II SA/Rz 1072/23

WyrokWSA w Rzeszowie2023-11-02

Skład orzekający: Paweł Zaborniak, Elżbieta Mazur - Selwa, Karina Gniewek - Berezowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo utrzymało w mocy decyzję odmawiającą przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, mimo wcześniejszego wyroku WSA, który przesądził o istnieniu związku przyczynowego między sprawowaniem opieki a rezygnacją z zatrudnienia oraz o tym, że istnienie innych osób zobowiązanych do alimentacji nie wyklucza przyznania świadczenia jednej z nich?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze naruszyło art. 153 P.p.s.a., nie stosując się do wytycznych zawartych w poprzednim wyroku WSA. Kolegium błędnie zinterpretowało przepisy dotyczące świadczenia pielęgnacyjnego, ponownie kwestionując związek przyczynowy między opieką a rezygnacją z pracy oraz przypisując nadmierne znaczenie istnieniu innych osób zobowiązanych do alimentacji. Sąd uznał, że skarżąca spełnia przesłanki do przyznania świadczenia.
Stan faktyczny
Skarżąca K.C. ubiegała się o świadczenie pielęgnacyjne z tytułu opieki nad matką M.C., legitymującą się znacznym stopniem niepełnosprawności. Po odmowie przyznania świadczenia przez Wójta i utrzymaniu jej w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze, sprawa trafiła do WSA, który uchylił decyzje organów. Organy ponownie odmówiły przyznania świadczenia, powołując się na brak związku przyczynowo-skutkowego między rezygnacją z pracy a opieką oraz na istnienie innych osób zobowiązanych do alimentacji. SKO utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Skarżąca wniosła skargę do WSA.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Przemyślu i zobowiązał SKO do wydania decyzji uchylającej decyzję Wójta Gminy [...] oraz orzekającej o przyznaniu skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego w terminie 14 dni. Zasądził od SKO na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Paweł Zaborniak Sędziowie WSA Elżbieta Mazur - Selwa /spr./ AWSA Karina Gniewek - Berezowska Protokolant starszy specjalista Anna Mazurek–Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 listopada 2023 r. sprawy ze skargi K. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Przemyślu z dnia 8 maja 2023 r.nr SKO.4115.289.2023 w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zobowiązuje Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Przemyślu do wydania decyzji uchylającej decyzję Wójta Gminy [...] z dnia 3 marca 2022 r. nr GOPS.R.524.59.2021.AO i orzeczenia o przyznaniu skarżącej K. C. świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką M. C. w terminie 14 dni od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi; III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Przemyślu na rzecz skarżącej K. C. kwotę 960 zł /słownie: dziewięćset sześćdziesiąt złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Przedmiotem skargi K.C. (dalej: "wnioskodawczyni" "skarżąca") jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Przemyślu (dalej: "SKO", "Kolegium") z 8 maja 2023 r. nr SKO.4115.289.2023 wydana w przedmiocie odmowy ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. W podstawie prawnej decyzji organ wskazał art. 138 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r., poz. 775 ze zm. - dalej: "k.p.a.") w zw. z art. 17 ust. 1 i ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 390 ze zm. - dalej: "u.ś.r."). Jak wynika z uzasadnienia i akt sprawy wnioskiem z 13 października 2021 r. skarżąca zwróciła się o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką M.C. Do wniosku załączyła m.in. orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności matki z [...] stycznia 2017 r. nr [...] (orzeczenie to wydano na stałe) oraz oświadczenie z którego wynika, że od 1 września 2017 r. opiekuje się niepełnosprawną matką (matka jest wdową, ma dziesięcioro dzieci, a jej rodzice nie żyją) oraz cztery decyzje Wójta przyznające Skarżącej specjalny zasiłek opiekuńczy na matkę na kolejne roczne okresy, począwszy od 1 września 2017 r. Decyzją z 26 listopada 2021 r. nr