II SA/Rz 1071/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Piotr Godlewski Sędziowie WSA Joanna Zdrzałka WSA Elżbieta Mazur - Selwa /spr./ Protokolant specjalista Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 stycznia 2019 r. sprawy ze skargi M. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do zasiłku pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję. Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego (dalej: "Kolegium", "organ odwoławczy" lub "organ II instancji") z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...]utrzymująca w mocy decyzję Wojewody (dalej: "organ I instancji") z dnia [...] czerwca 2018 r., nr [...]. W podstawie prawnej decyzji organ wskazał art 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.; dalej: "K.p.a."), a także art 2-8 w zw. z art 23 a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2018 r. poz. 2220 ze zm.; dalej: "u.ś.r."). Wydanie decyzji poprzedzało postępowanie administracyjne o następującym przebiegu: W dniu 20.10.2017 r. do Regionalnego Ośrodka Polityki Społecznej wpłynął wniosek M.N. złożony w dniu 12.11.2015 r. W Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego dla M. N. wraz z decyzją uchylającą w okresie, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, tj. od 01.01.2015 r. do nadal. Organ I instancji ustalił, że G. N.- ojciec dziecka nabył uprawnienie do Niemieckiej zasiłku rodzinnego w okresie od stycznia 2015 r. do nadal (zgodnie z decyzją z instytucji Niemieckiej z dnia 07.03.2017 r.) M. N. - matka dziecka nie podejmuje zatrudnienia ani innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad dzieckiem legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności. W związku z powyższym M. N. zostało przyznane prawo do świadczenia pielęgnacyjnego bezterminowo w okresie od 01.11.2015 r. M. N. wraz z dzieckiem zamieszkuje w Polsce. Powołując się na art. 6 ust. 2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2017 poz. 1778 z późn. zm.) organ wskazał, że za osobę pobierającą świadczenie pielęgnacyjne, specjalny zasiłek opiekuńczy albo zasiłek dla opiekuna wójt, burmistrz lub prezydent miasta opłaca składkę na ubezpieczenia emerytalne i rentowe od podstawy odpowiadającej wysokości odpowiednio: 1) świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego przysługujących na podstawie przepisów o świadczeniach rodzinnych, 2) zasiłku dla opiekuna przysługującego na podstawie przepisów o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów przez okres niezbędny do uzyskania ,20- letniego okresu ubezpieczenia (składkowego i nieskładkowego). Na podstawie zaświadczenia z ZUS z dnia 17.07.2013 r., organ ustalił, że M. N. posiadała okres składkowy: 15 lat 1 miesiąc 14 dni oraz okres nieskładkowy: 6 lat i 18 dni. Według stanu na dzień 28.02.2013 r. okres opłacania składek wynosił jeszcze 3 lata 9 miesięcy i 28 dni. Wobec powyższego przyjęto, że od dnia 27 grudnia 2016 r. nie mogą być opłacone składki na ubezpieczenie emerytalno - rentowe w związku z czym skarżąca jest traktowana w Polsce jako osoba nieaktywna zawodowo. W świetle powyższego organ I instancji stwierdził, że w okresie od 01.11.2015 r. do 30.11.2016 r. zgodnie z art. 68 ust. 1 lit b (i) Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustawodawstwo polskie ma zastosowanie na zasadzie pierwszeństwa. Natomiast w grudniu 2016 r. zmieniło się ustawodawstwo z polskiego na Niemieckie, w związku z czym na podstawie art. 59 ust. 1 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 987/2009, do 31.12.2016 r. Polska jest krajem właściwym do wypłaty świadczeń rodzinnych, a od 01.01.2017 r. na zasadzie pierwszeństwa ma zastosowanie ustawodawstwo Niemieckie zgodnie z art. 68 ust. 1 lit. a Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004. W związku z ustaleniem, że miesięczna wysokość świadczeń rodzinnych przyznanych za granicą przekracza wysokość świadczeń możliwych do przyznania w Polsce, organ I instancji zawiesił prawo do zasiłku rodzinnego i dodatków na ten okres. Organ I instancji podkreślił przy tym, że w Polsce dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego oraz świadczenie pielęgnacyjne należy uznać za świadczenia rodzicielskie związane z wychowaniem dziecka. Pozostałe świadczenia rodzinne w tym zasiłek pielęgnacyjny należą do klasycznych świadczeń rodzinnych, co zgodne jest z opinią Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej wyłażoną w piśmie z dnia 21.05.2015 r. znak DSZ-lll-542.18.1.2015.JO. Powyższe ustalenia jak i wyciągnięte na ich podstawie wnioski w całości podzielił organ odwoławczy, który zaskarżoną do Sądu decyzją utrzymał decyzję organu I instancji w mocy. W skardze na decyzje tego organu skarżąca zarzuciła zastosowanie nieprawidłowych przepisów. Wskazała, że w sprawie powinien znaleźć zastosowanie art 70 rozporządzenia Parlamentu i Rady 883/2004. Na podstawie tego przepisu, jej zdaniem, świadczenia pielęgnacyjne należy traktować jako opisane w tym przepisie tzw. "nieskładkowe świadczenia pieniężne" przyznawane wyłącznie w celu zapewnienia szczególnej ochrony dla niepełnosprawnego, ściśle związanej ze środowiskiem społecznym tej osoby w zainteresowanym Państwie Członkowskim w przypadkach w których finansowanie wynika wyłącznie z obowiązkowego opodatkowania mającego pokrywać ogólne wydatki publiczne, a warunki udzielania i wyliczania świadczeń nie zależą od jakiejkolwiek składki w odniesieniu do beneficjenta. Świadczenia te, jak podkreśliła, powołując się a ust. 4 rozporządzenia, udzielane są wyłącznie w Państwie Członkowskim, w którym zainteresowani mają miejsce zamieszkania, zgodnie z jego ustawodawstwem. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje; Sądowa kontrola działalności administracji, sprawowana zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 2188), obejmuje badanie zaskarżonych aktów pod względem ich zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302) – zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., stanowiący, że Sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W ramach kontroli legalności Sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.). Dokonując tak rozumianej kontroli w niniejszej sprawie Sąd doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja SKO utrzymująca w mocy decyzję Wojewody w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego dla M. N.. Warunki przyznawania zasiłku pielęgnacyjnego uregulowane są w art. 16 u.ś.r. Zgodnie z treścią tegoż przepisu: 1. Zasiłek pielęgnacyjny przyznaje się w celu częściowego pokrycia wydatków wynikających z konieczności zapewnienia opieki i pomocy innej osoby w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. 2. Zasiłek pielęgnacyjny przysługuje: 1) niepełnosprawnemu dziecku; 2) osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16. roku życia, jeżeli legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 3) osobie, która ukończyła 75 lat. 3. Zasiłek pielęgnacyjny przysługuje także osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16. roku życia legitymującej się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, jeżeli niepełnosprawność powstała w wieku do ukończenia 21. roku życia. 4. Zasiłek pielęgnacyjny przysługuje w wysokości 144,00 zł miesięcznie. 5. Zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje osobie umieszczonej w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie. 5a. Osobom, o których mowa w ust. 2 i 3, zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje, jeżeli członkom rodziny przysługują za granicą świadczenia na pokrycie wydatków związanych z pielęgnacją tych osób, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej. 6. Zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje osobie uprawnionej do dodatku pielęgnacyjnego. 7. Osobie, której przyznano dodatek pielęgnacyjny za okres, za który wypłacono zasiłek pielęgnacyjny, Zakład Ubezpieczeń Społecznych lub inny organ emerytalny lub rentowy, który przyznał dodatek pielęgnacyjny, wypłaca emeryturę lub rentę pomniejszoną o kwotę odpowiadającą wysokości wypłaconego za ten okres zasiłku pielęgnacyjnego i przekazuje tę kwotę na rachunek bankowy organu właściwego. 8. Przekazanie kwoty odpowiadającej wysokości zasiłku pielęgnacyjnego, o którym mowa w ust. 7, uznaje się za zwrot świadczeń nienależnie pobranych. Osobą uprawnioną do zasiłku pielęgnacyjnego w kontrolowanej sprawie jest M. N. urodzona 17 października 1999 r. Uzyskała pełnoletniość z dniem 17 października 2017 r. Z akt sprawy nie wynika, aby była ona ubezwłasnowolniona, co oznacza, że z dniem 17 października 2017 r. ustała nad nią władza rodzicielska rodziców. Zwrócił na to uwagę organ I instancji, w którego aktach zalega pełnomocnictwo od M. N. dla M.N. z dnia 11 stycznia 2018 r. (k. 75) w zakresie reprezentowania jej w sprawach o świadczenia rodzinne. Tak więc przed uzyskaniem pełnoletniości i aktualnie stroną postępowania w sprawie zasiłku pielęgnacyjnego była i jest M.N., a nie M. N.. Tymczasem z decyzji SKO wynika, że rozpoznano odwołanie M.N., nie wskazując, że występuje ona jako pełnomocnik M. N. Decyzja SKO została doręczona M. N., jak gdyby była stroną postępowania. Stąd Sąd rozpoznał skargę M.N. jako adresata decyzji SKO (art. 50 § 1 P.p.s.a.). SKO opisując przebieg dotychczasowego postępowania stwierdził, że Wojewoda przyznał M. N. zasiłek pielęgnacyjny na córkę M. (str. 3 decyzji SKO). Naruszenie art. 16 ust. 2 pkt 1 u.ś.r. w zw. z art. 107 § 1 – 3 K.p.a. poprzez wadliwe określenie strony postępowania przełożyło się na wynik sprawy. W tej sprawie odnoszenie się merytorycznie do zarzutów skargi byłoby przedwczesne. Rzeczą SKO będzie więc ustalenie czy M. N. złożyła odwołanie jako pełnomocnik córki M. N., czy też działała w imieniu własnym. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.