II SA/Rz 1073/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Piotr Godlewski Sędziowie WSA Krystyna Józefczyk WSA Paweł Zaborniak /spr./ Protokolant specjalista Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 listopada 2018 r. sprawy ze skargi A. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego -skargę oddala- Przedmiotem skargi A.L. (dalej: Skarżąca) jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] (dalej: SKO lub Kolegium) z dnia [...] lipca 2018 r., nr [...], którą utrzymano w mocy decyzję Burmistrza [...] z dnia [...] kwietnia 2018 r., nr [...], znak: [...], w sprawie odmowy przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji. Z akt sprawy wynika, że wnioskiem z dnia 3 kwietnia 2018 r. A.L. zwróciła się do Burmistrza [...] o przyznanie dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji na niepełnosprawne dziecko M.L. na okres zasiłkowy 2016/2017. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...], znak: [...], Burmistrz [...], działając na podstawie m.in. art. 1, art. 2 pkt 1, art. 3, art. 4, art. 5, art. 6, art. 8, art. 13, art. 18, art. 20 ust. 3, art. 23, art. 24, art. 26, art. 32 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych z dnia 28 listopada 2003 r. (Dz.U. z 2017 r. poz. 1952 – dalej: u.ś.r.) oraz 104 i art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r. poz. 1257 – dalej: k.p.a.), odmówił Skarżącej przyznania w/w dodatku w okresie od 1 listopada 2016 r. do 31 lipca 2017 r. W uzasadnieniu Organ podał, że podstawę zaliczenia M.L. do osób niepełnosprawnych stanowiło orzeczenie Powiatowego Zespołu Do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z dnia [...] maja 2016 r., nr [...], które zostało utrzymane w mocy orzeczeniem Wojewódzkiego Zespołu Do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...]. Od powyższego orzeczenia Skarżąca złożyła odwołanie do Sądu Rejonowego w [...], które zostało oddalone wyrokiem z dnia [...] stycznia 2017 r., sygn. akt [...]. Poprzednio Skarżąca miała przyznany dodatek do zasiłku rodzinnego do dnia 30 kwietnia 2016 r. Organ uznał, że trzymiesięczny termin określony w art. 24 ust. 2a u.ś.r. do złożenia wniosku o przyznanie w/w dodatku należy liczyć od dnia wydania orzeczenia rozumianego jako dzień wydania przez właściwy organ lub sąd orzeczenia o ustaleniu stopnia niepełnosprawności. Zatem zdaniem Organu w przedmiotowej sprawie termin ten rozpoczął bieg od dnia 24 stycznia 2017 r., a jego koniec przypadał na dzień 24 kwietnia 2017 r. Wobec faktu, że Skarżąca uchybiła wskazanemu terminowi, Organ odmówił przyznania wnioskowanego dodatku. W odwołaniu od powyższej decyzji Skarżąca wyjaśniła, że dopiero w dniu 16 marca 2018 r. wydano jej odpis wspomnianego wyroku. Podniosła, że ustawodawca nie określa daty, od której należy liczyć termin 3 miesięcy w przypadku orzekania o niepełnosprawności przez sąd powszechny. Zdaniem Skarżącej, należy dostrzegać różnicę między datą wydania orzeczenia o niepełnosprawności przez powiatowe i wojewódzkie zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności, które są z urzędu doręczane zainteresowanym, od daty orzeczenia o niepełnosprawności, gdy ma ono postać wyroku sądu powszechnego, który nie jest z urzędu doręczany stronom postępowania. Wydany w takiej sprawie wyrok nie jest prawomocny. Jednocześnie data nadania klauzuli prawomocności wyrokowi jest z reguły datą późniejszą niż data, z którą stwierdzana jest prawomocność tego wyroku. Decyzją z dnia [...] lipca 2018 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 k.p.a., utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu Organ podał, że zgadza się ze stanowiskiem Skarżącej odnośnie różnicy pomiędzy datą orzeczenia o stopniu niepełnosprawności wydawanego przez powiatowe i wojewódzkie zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności a datą orzeczenia o stopniu niepełnosprawności wydawanego przez sąd powszechny. Wskazał jednak, że przedmiotowy wyrok uprawomocnił się w dniu 15 lutego 2017 r., natomiast wniosek męża Skarżącej o wydanie wyroku wpłynął do Sądu w dniu 9 marca 2018 r. i jego odpis wraz z klauzulą prawomocności został wnioskodawcy przesłany w dniu 16 marca 2018 r. Fakt, że strona dopiero po upływie roku od dnia, w którym wyrok został wydany, wystąpiła o wydanie jej odpisu tego wyroku, świadczy w ocenie Kolegium o tym, że z własnej winy uchybiła terminowi wskazanemu w art. 24 ust. 2a u.