GOPS.R.524.59.2021.AO Wójt Gminy [...] odmówił prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Na skutek odwołania skarżącej, Kolegium decyzją z 17 stycznia 2022 r. nr SKO.4115.1471.2021 uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Wskazało, że skarżąca pobierała od 2017 r. specjalny zasiłek opiekuńczy a z akt nie wynika czy w dacie złożenia wniosku o świadczenie pielęgnacyjne wystąpiła o dalsze przyznanie specjalnego zasiłku pielęgnacyjnego. Zaznaczyło też, że wnioskodawczyni przysługuje prawo wyboru jednego z tych świadczeń. Po ponownie przeprowadzonym postępowaniu Wójt Gminy [...] decyzją z dnia 3 marca 2022 r. nr GOPS.R.524.59.2021.AO ponownie odmówił prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad matką. Odmowę uzasadnił tym, że nie została spełniona przesłanka określona w art. 17 ust. 1b u.ś.r. oraz, że nie istnieje związek przyczynowo-skutkowy między rezygnacją z zatrudnieniem lub niepodjęciem zatrudnienia a koniecznością sprawowanej opieki. Po rozpatrzeniu odwołania SKO decyzją z dnia 10 maja 2022 r. nr SKO.4115.349.2022 utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Rozstrzygnięcie to stanowiło przedmiot skargi do WSA w Rzeszowie, który wyrokiem z 17 listopada 2022 r. sygn. II SA/Rz 800/22 uchylił zaskarżoną decyzję i decyzję organu I instancji z 3 marca 2022 r. Sąd wskazał, że w rozpoznawanej sprawie poza sporem jest, że wnioskodawczyni miała przyznany specjalny zasiłek opiekuńczy w związku z opieką nad matką, począwszy od 1 września 2017 r. do 31 października 2021 r. Nie składając kolejnego wniosku o to świadczenie, skarżąca wystąpiła 13 października 2021 r. o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką. Sąd zauważył, że w przypadku obu wymienionych świadczeń, przesłanką ich przyznania jest to, że osoby nie podejmują zatrudnienia (lub z niego rezygnują) w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Przy specjalnym zasiłku opiekuńczym ustawa wymaga, aby sprawowana opieka była "stała". Z powyższego wynika, że kwestia rezygnacji (lub nie podejmowania zatrudnienia) oraz związku między rezygnacją a podjęciem opieki nad osobą niepełnosprawną była uprzednio badana i Wójt, przyznając specjalny zasiłek opiekuńczy w 2017 r., nie podważył zarówno konieczności opieki nad matką (i to opieki "stałej"), jak również istnienia związku przyczynowego. Zdaniem Sądu kwestionowanie obecnie istnienia związku przyczynowego pomiędzy sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką, a niepodejmowaniem lub rezygnacją przez skarżącą z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej jest niezrozumiałe a nadto nie ma oparcia w zebranym materiale dowodowym. Sąd zauważył, że do skargi załączono kserokopię tłumaczenia zaświadczenia włoskiego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych potwierdzającego okresy składkowe skarżącej od 1 czerwca 2002 r. do 17 czerwca 2017 r., co w powiązaniu z orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności z dnia 26 stycznia 2017 r., także dołączonym do skargi, przeczy konkluzji sformułowanej przez Kolegium. Również stwierdzenie Kolegium, że z akt sprawy nie wynika, że matka skarżącej jest osobą całkowicie niesamodzielną i niesprawną ruchowo nie ma oparcia w zebranym materiale dowodowym i pozostaje w sprzeczności z treścią orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z dnia 26 stycznia 2017 r. Sąd stwierdził zatem, że organy w sposób niedostateczny wywiązały się z obowiązku zebrania i oceny materiału dowodowego, czym naruszyły art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. Zalecił by ponownie rozpoznając sprawę Wójt uzupełnił materiał dowodowy w zakresie umożliwiającym ustalenie istnienia (albo nieistnienia) przesłanek, o jakich mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., mając przy tym na uwadze dokonaną przez Sąd wykładnię ww. przepisu. Zastosuje się również do zaaprobowanego przez Sąd poglądu wyrażonego przez Kolegium odnośnie do skutków wyroku Trybunału Konstytucyjnego sygn. K 38/13. Po ponownie przeprowadzonym postępowaniu Wójt Gminy [...] decyzją z 3 marca 2023 r. nr GOPS.R.524.59.2021.AO