższym zakresie, tj. co do jej zgodności z prawem Sąd nie stwierdził naruszenia prawa. W konsekwencji więc, zgodnie z art. 151 P.p.s.a., skarga podlegała oddaleniu. Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2015 r., poz. 163 ze zm.) pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającej na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. W myśl art. 3 ust. 3 tej ustawy rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Przepisy art. 39 ust. 1 i 2 ustawy cyt. wyżej, powołane w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji, stanowią, iż zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej. Może on być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, a także kosztów pogrzebu. Konstrukcja tych przepisów powoduje, że zasiłek celowy ma charakter uznaniowy – jego przyznanie, a także określenie wysokości zależy od uznania organu. Uznanie to, co oczywiste, nie może być dowolne, a stanowisko organu pomocy społecznej w tej materii musi określać kryteria przyznania zasiłku lub jego odmowy i wyjaśniać je w uzasadnieniu decyzji. Organ administracji rozpoznając wniosek o przyznanie zasiłku celowego działa w ramach tzw. uznania administracyjnego, co oznacza, że rozpoznając taki wniosek opiera się na własnej ocenie potrzeb osób, czy rodzin ubiegających się o pomoc. Może więc, ale nie musi – nawet jeśli wnioskodawca spełnia ustawowe kryteria do przyznania pomocy – takiej pomocy udzielić lub odmówić jej udzielenia. Organy pomocy społecznej są bowiem obowiązane mieć na uwadze potrzeby wszystkich osób i rodzin znajdujących się w podobnej sytuacji życiowej i w miarę posiadanych środków zaspokajać ich najbardziej pilne i konieczne potrzeby. Z akt sprawy wynika, że skarżąca M. H. wnioskiem z dnia [...] kwietnia 2015 r. (sprecyzowanym pismem z dnia [...] kwietnia 2015 r.) wystąpiła o udzielenie zasiłku celowego z przeznaczeniem na czyszczenie i farbowanie kurtki. Skarżąca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, zajmuje lokal socjalny, nie pracuje, otrzymuje zasiłek stały w wysokości 529 zł miesięcznie (wg. orzeczenia z dnia [...] stycznia 2014 r. PZ ds. Orzekania o Niepełnosprawności dla Miasta [...] zaliczona została do stopnia niepełnosprawności – umiarkowanego). Spełnia więc kryterium dochodowe uprawniające do przyznania świadczeń z pomocy społecznej (wynoszące 542 zł). Jak wyżej wspomniano decyzja w zakresie przyznania pomocy w formie zasiłku celowego, jak i określenia jego wysokości podejmowana jest w ramach uznania administracyjnego. To uznanie cechuje się m.in. tym, że organ nie jest związany ścisłymi kryteriami prawnymi, a więc ma pewną swobodę w ocenie zasadności żądania. W przypadku zasiłku celowego organ administracji wydaje decyzję oceniając całokształt sytuacji strony (jej rodziny) mającej wpływ na zakres zaspokojenia potrzeb, uwzględniając przy tym sytuację ogólną, czyli wysokość posiadanych środków, liczbę osób wymagających pomocy, wykorzystanie własnych zasobów, uprawnień i możliwości celem przezwyciężenia trudnej sytuacji życiowej, w jakiej się znaleźli. Dopiero po ustaleniu, że taka pomoc jest niezbędna, organ może przyznać zasiłek celowy, biorąc pod uwagę zarówno okoliczności przemawiające za udzieleniem pomocy, jak i przeciw jej udzieleniu, także w kontekście wysokości przyznanej pomocy. Spełnienie kryteriów przez osobę ubiegającą się o zasiłek celowy nie oznacza zatem, że po jej stronie istnieje roszczenie o przyznanie świadczenia i to w wysokości jakiej oczekuje. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji w sposób dostatecznie klarowny wyjaśniono pojęcie "niezbędnej potrzeby bytowej" i nie ma potrzeby ponawiania wyjaśnień w tym względzie. Zgodzić się też należało ze stanowiskiem organów obu instancji, iż skoro skarżąca nie odebrała kurtek skórzanych oddanych do czyszczenia i malowania – z Usługowego Zakładu Renowacji i Odświeżania Wyrobów Skórzanych w [...] – mimo upływu terminu odbioru, wskazanego na [...] listopada 2013 r., to kurtki nie były jej niezbędnie potrzebne, gdyż posiadała inną odzież wierzchnią. Stąd też potrzeba odbioru tychże kurtek z zakładu usługowego nie stanowi niezbędnej potrzeby bytowej w rozumieniu cyt. wyżej art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej. Uwzględniono również, że skarżąca należy do beneficjentów pomocy społecznej. Otrzymuje zasiłek stały, korzysta również z zasiłków celowych, m.in. na zakup żywności 200 zł, leków 180 zł (przyznanych decyzjami z dnia [...] kwietnia 2015 r.), gorsetu protetycznego. W ocenie Sądu, zebrany w sprawie materiał dowodowy nie daje żadnych podstaw do uznania, iż organy orzekające w sprawie niniejszej przekroczyły granice uznania administracyjnego. Organy te dokonały ustaleń stanu faktycznego w zakresie sytuacji majątkowej i życiowej skarżącej, niewątpliwie i zgodnie z regułami określonymi przepisami art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. Na tej podstawie wyciągnęły trafne wnioski, co znajduje odzwierciedlenie w uzasadnieniu ich decyzji, odpowiadającym wymogom z art. 107 § 3 K.p.a. W rezultacie Sąd nie znajduje powodów do usunięcia tych decyzji z obrotu prawnego. Z tych przyczyn i na podstawie art. 151 P.p.s.a. skarga została oddalona.