II SA/Rz 1073/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Anna Lechowska Sędziowie NSA Stanisław Śliwa /spr./ AWSA Magdalena Józefczyk Protokolant sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólno-Administracyjnym na rozprawie w dniu 4 kwietnia 2007 r. sprawy ze skargi Z. Ż. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] października 2006 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej -skargę oddala- do wyroku z dnia 4 kwietnia 2007 r. Decyzją z dnia [...] października 2006 r., Nr [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 KPA oraz na podstawie § 10 ust. 1 rozporządzenia RM z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 z późn. zm.) po rozpatrzeniu odwołania Z. Ż. od decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] sierpnia 2006 r., Nr [...] o braku podstaw do stwierdzenia u zainteresowanego choroby zawodowej - uszkodzenia słuchu wywołanego działaniem hałasu (poz. 15 wykazu) utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W jej uzasadnieniu podano, że w dniu [...] września 2002 r. do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego wpłynął wniosek o dokonanie oceny środowiska pracy w związku z podejrzeniem choroby zawodowej uszkodzenia słuchu wywołane działaniem hałasu u Z. Ż. Organ I instancji przeprowadził dochodzenie epidemiologiczne, w toku którego ustalił, że zainteresowany rozpoczął pracę zawodową w 1950 r. i pracował kolejno w: Szkole Przyzakładowej przy Fabryce Naczyń jako ślusarz w latach 1950 - 1952, Zjednoczeniu Montażu Urządzeń Metalowych jako monter urządzeń chłodniczych na statkach przetwórniach w latach 1952 - 1954, w Milicji Obywatelskiej w roku 1956, Zakładach Przemysłu Organicznego [...] jako ślusarz w latach 1956-1958 w [...] jako ślusarz w latach 1959-1961 Jednostce Wojskowej jako pracownik cywilny przy montażu urządzeń chłodni w latach 1961- 1962, Przedsiębiorstwie Hurtu Artykułami Gospodarstwa Domowego jako ślusarz przy naprawach przez 1 m-c w roku 1963, "[...]" w latach 1963 - 1967, zakładzie prywatnym jako ślusarz od marca do listopada 1967 r. Przedsiębiorstwie Transportowym W. przy naprawie samochodów w latach 1967 -1968 Fabryce Autobusów w S. (obecnie [...] S.A.) w latach 1968 - 1993 z przerwą od 16 kwietnia 1985 r. do 18 września 1988 r. na rentę z ogólnego stanu zdrowia. Ostatnie 2 lata (od 1991 do 1993 r.) pracował jako ślusarz - magazynier bez narażenia na hałas. Z wymienionych wyżej zakładów, jedynie praca w Zjednoczeniu Montażu Urządzeń Metalowych, Zakłady Przemysłu Organicznego [...] i w [...] mogły stwarzać zagrożenie hałasem. Również w Fabryce Autobusów w S. (obecnie "[...]" S.A.) Z. Ż. pracował około 20 lat i okresowo był narażony na hałas. W okresie zatrudnienia w SFA "[...]" Z. Ż. pracował na 1/2 etatu w zakładach: PSS "[...]" S. (w latach 1976 - 1981) oraz w Spółdzielni Ogrodniczo Pszczelarskiej w S. (w latach 1982 - 1989), ale była to praca bez narażenia na hałas. W czasie ostatnich 12 lat przed rozpoczęciem postępowania diagnostyczno - orzeczniczego zainteresowany nie był narażony na ponadnormatywny hałas (od 1993 nie pracuje - przebywa na emeryturze). Po przeprowadzeniu dochodzenia epidemiologicznego dotyczącego narażenia na hałas podczas pracy zawodowej Z. Ż., został skierowany na badania do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w R., gdzie wydano orzeczenie lekarskie z dnia [...].04.2004 r., nr [...] dotyczące braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej -obustronnego trwałego ubytku słuchu typu ślimakowego spowodowanego hałasem. Z orzeczeniem tym nie zgodził się Z. Ż. i wniósł o ponowne badanie w Instytucie Medycyny Pracy. Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S., wydał orzeczenie lekarskie z dnia [...].08.2004 r., nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej narządu słuchu. Powyższe uzasadniono brakiem danych o stanie narządu słuchu w okresie narażenia zawodowego na hałas oraz faktem, że zainteresowany nie pracuje od 1991 r. w narażeniu na hałas. Decyzją z dnia [...] września 2004 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny orzekł o braku podstaw do stwierdzenia u Z. Ż. choroby zawodowej - uszkodzenie słuchu wywołane działaniem hałasu wymienionej pod poz. 15 wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia RM z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 z późn. zm.). Od decyzji tej Z. Ż. złożył odwołanie. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny stwierdził braki w dochodzeniu epidemiologicznym, w związku z czym decyzją z dnia [...].11.2004 r. uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Organ I instancji w ponownym dochodzeniu epidemiologicznym dokonał powtórnej oceny zatrudnienia Z. Ż. Dochodzenie to jednak nie wprowadziło istotnych zmian w ocenie narażenia zawodowego, gdyż w trzech zakładach pracy z uwagi na likwidacje firmy lub upływ kilkudziesięciu lat, niemożliwa była taka ocena. Natomiast przeprowadzono szczegółowa ocenę warunków pracy w Spółdzielni Ogrodniczo Pszczelarskiej w S., gdzie zainteresowany narażony był na hałas okresowo. Całość oceny warunków pracy i narażenia zawodowego przesłano ponownie do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w R. z wnioskiem o dodatkowa konsultację diagnostyczno - orzeczniczą. W Ośrodku wydano uzupełnienie orzeczenia lekarskiego nr [...] z dn.[...].11.2005 r. dotyczące braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. Również z takim samym wnioskiem Państwowy Powiatowy Inspektor zwrócił się do Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. W odpowiedzi Instytut wydał orzeczenie lekarskie z dnia [...].05.2006 r. o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. Opierając się na całości dokumentacji dotyczącej choroby zawodowej Z. Ż., a szczególnie na orzeczeniach lekarskich Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny decyzją z dnia [...].08.2006 r., Nr [...] uznał, że brak jest podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. Rozpoznając odwołanie od tej decyzji Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Uzasadniając swoje stanowisko podał, że w sprawie niekwestionowany jest fakt narażenia na hałas ponadnormatywny o poziomie 87 - 96 dB podczas pracy zawodowej (przez około 23 lata), jednak praca ta trwała do 1991 r. W zgromadzonej dokumentacji brak dowodów na to, aby u zainteresowanego ubytek słuchu występował w okresie narażenia na hałas, co wobec naturalnego zjawiska utraty słuchu związanego z wiekiem oraz faktu, że pohałasowe ubytki słuchu po ustąpieniu narażenia na hałas nie ulegają progresji, a także długiego okresu (15 lat), jaki upłynął od zakończenia narażenia na hałas do wydania ostatniego w sprawie orzeczenia lekarskiego, nie pozwala na uznanie z przeważającym prawdopodobieństwem, zawodowego pochodzenia istniejącego u Z. Ż. niedosłuchu. Tak, więc mimo potwierdzonego narażenia i rozpoznanego znacznego ubytku słuchu typu odbiorczego nie ma przesłanek do przyjęcia związku przyczynowego między obecnym stanem słuchu, a pracą w narażeniu na hałas trwający do 1991 r. W sprawach o stwierdzenie choroby zawodowej przesądzające znaczenie ma dowód z opinii biegłych - lekarzy z zakresu medycyny pracy, w stosunku do których inspektor sanitarny nie ma prawa zmieniać lub we własnym zakresie interpretować postawionej diagnozy lekarskiej, a w przypadku odwołującego się opinie te wskazały na brak podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. Powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie w Rzeszowie zaskarżył Z. Ż. nie wskazując kierunku jej weryfikacji. W uzasadnieniu skargi zarzucił, że przez okres ponad 20 lat pracował w narażeniu na ponadnormatywny hałas. Orzeczenia lekarskie wydane w sprawie nie wskazują na przyczynę utraty słuchu. Mówią że jest to związane z wiekiem, jednak utratę słuchu skarżący zauważył u siebie gdy miał nie więcej niż 50 lat, lecz nie wiedział o istnieniu choroby zawodowej "utraty słuchu". Gdyby o niej wiedział to wystąpiłby ze stosownym wnioskiem 20 lat wcześniej. Podczas badania okresowego w latach 80. stwierdzono niewielką utratę słuchu. Zakład pracy "[...]" miał obowiązek wysłać go na badania okresowe, jednak tego nie zrobił i powinien ponieść tego konsekwencje. Decyzje wydane w sprawie są nieobiektywne, uwzględniają jedynie interes społeczny, nie analizują dowodów zebranych w sprawie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie z przyczyn, które legły u podstaw wydania zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Kontrola zaskarżonego aktu przez sąd administracyjny sprowadza się do badania go pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz.U. Nr 153, poz. 1269) przy czym sąd - z mocy art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) - nie jest związany zarzutami ani wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dokonując kontroli aktu administracyjnego we wskazanych wyżej granicach Sąd uznał, że zaskarżone decyzje prawa nie naruszają. Postępowanie w przedmiotowej sprawie wszczęte zostało wnioskiem z dnia [...].09.2002 r., tak więc w sprawie - z uwagi na brzmienie § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30.07.2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115) - zastosowanie będą miały przepisy rozporządzenia RM z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 z późn. zm.). Zgodnie z § 1 wskazanego rozporządzenia za chorobę zawodową uważa się choroby określone w wykazie chorób zawodowych stanowiących załącznik do rozporządzenia, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy. Wskazane określenie choroby zawodowej