odmówił skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na matkę M.C. Organ wyjaśnił, że wnioskodawczyni nie posiada gospodarstwa rolnego i nie podejmuje zatrudnienia od 1 lipca 2016 r. Zgodnie z zaświadczeniem z Krajowego Instytutu Ubezpieczeń Społecznych była pracownikiem domowym na terenie W. od 1 czerwca 2002 r. do 30 czerwca 2016 r. Zamieszkuje wraz z matką, córką i braćmi w domu i gospodarstwie rolnym o powierzchni 8,24 ha należącym do brata J.C. (akt notarialny A numer [...] z dnia [...].05.1994 r.), które otrzymał od rodziców tj. M. i W.C., a w którym to akcie istnieje zapis o dożywotniej służebności osobistej, polegającej na prawie zamieszkania oraz korzystania z pokoju, kuchni i łazienki zarówno dla matki jak i rodzeństwa tj.: sióstr K.C. i B.C. oraz braci T.C. i R.C. do czasu ich usamodzielnienia się. Wskazano także, że wnioskodawczyni pobierała specjalny zasiłek opiekuńczy w związku z opieką nad matką w okresach od 1 września 2017 r. do 31 października 2021 r. Od 1 listopada 2021 r. nie składała wniosku o ww. świadczenie. W dalszej części organ opisał stan zdrowia osoby wymagającej opieki (jest wdową) oraz zakres sprawowanej opieki. Podał, że wnioskodawczyni zamieszkuje i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z córką oraz matką – M.C., którą opiekuje się. Wnioskodawczyni posiada dziewięcioro rodzeństwa. Pod tym samym adresem co wnioskodawczyni i osoba wymagająca opieki zamieszkują J.C., R.C. i T.C. Wskazując na dokonane podczas wywiadów środowiskowych ustalenia organ uznał, że brak jest związku przyczynowo-skutkowego między rezygnacją z zatrudnienia lub niepodjęciem zatrudnienia a koniecznością sprawowanej opieki. Dokonując zaś oceny zakresu sprawowanej opieki córki nad matką organ stwierdził, że nie jest ona stała lub długoterminowa. Zakres zaangażowania w pomoc najbliższej nie uniemożliwia podjęcia jakiegokolwiek zatrudnienia. Czynności życia codziennego oraz szeroko rozumiana pomoc nie wykracza poza sferę relacji wiążących córkę z matką, tym bardziej, że to córka jest na utrzymaniu matki. Matka nie jest osobą leżącą, samodzielnie się porusza i samodzielnie przyjmuje posiłki oraz leki i zamieszkuje wspólnie z dwoma bezrobotnymi synami J.C. i R.C. Dodatkowo synowie i córki zamieszkują w tej samej miejscowości, nie są osobami pracującymi, nie posiadają znacznego stopnia niepełnosprawności i nie mają powodu by wspólnie nie móc sprawować opieki nad swoją niepełnosprawną matką. W ocenie organu osoby przebywające na emeryturze i mieszkające w tym samym domu czy też ubezpieczone w KRUS jako domownicy, są w stanie pomóc swojej niepełnosprawnej matce w związku ze spoczywającym na nich obowiązkiem alimentacyjnym. Odwołanie od tej decyzji złożyła K.C. wnioskując o jej uchylenie i przyznanie wnioskowanego świadczenia. Podkreśliła, że wbrew stanowisku organu spełnia warunki do przyznania wnioskowanego świadczenia. Wskazała na naruszenie przepisów prawa materialnego i zastosowanie art. 17 ust. 1b u.ś.r. bez uwzględnienia wyroku TK z 21 października 2014 r., sygn. K 38/13. Wskazaną na wstępie decyzją z 8 maja 2023 r. SKO w Przemyślu utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Kolegium wskazało, że istotą sporu była wykładnia art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. W okolicznościach sprawy bezsporny jest stan zdrowotny matki odwołującej oraz opis wykonywanych czynności (pomoc w czynnościach higienicznych, pomoc w umawianiu wizyt lekarskich, przyrządzanie posiłków i pomoc w ich spożywaniu, robienie prania, zakupów, całokształt czynności związanych z bytowaniem). Organ zaznaczył jednak, że zły stan zdrowia niepełnosprawnej matki potwierdzony wymaganym przez art. 17 ust. 1 u.