ś.r. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, Skarżąca wniosła o zmianę opisanej wyżej decyzji Kolegium poprzez przyznanie jej dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego za okres od 1 listopada 2016 r. do 31 lipca 2017 r. Zaskarżonej decyzji SKO zarzuciła naruszenie: 1. art. 6 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez wydanie decyzji bez materialnej podstawy prawnej, 2. art. 7 w zw. z art. 77 k.p.a. poprzez nie wyjaśnienie okoliczności stanu faktycznego w sposób wyczerpujący oraz błędne ustalenia stanu faktycznego, 3. art. 80 k.p.a. poprzez błędną ocenę materiału dowodowego w szczególności błędną ocenę terminu do złożenia wniosku o przyznanie świadczenia, w sytuacji kiedy wyrok w sprawie o sygn. akt [...] doręczony został Stronie dnia 16 marca 2018 r., 4. art. 24 ust. 2a u.ś.r. poprzez ustalenie błędnego biegu terminu do złożenia kompletu dokumentów o przyznanie dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego na dziecko M.L. w okresie od 1 listopada 2016 r. do 31 lipca 2017 r. W uzasadnieniu Skarżąca powtórzyła argumentację zawartą w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Wyjaśniła, że zarówno ona jak i mąż nie mieli świadomości, że mają złożyć pisemny wniosek aby otrzymać wyrok sądowy, nie brali udziału w rozprawie i myśleli, że otrzymają informację z Sądu. Zdaniem Skarżącej w przypadku zawartego w art. 24 ust. 2a u.ś.r. pojęcia "wydanie orzeczenia", organy winny stosować wykładnię celowościową, a nie wykładnię językową, ta bowiem pozostaje w sprzeczności z art. 69 Konstytucji RP. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w kwestionowanej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył co następuje: Skarga jako zupełnie niezasadna została oddalona w całości. W pierwszej kolejności należy podnieść, iż sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2017 r. poz. 2188). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r. poz. 1302; zwana dalej w skrócie P.p.s.a.). Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 145 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 K.p.a. lub innych przepisach. W ramach kontroli legalności decyzji administracyjnych, Sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.). Stan faktyczny sprawy został ustalony w toku postępowania administracyjnego w sposób wyczerpujący (art. 7, art. 77 i art. 80 K.p.a.), dzięki czemu mógł stanowić dla organów podstawę do władczej konkretyzacji przepisów prawa materialnego. Przedmiotem swej skargi A.L. uczyniła decyzję administracyjną o odmowie przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka. Decyzja ta została wydana w wyniku zastosowania przez Organy przepisów art. 24 ust. 1 oraz art. 24 ust. 2a u.ś.r. Według ich treści prawo do świadczeń rodzinnych (dodatek do zasiłku jest takim świadczeniem, co wynika z art. 2 pkt 1 u.ś.r.), ustala się na okres zasiłkowy, tj. na okres od dnia 1 listopada do dnia 31 października następnego roku kalendarzowego (art. 3 pkt 10 u.ś.r.). Nie dotyczy to tylko ściśle określonych świadczeń rodzinnych, o których mowa w art. 9, art. 14, art. 15, art. 15a, art. 15b, art. 16, art. 17 i art. 17c. Zasadą ustawową jest również i to, że prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego (art. 24 ust. 1 u.ś.r.). Odrębna reguła została wyznaczona dla świadczeń uzależnionych od zakwalifikowania członka rodziny do grona osób niepełnosprawnych. Dlatego kluczowe znaczenie dla niniejszej sprawy miała treść art. 24 ust. 2a ustawy, który stanowi : Jeżeli w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zostanie złożony wniosek o ustalenie prawa do świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności, prawo to ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności. Powołany przepis wyznacza okres, w jakim uprawniony może zwrócić się do właściwego organu z żądaniem przyznania świadczenia uzależnionego od istnienia orzeczenia o niepełnosprawności. Jego przekroczenie będzie skutkować odmową uwzględnienia wniosku o świadczenie rodzinne. SKO dokonało w niniejszej sprawie właściwej interpretacji art. 24 ust. 2a u.