powoduje, że do stwierdzenia, że u wnioskodawcy wystąpiła choroba zawodowa uszkodzenia słuchu wywołanego hałasem koniecznym jest ustalenie, że : stwierdzona choroba znajduje się w wykazie chorób zawodowych stanowiących załącznik do rozporządzenia, w środowisku pracy wykonywanej przez skarżącego występował czynnik szkodliwy dla zdrowia, który mógł spowodować daną chorobę zawodową zachodzi wysoce prawdopodobny związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy występowaniem czynnika szkodliwego w środowisku pracy, a powstaniem choroby. O ile dwie pierwsze przesłanki do stwierdzenia choroby zawodowej niewątpliwie w analizowanej sprawie zachodzą, o tyle przeprowadzone postępowanie dowodowe nie wykazało, by zachodził związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy występowaniem czynnika szkodliwego w środowisku pracy, a powstaniem choroby u skarżącego. Choroby zawodowe rozpoznają jednostki organizacyjne służby zdrowia, przy czym orzeczenie rozpoznające chorobę zawodową lub wykluczające schorzenie, ewentualnie jego zawodową etiologię wydają one na podstawie dokumentacji dotyczącej zagrożeń zawodowych, wyników dochodzenia epidemiologicznego w środowisku pracy, dokumentacji dotyczącej leczenia, wyników przeprowadzonych badań klinicznych i dokumentacji lekarskiej. Decyzję w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej łub o odmowie jej stwierdzenia wydaje właściwy inspektor sanitarny między innymi na podstawie orzeczenia lekarskiego w przedmiocie rozpoznania choroby zawodowej. Inspektor sanitarny podejmujący decyzję w sprawie choroby zawodowej jest przy tym związany orzeczeniem lekarskim wydanym w sprawie w tym znaczeniu, że nie ma on prawa do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia, jednak dokonane rozpoznanie choroby nie wyłącza uprawnień organów sanitarnych do oceny wystąpienia przesłanek stwierdzenia choroby zawodowej, określonych w § 1 ust. 1 i 2 powołanego wyżej rozporządzenia. Obowiązek oceny orzeczenia lekarskiego wynika dla inspektora sanitarnego z przepisu art. 7 kpa ustanawiającego zasadę dążenia do prawdy obiektywnej oraz art. 77 § 1 kpa, który stanowiąc gwarancję realizacji tej zasady obciąża organ administracyjny obowiązkiem zebrania w sposób wyczerpujący i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Stosowanie tych przepisów oraz innych przepisów kpa jest konsekwencją faktu, że jest to postępowanie administracyjne podległe regulacjom rozporządzenia, co oznacza, że jeśli rozporządzenie nie zawiera odmiennych regulacji zastosowanie mają przepisy kodeksu. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że organy przyjmując, że przeprowadzone postępowanie dowodowe nie wykazało, iż zachodzi wysoce prawdopodobny związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy występowaniem czynnika szkodliwego w środowisku pracy, a powstaniem u skarżącego choroby uszkodzenia słuchu nie przekroczyły zastrzeżonej dla nich zasady swobodnej oceny dowodów, poczynione ustalenia i wywiedzione z nich wniosku są logiczne i spójne. Przede wszystkim wskazać należy, iż zebrany materiał dowodowy w żadnym zakresie nie potwierdza, by w okresie wykonywania przez Z. Ż. pracy zawodowej doznał on uszkodzenia słuchu. Nie wskazuje na to głównie dokumentacja medyczna zebrana w sprawie. Od ustania narażenia skarżącego na ponadnormatywny hałas do dnia rozpoczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej minęło kilkanaście lat, co wskazuje na pozazawodowe źródło uszkodzenia słuchu. Na aprobatę zasługuje stanowisko organów upatrujące przyczynę niedosłuchu Z. Ż. w naturalnym procesie starzenia się organizmu. Twierdzenia skarżącego, że słuch pogorszył mu się około 50. roku życia nie znajdują żadnego oparcia w materiale dowodowym sprawy. W takiej sytuacji stwierdzić należy, iż nie ma żadnych dowodów, które pozwoliłyby na zakwestionowanie ustaleń zawartych w orzeczeniach lekarskich i opartych na nich ocenach materiału dowodowego organów obu instancji. Sąd mógłby tę ocenę podważyć wyłącznie w przypadku naruszenia przepisów postępowania przy przeprowadzaniu postępowania dowodowego lub gdyby ocena ta była dowolna, to jest sprzeczna z logiką, wiedzą i zasadami doświadczenia życiowego. Takiego zarzutu ocenie przeprowadzonej przez organ II instancji uczynić nie można. Reasumując stwierdzić należy, iż mimo potwierdzonego narażenia i rozpoznanego znacznego ubytku słuchu typu odbiorczego nie ma przesłanek do przyjęcia związku przyczynowego między obecnym stanem słuchu Z. Ż., a jego pracą w narażeniu na hałas trwający do 1991 r. Mając na uwadze powyższe argumenty Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uznał, że skarga Z. Ż. nie zasługuje na uwzględnienie, dlatego na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzekł, jak w sentencji wyroku.