ś.r. orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności, nie oznacza automatyzmu w przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego. Organ orzekający w przedmiocie przyznania świadczenia bada również, czy zaistniał związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez opiekuna, a koniecznością sprawowania opieki nad bliską osobą niepełnosprawną. Wnioskodawczyni powinna była zatem co najmniej uprawdopodobnić obiektywną niemożność udzielenia jej pomocy przez rodzeństwo, tj. osoby zobowiązane w tym samym stopniu do alimentacji osoby niepełnosprawnej. Świadczenie pielęgnacyjne nie jest bowiem przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. W rozpoznawanym stanie faktycznym wnioskodawczyni ma dziewięcioro rodzeństwa, pracujących zawodowo, będących emerytami, którzy złożyli oświadczenia, że nie są w stanie zajmować się matką. Kolegium wskazało, że jak wynika z ustaleń organu (poczynionych na podstawie oświadczeń strony oraz wywiadów środowiskowych) - nie można wnioskować, że faktycznie zakres opieki, jakiej wymaga M.C. i jaki faktycznie wykonuje odwołująca był tego rodzaju, że uniemożliwiałoby to podjęcie jakiejkolwiek aktywności zawodowej, choćby w ograniczonym zakresie. Z zasad doświadczenia życiowego wynika, że czynności takie jak: pomoc w codziennej higienie, gotowanie posiłków, podawanie leków, umawianie wizyt lekarskich, sprzątanie - nie odbiegają od czynności, które wykonują osoby zajmujące się opieką nad starszymi rodzicami i jednocześnie pracujący zawodowo. Jednocześnie z akt sprawy wynika, że pod tym samym adresem zamieszkują trzej synowie M.C., z których dwaj prowadzą gospodarstwo rolne, natomiast jeden jest rencistą. Ponadto w tej samej miejscowości mieszka córka – J.S. prowadząca wraz z mężem gospodarstwo domowe, ubezpieczona jako domownik rolnika. D.N. emerytka, zamieszkuje w miejscowości oddalonej od domu matki - 4,8 km, pozostałe rodzeństwo B.Ż, S.C., Z.C., W.C. - pracują zawodowo. Zdaniem SKO wśród wszystkich osób zobowiązanych do alimentacji w stosunku do M.C. po stronie żadnej z nich nie ma przeszkody - która świadczyłaby o niemożności wywiązania się z ciążącego na nich obowiązku alimentacyjnego - mającej charakter obiektywny, niezależny od woli tych osób. W rodzinach wielopokoleniowych istnieje możliwość takiego podzielenia się obowiązkami związanymi z opieką nad starszymi rodzicami, aby sprawowanie takiej opieki nie wymagało rezygnacji któregokolwiek członka rodziny z aktywności zawodowej, choćby w ograniczonym zakresie. Kategoria wykonywania pracy zawodowej nie należy do przesłanek o charakterze obiektywnym - zawsze jest to wybór dokonywany przez osobę zobowiązaną do alimentacji. Z kolei kwestia miejsca zamieszkania w aktualnej sytuacji nie stanowi istotnej przeszkody w możliwości wspomagania w opiece nad matką innych członków rodziny. Możliwe jest także współdzielenie opieki nad matką przez osoby zamieszkujące w tej samej miejscowości lub miejscowościach pobliskich w taki sposób, aby żadne z nich nie musiało rezygnować z zatrudnienia. Trudno nie przyjąć, aby w takiej sytuacji nie można dokonać wewnątrzrodzinnego podziału obowiązków z tytułu koniecznej opieki nad matką. Zdaniem SKO przyznanie odwołującej świadczenia byłoby niezgodne nie tylko z przepisami prawa, ale także z zasadami współżycia społecznego, ponieważ przerzucałoby na barki wszystkich podatników realizację obowiązku alimentacyjnego, który - z mocy prawa - w pierwszej kolejności ciąży na dzieciach M.C. W rezultacie odbywałoby się to kosztem rodzin, które rzeczywiście (z racji chociażby tego, że w rodzinie jest jedno dziecko i nie ma innych osób zobowiązanych do alimentacji) muszą rezygnować z zatrudnienia po to, aby zrealizować swój obowiązek alimentacyjny wobec rodziców. Skargę na tę decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie złożyła K.C. domagając się jej uchylenia. Kwestionowanej decyzji zarzuciła naruszenie art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a i pkt 2 u.ś.r. poprzez dokonanie błędnej wykładni oraz naruszenie przepisów postępowania - art. 7, art. 77 § 1, art. 107, art. 78 § 1 k.p.a. poprzez brak podjęcia wszystkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Skarżąca wyjaśniła, że w przedmiotowej sprawie nie jest możliwe wykonywanie czynności opiekuńczych wobec matki przez rodzeństwo, bowiem J.C. prowadzi gospodarstwo rolne, podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu w KRUS, natomiast praca w gospodarstwie rolnym zajmuje mu znaczną cześć czasu, nie jest w stanie sprawować opieki. R.C. jest ubezpieczony w KRUS jako domownik, pomaga bratu w prowadzeniu gospodarstwa, w związku z tym nie jest w stanie sprawować opieki nad matką. T.C. zamieszkuje z żoną i dziewięciorgiem dzieci. Żona pobiera świadczenie pielęgnacyjne na syna. Jest on rencistą, pozostaje pod opieką lekarską z powodu [....] i [....]