ś.r. Na tle stosowanie tej regulacji orzecznictwo sądowoadministracyjne przyjmuje, że dopiero prawomocne orzeczenie sądu powszechnego wywołuje skutek wiążący w zakresie jego treści w stosunku do innych sądów i organów. W ukształtowanym dwuetapowym mechanizmie przyznawania zasiłku pielęgnacyjnego ma to niebagatelne znaczenie dla odkodowania właściwego rozumienia art. 24 ust. 2a u.ś.r. W świetle zasady wynikającej z art. 24 ust. 2 u.ś.r., nakładającej na ubiegającego się o świadczenie obowiązek przedłożenia prawidłowo wypełnionych i kompletnych dokumentów, w tym orzeczenia o niepełnosprawności, nie sposób pominąć istotnej różnicy między datą wydania orzeczenia o niepełnosprawności przez powiatowe i wojewódzkie zespoły orzekania o niepełnosprawności a datą wydania wyroku przez sąd powszechny w tym samym przedmiocie, który wiąże inne organy w rozumieniu art. 365 k.p.c. dopiero od daty jego prawomocności (vide wyrok WSA w Poznaniu z dnia 8 marca 2018 r., sygn. IV SA/Po 1067/17, LEX). Jednocześnie podkreśla się, iż określony w art. 24 ust. 2a u.ś.r. termin trzymiesięczny jest terminem materialnoprawnym, co powoduje, że uchybienie wywołuje skutek prawny w postaci wygaśnięcia praw lub obowiązków o charakterze materialnym, a organy administracji publicznej nie mają możliwości przywrócenia tego rodzaju uchybionego terminu. Z upływem wyżej określonego terminu od dnia wydania orzeczenia organy tracą możliwość ustalania prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie stopnia niepełnosprawności (zob. wyrok WSA w Opolu z dnia 27 lutego 2018 r., sygn. II SA/Op 347/17, LEX). Organy w niniejszej sprawie uznały, że strona skarżąca składając swój wniosek o przyznanie dodatku naruszyła w/w regulację, bowiem wydanie orzeczenia przez Sąd Rejonowy w [...] o oddaleniu odwołania nastąpiło w dniu [...] stycznia 2017 r., zaś wniosek A.L. złożony imieniem M.L. wpłynął do urzędu dopiero 3 kwietnia 2018 r. Ponieważ koniec terminu na złożenie wniosku przypadł na dzień 24 kwietnia 2017 r., to powołany wyżej przepis art. 24 ust. 2a ustawy nie miał zastosowania. W przesłanych do WSA aktach znajduje się wyrok Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] stycznia 2017 r., o sygn. [...], o oddaleniu odwołania od orzeczenia Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie [...] z dnia [...] czerwca 2016 r. NR [...]. Widnieje na tym orzeczeniu stwierdzenie Sądu o uprawomocnieniu się wyroku już w dniu 15 lutego 2017 r. SKO działając w ramach prowadzonego postępowania wyjaśniającego ustaliło w sposób pewny, że wniosek strony o wydanie wyroku wpłynął do Sądu dopiero w dniu 9 marca 2018 r., czyli po upływie roku od dnia jego wydania. Należy w pełni zgodzić się z poglądem SKO, co do tego, że strona składając wniosek o wydanie wyroku w sprawie niepełnosprawności, czyniąc to po tak znacznym upływie czasu w sposób oczywisty uchybiła terminowi wyznaczonemu przez art. 24 ust. 2a u.ś.r. na złożenie wniosku o przyznanie świadczenia, co w rezultacie w pełni uzasadniało odmowę przyznania wnioskowanego dodatku. Ma rację Organ odwoławczy argumentując w odpowiedzi na skargę, że ocena okoliczności sprawy byłaby zupełnie odmienna gdyby rodzice małoletniej złożyli wniosek o wydanie wyroku bez tak znacznej zwłoki. Reasumując, wydana w niniejszej sprawie decyzja SKO nie narusza prawa materialnego jak i procesowego w sposób określony w skardze. Jako legalna winna pozostać w obrocie prawnym. Sąd działając z urzędu nie dostrzegł podstaw do zastosowania kompetencji kasacyjnych na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a. Wobec tych argumentów skargę należało oddalić w całości jako niezasadną na podstawie art. 151 p.p.s.a.