II SA/Rz 1071/18

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Małgorzata Futera po rozpoznaniu w dniu 25 października 2018 r. w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku M.N. o zwolnienie od kosztów sądowych i o ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi M.N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do zasiłku pielęgnacyjnego - postanawia – I. umorzyć postępowanie w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, II. w pozostałym zakresie odmówić przyznania prawa pomocy w postaci ustanowienia adwokata. Sygn. II SA/Rz 1071/18 U Z A S A D N I E N I E M.N. (dalej: "Skarżąca") zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych oraz o ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wniosku podała, że jej rodzina jest rodziną wielodzietną. Troje dzieci studiuje poza miejscem zamieszkania. Jedno z dzieci jest niepełnosprawne od urodzenia. Sytuacja finansowa i życiowa rodziny jest ciężka, również z tego powodu, że Skarżąca także choruje. Łączny dochód gospodarstwa domowego to 6.410 zł (wynagrodzenie za pracę męża 4.200 zł, świadczenie pielęgnacyjne 1470 zł na córkę i renta córki 740 zł). Zobowiązania i stałe wydatki to czynsz 800 zł, energia i gaz 300 zł, leki i materiały higieniczne 900 zł, utrzymanie dzieci na studiach 3000 zł, żywność i odzież 1410 zł. Jako majątek wskazała mieszkanie własnościowe o pow. 60 m² oraz samochód osobowy z 2001 r. Rozpoznając wniosek stwierdzono, co następuje: W pierwszej kolejności odnosząc się do wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych należy wyjaśnić, że zgodnie z treścią art. 239 § 1 pkt 1 lit a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) – zwanej dalej P.p.s.a., nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. Do takiej właśnie kategorii należy przedmiotowa sprawa odmowa przyznania zasiłku pielęgnacyjnego w związku potrzebami córki o znacznym stopniu niepełnosprawności. Powyższe oznacza, że Skarżąca nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych z mocy samego prawa. Zwolnienie dokonane na mocy niniejszego przepisu, oznacza całkowite zwolnienie z obowiązku wnoszenia zarówno opłat sądowych, jak i ponoszenia wydatków. W związku z tym, że w przedmiotowej sprawie wnioskodawca korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych, rozpoznanie wniosku w tym przedmiocie stało się zbędne. W takiej sytuacji postępowanie wywołane wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych należało umorzyć na podstawie przepisu art. 249a P.p.s.a., stanowiącym, że jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się. W konsekwencji orzekający działając na podstawie art. 249a w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a. postanowił jak w pkt. I sentencji. Wnioskodawczyni zawnioskowała również o ustanowienie pełnomocnika – radcy prawnego lub adwokata. Zgodnie z art. 262 P.p.s.a. przepisy o przyznaniu prawa pomocy w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy mają odpowiednie zastosowanie dla stron korzystających z ustawowego zwolnienia z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Z przepisu art. 245 § 3 P.p.s.a. wynika, że prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje ustanowienie pełnomocnika. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodzinny. Zatem decydujące znaczenie ma sytuacja materialna wnioskodawcy i jego możliwości finansowe. Ocena tych możliwości nie wskazuje zdaniem rozpoznającego wniosek na niewydolność ekonomiczną rodziny Skarżącej w stopniu kwalifikującym do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym w postaci ustanowienia pełnomocnika. W rodzinie Skarżącej występują problemy zdrowotne związane z niepełnosprawnością córki. Na cele ochrony zdrowia nie zostały udokumentowane wydatki, chociaż zapewne występują. Swojego stanu zdrowia, a głównie wydatków z tym związanych Skarżąca nie przedstawiła, nie udokumentowała kosztów ponoszonych w związku z kształceniem dzieci, choćby w postaci przelewów na rachunki bankowe, nie wyjaśniła, czy dzieci otrzymują jakąkolwiek pomoc stypendialną, czy pracują dorywczo. Wreszcie, co istotne nie przybliżyła kwestii zarobkowania męża za granicą i ewentualnego pobierania świadczeń rodzinnych w kraju zatrudnienia. Z akt sprawy wynika, że przed rokiem mąż pracował w innym kraju UE i pobierał zasiłek rodzinny. Wymiar zarobków i zabezpieczenia socjalnego ma znaczenie w sprawie, ponieważ znacznie odbiega kwotowo od świadczeń krajowych, a to przekłada się na możliwości finansowe rodziny). Poza zobowiązaniami stanowiącymi opłaty związane z funkcjonowaniem gospodarstwa domowego oraz potrzebami niepełnosprawnej córki Skarżąca nie wykazała jakichkolwiek nadzwyczajnych wydatków, których ponoszenie usprawiedliwiałoby pierwszeństwo przed kosztami postępowania sadowego związanego z ustanowieniem pełnomocnika w sprawie. Dodatkowo podkreślić należy, że w ustawie – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi brak jest reguły, zgodnie z którą udział pełnomocnika w sprawie jest potrzebny już na etapie wnoszenia skargi (czynność wniesienia skargi do sądu administracyjnego nie jest objęta tzw. "przymusem adwokackim"). W postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym przysługują gwarancje procesowe przewidziane w art. 134 § 1 i art. 140 § 1 P.p.s.a. Zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57 a, który w sprawie nie znajduje zastosowania. Sąd zatem bada wnikliwie sprawę bez względu na fachowość, treść i konstrukcję skargi lub wniosku sporządzonych przez stronę. Ponadto stronom działającym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego obecnym przy ogłoszeniu wyroku udziela wskazówek o terminie i sposobie wniesienia środka zaskarżenia od orzeczeń sądowych (art. 140 § 1 P.p.s.a) . Z powyższych przyczyn, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2, art. 249a w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.