. Ze względu na zły stan zdrowia nie jest w stanie sprawować opieki nad matką. Z.C. zam. A., prowadzi wspólne gospodarstwo z żoną i synem, a praca w gospodarstwie zajmuje mu znaczną część czasu, w związku z tym nie jest w stanie sprawować opieki nad matką. J.S. zam. [...] prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z mężem i teściem. Mąż przebywa za granicą w celach zarobkowych, J. zajmuje się chorym teściem, tym samym nie może sprawować opieki nad matką. D.N. zam. w [...], nie jest w stanie sprawować opieki ze względu na odległość. B.Ż. zam. [...] nie może pomóc matce finansowo, ponieważ ma na utrzymaniu dwójkę dzieci w wieku szkolnym i nie jest w stanie przebywać u matki codziennie. Natomiast z W.C. organ nie mógł nawiązać kontaktu, ze względu na miejsce zamieszkania tj. C., co jednoznacznie wskazuje, że ze względu na odległość nie jest on w stanie sprawować opieki nad matką. Skarżąca podkreśliła, że z okoliczności sprawy nie wynika, by inni członkowie rodziny sprawowali opiekę nad matką. Nadto wnioskodawczyni jest jedyną osobą, która zdecydowała się taką opiekę nad matką sprawować. W świetle art. 17 ust. 1a pkt 2 u.ś.r. okoliczność ustalenia czy są inne osoby na których ciąży obowiązek alimentacyjny mogące sprawować opiekę miałby znaczenie jedynie wówczas, gdyby wnioskodawczyni nie należała do kręgu osób spokrewnionych w pierwszym stopniu z osobą niepełnosprawną. Fakt posiadania, czy też nie przez skarżącą rodzeństwa pozostaje bez wpływu na okoliczność, że to ona sprawuje faktyczną opiekę nad niepełnosprawną matką. W odpowiedzi na skargę SKO zawnioskowało o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu kwestionowanej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje; Skarga jest oczywiście zasadna. Zarówno organy jak i Sąd związane są w tej sprawie prawomocnym wyrokiem WSA w Rzeszowie z dnia 17 listopada 2022 r., sygn. akt II SA/Rz 800/22. W wyroku tym WSA przesądził wyraźnie istnienie związku przyczynowego pomiędzy podjęciem przez skarżącą opieki nad matką, a rezygnacją/niepodejmowanie zatrudnienia (pkt III uzasadnienia). Odmienne stanowisko organów w tym zakresie narusza art. 153 P.p.s.a. Podobnie organy naruszyły art. 153 P.p.s.a. przyjmując, że istnienie innych osób obowiązanych w tym samym stopniu do alimentacji matki ma wpływ na możliwość odmowy przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego. WSA wyraźnie stwierdził, że "w orzecznictwie podkreśla się, że przepis art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. wskazując osoby uprawnione do ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne nie określa kolejności uprawnień do tego świadczenia i uznaje wszystkie osoby, na których w takim samym stopniu ciąży obowiązek alimentacyjny względem osoby wymagającej opieki, za jednakowo uprawnione do uzyskania tego świadczenia. Wynika z tego, że jeżeli jest kilka osób zobowiązanych w jednakowym stopniu do alimentacji, to można przyznać świadczenie jednej z nich, jeżeli tylko spełnia przewidziane prawem warunki (zob. wyrok tut. Sądu z dnia 28 lutego 2022 r., sygn. 118/22 oraz wyrok NSA z dnia 24 lutego 2022 r., sygn. I OSK 105921). Sąd w składzie rozpoznającym sprawę utożsamia się z tymi poglądami". Ocena organów odnośnie charakteru opieki sprawowanej przez skarżącą nad matką i jej ocena jako niespełniającej kryteriów opieki stałej lub długoterminowej dokonana z naruszeniem art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie znalazła akceptacji Sądu. Abstrahuje ona również od zebranego w sprawie materiału dowodowego. Otóż, jak wynika z ostatniego wywiadu środowiskowego z dnia [...] lutego 2023 r., pracownik socjalny ustalił, że M.C. ma 87 lat, jest wdową i osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, wymaga całodobowej pomocy i opieki w codziennym funkcjonowaniu. Córka K.C. codziennie opiekuje się matką. Wozi do lekarza, podaje leki, robi zakupy, codziennie myje mamę, pomaga w ubieraniu się. Ponadto codziennie też przygotowuje posiłki, sprząta, pierze. Wykonuje wszystkie czynności w gospodarstwie domowym oraz związane z higieną i leczeniem matki. Pani M.C. porusza się z pomocą kul łokciowych, kręci jej się w głowie. Ma zaniki pamięci, sama myli leki. Z powodu choroby stawów ma problemy z chwytaniem, zdarzyło jej się wylać na siebie gorącą herbatę, poparzyła się wtedy. Upuszcza różne przedmioty. Ponadto ustalono także, że Pani M.C. ma aparat słuchowy, bo niedosłyszy, jest po operacji [...] i [....], przeszła operację [....], obecnie niedowidzi i oczekuje na kolejną operację, gdyż ma uszkodzoną [....]. Podczas wywiadu matka potwierdziła, że córka K.C. codziennie sprawuje nad nią opiekę i jest jedynym dzieckiem, które może opiekować się nią całodobowo. Ww wymaga stałej, długotrwałej, całodobowej opieki i pielęgnacji, którą zapewnia jej córka K.C. Zdaniem Sądu oczywistym jest, że skarżąca z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad matką nie może pracować. Przesądza to, w okolicznościach sprawy o spełnieniu przez skarżącą przesłanek do przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego zgodnie z wnioskiem na podstawie art. 17u.ś.r. Uwypuklone błędy w wykładni powołanych przepisów u.ś.r. doprowadziły końcowo do ustalenia błędnego wyniku sprawy, co z kolei uzasadniało w pełni konieczność uchylenia przez Sąd decyzji SKO na podstawie art. 134 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a., o czym orzeczono w pkt I sentencji wyroku. WSA wyjaśnia również, że orzeczenie wyrażone w pkt II sentencji wyroku ma oparcie w art. 145a § 1 P.p.s.a. Otóż w myśl tego przepisu, w przypadku, o którym mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. a lub pkt 2, jeżeli jest to uzasadnione okolicznościami sprawy, sąd zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie decyzji lub postanowienia wskazując sposób załatwienia sprawy lub jej rozstrzygnięcie, chyba że rozstrzygnięcie pozostawiono uznaniu organu. Kolegium utrzymując w mocy decyzję Wójta dokonało błędnej wykładni przytoczonych wyżej przepisów prawa materialnego, co miało wpływ na wynik sprawy. Jako niebudzące wątpliwości Sąd uznał okoliczności dotyczące spełnienia przez skarżącą przesłanek ustawowych uzależniających przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w postaci sprawowania opieki nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką oraz niepodejmowania zatrudnienia jak również innej pracy zarobkowej w tym właśnie celu. Te podstawowe dla rozpoznania sprawy kwestie wynikają dostatecznie jasno z zebranego i rozpatrzonego przez organy materiału dowodowego m.in. wywiadu środowiskowego. Ponadto, decyzja w sprawie rozważanego tu świadczenia nie jest oparta na konstrukcji uznania administracyjnego. Wszystkie te okoliczność umożliwiają zastosowanie przez WSA w/w regulacji procesowej P.p.s.a. w sposób pozytywny dla strony skarżącej, sprzyjając jednoczenie sprawności i efektywności postępowania administracyjnego w sprawie. Nadmienić tu także należy, iż z mocy art. 145a § 2 P.p.s.a. o wydaniu decyzji do której wydania SKO zostało zobowiązane, Organ ten powinien zawiadomić Sąd w terminie siedmiu dni od dnia wydania. W przypadku niedokonania niezawiadomienia, WSA może orzec o wymierzeniu Organowi grzywny w wysokości określonej w art 154 § 6 P.p.s.a. Natomiast o kosztach postępowania przez WSA orzeczono w pkt III wyroku na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a. obejmując nimi koszty wynagrodzenia fachowego pełnomocnika strony skarżącej. W okolicznościach sprawy Sąd uznał, że niezastosowanie się do wytycznych Sądu z wyroku II SA/Rz 800/22 skutkujące koniecznością ponownego zaskarżenia odmownej decyzji do Sądu i związany z tym nakład pracy uzasadniają podwyższenie kwoty należnego pełnomocnikowi wynagrodzenia.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło