II SA/Rz 1076/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Krystyna Józefczyk Sędziowie WSA Ewa Partyka NSA Stanisław Śliwa /spr./ Protokolant st. sekr. sąd. Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 6 grudnia 2012 r. sprawy ze skargi A. S.A. Zakład [...] na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] października 2012 r. nr [...] w przedmiocie nakazu wykonania pasów przeciwpożarowych -skargę oddala- Decyzją z dnia [...] października 2012r. Nr [...] znak: [...] Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej działając na podstawie art. 27 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991r. o Państwowej Straży Pożarnej (Dz. U. z 2009r. Nr 12, poz. 68 z późn. zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej następnie "K.p.a." po rozpoznaniu odwołania A. S.A. z siedzibą [...] od decyzji Komendanta Miejskiego Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] sierpnia 2012r. Nr [...] znak: [...] w przedmiocie nakazu wykonania pasów przeciwpożarowych utrzymał ją w mocy. W uzasadnieniu decyzji organ drugiej instancji wskazał, że w dniu 31 lipca 2012r. funkcjonariusze Komendy Miejskiej Państwowej Straży Pożarnej przeprowadzili czynności kontrolno-rozpoznawcze na terenie obszarów leśnych Nadleśnictwa [...] położonych wzdłuż linii kolejowej relacji K. - R. w obrębie powiatu [...]. W ich trakcie stwierdzono, że wskazane obszary leśne zaliczone do drugiej kategorii zagrożenia pożarowego nie zostały oddzielone pasami przeciwpożarowymi od przebiegającej w ich sąsiedztwie linii kolejowej na następujących odcinkach: od 49,5 km do 49,8 km i od 50,4 km do 50,6 km - prawa strona toru, od 49,5 km do 50,0 km i od 52,7 km do 53,3 km - lewa strona toru oraz od 50,4 km do 52,5 km - obie strony toru. Wobec powyższych ustaleń Komendant Miejski Państwowej Straży Pożarnej wskazaną wyżej decyzją z dnia [...] sierpnia 2012r. nakazał A. S.A. wykonać pasy przeciwpożarowe wzdłuż linii kolejowej relacji K. - R. na wymienionych wyżej odcinkach torów kolejowych – w terminie do 31 marca 2013r. Odwołanie od tej decyzji złożyła A. S.A. Po jego rozpoznaniu Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej uznał, że nie zasługuje ono na uwzględnienie i decyzją z dnia [...] października 2012r. utrzymał w mocy kwestionowane nim rozstrzygnięcie. Motywując zajęte stanowisko organ wskazał na § 38 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz. U. Nr 109, poz. 719), zgodnie z którym lasy położone przy obiektach mogących stanowić zagrożenie pożarowe dla lasu oddziela się od tych obiektów pasami przeciwpożarowymi, utrzymywanymi w stanie zapewniającym ich użyteczność przez cały rok. Organ odwoławczy zwrócił także uwagę na ust. 2 powołanego artykułu, wedle którego rodzaje oraz sposoby wykonywania pasów przeciwpożarowych w sąsiedztwie linii kolejowej przez podmioty właściwe do ich wykonania i utrzymywania wskazane w ustawie z dnia 28 marca 2003r. o transporcie kolejowym (Dz. U. z 2007r. Nr 16, poz. 94 z późn. zm.) określa § 9 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 7 sierpnia 2008r. w sprawie wymagań w zakresie odległości i warunków dopuszczających usytuowanie drzew i krzewów, elementów ochrony akustycznej i wykonywania robót ziemnych w sąsiedztwie linii kolejowej, a także sposobu urządzania i utrzymywania zasłon odśnieżnych oraz pasów przeciwpożarowych (Dz. U. Nr 153, poz. 955). Odnosząc się do zarzutu odwołania dotyczącego niewłaściwego określenia adresata nałożonego obowiązku organ odwoławczy podniósł, że nie może budzić wątpliwości, iż jednym z podmiotów odpowiedzialnych za wykonanie i utrzymanie pasów przeciwpożarowych w sąsiedztwie linii kolejowych jest zarządca infrastruktury kolejowej. Obowiązek ten mieści się w ramach zadań, których wykonanie spoczywa na tym podmiocie z mocy art. 17 ust. 1 pkt 3 ustawy o transporcie kolejowym, obejmujących utrzymywanie infrastruktury kolejowej w stanie zapewniającym bezpieczne prowadzenie ruchu kolejowego oraz zapewnienie ochrony przeciwpożarowej i ochrony środowiska. Z powyższym nie stoi, zdaniem organu, w sprzeczności brzmienie art. 55 ust. 1 pkt 3 ustawy o transporcie kolejowym. Wprawdzie przepis ten posługuje się sformułowaniem "ma prawo", co jednak nie niweluje obowiązków zarządcy infrastruktury zakresie ochrony przeciwpożarowej. Daje on zarządcy prawo do dysponowania nieruchomością sąsiednią w zakresie w nim ustalonym. Dotyczy więc warunków korzystania przez zarządcę infrastruktury z gruntów wzdłuż linii kolejowych celem prowadzenia prac niezbędnych dla bezpiecznego ruchu pociągów, w ramach których mieści się także wykonanie i utrzymywanie pasów przeciwpożarowych. Decyzję Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży :Pożarnej z dnia [...] października 2012r. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie A. S.A. z siedzibą [...], wnosząc o jej uchylenie i umorzenie postępowania oraz zasądzenie kosztów postępowania. Strona skarżąca wskazała, że wszystkie powołane w uzasadnieniu kwestionowanego rozstrzygnięcia przepisy nie nakładają na zarządcę infrastruktury żadnego obowiązku wykonania pasów przeciwpożarowych w sąsiedztwie linii kolejowej. Przeciwnie, wskazany art. 55 ust. 1 pkt 3 ustawy o transporcie kolejowym przewiduje jedynie prawo do urządzania i utrzymywania za odszkodowaniem takich pasów. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, ponawiając argumentację skarżonego rozstrzygnięcia. Dodatkowo podniósł, że rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 22 marca 2006r. w sprawie szczegółowych zasad zabezpieczenia przeciwpożarowego lasów (Dz. U. Nr 58, poz. 405 z późn. zm.) w § 10 przewiduje cztery rodzaje pasów przeciwpożarowych tj. typu A, B, C i D, w zależności od rodzajów terenów, od których oddzielają one obszary leśne. Obowiązek ich wykonania dotyczy właścicieli i zarządców obiektów i terenów wskazanych w tym paragrafie. Natomiast obowiązek wykonania pasów przeciwpożarowych oddzielających obszary leśne od linii kolejowych spoczywa na zarządcy infrastruktury kolejowej, a więc podmiocie wskazanym w ustawie o transporcie kolejowym. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd administracyjny, stosownie do przysługujących mu kompetencji określonych w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z ze zm.), kontroluje zaskarżone rozstrzygnięcie wyłącznie w aspekcie jego zgodności z prawem i może je uchylić tylko wówczas, gdy stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też naruszenie prawa procesowego o możliwym istotnym wpływie na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012r. poz. 270 ze zm., zwanej dalej "P.p.s.a."). Zgodnie przy tym z art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd rozstrzyga sprawę w jej granicach, nie będąc związany przedstawionymi w niej zarzutami i wnioskami, jak też powołaną podstawą prawną. Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej utrzymująca w mocy decyzję Komendanta Miejskiego Państwowej Straży Pożarnej, która nałożyła na A. S.A. obowiązek wykonania pasów przeciwpożarowych wzdłuż linii kolejowej relacji K. - R. na określonych w niej szczegółowo odcinkach. Sporna między stronami pozostaje kwestia podmiotu odpowiedzialnego za wykonanie powyższego obowiązku. Rozpoznające sprawę organy uznały, że jest nim zarządca infrastruktury kolejowej, przedstawiając na uzasadnienie tego stanowiska stosowną argumentację, którą Sąd w całości podziela, uznając tym samym, iż złożona skarga jest bezzasadna. Zgodnie z § 38 ust. 1 rozporządzenia z dnia 7 czerwca 2010r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów, lasy położone przy obiektach mogących stanowić zagrożenie pożarowe dla lasu oddziela się od tych obiektów pasami przeciwpożarowymi, utrzymywanymi w stanie zapewniającym ich użyteczność przez cały rok. Sposoby wykonania tych pasów – co wynika z § 38 ust. 2 powyższego aktu - określają dwa rozporządzenia, a mianowicie rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 22 marca 2006r. w sprawie szczegółowych zasad zabezpieczenia przeciwpożarowego lasów oraz rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 7 sierpnia 2008r. w sprawie wymagań w zakresie odległości i warunków dopuszczających usytuowanie drzew i krzewów, elementów ochrony akustycznej i wykonywania robót ziemnych w sąsiedztwie linii kolejowej, a także sposobu urządzania i utrzymywania zasłon odśnieżnych oraz pasów przeciwpożarowych. Pierwszy z wymienionych aktów w § 10 wyróżnia cztery podstawowe rodzaje pasów przeciwpożarowych tzn. A, B, C oraz D, w zależności od rodzaju terenów, od których oddzielają one las. Nie ma wśród nich pasu, który oddzielałby las od położonej w sąsiedztwie linii kolejowej. Sposób wykonania tego ostatniego pasa wskazuje bowiem § 9 drugiego z wymienionych rozporządzeń (tj. z dnia 7 sierpnia 2008r.). Cytowane wyżej rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010r. oprócz odesłania w zakresie sposobu wykonania pasów przeciwpożarowych zawiera także odesłanie dotyczące właściwych podmiotów zobowiązanych do ich wykonania i utrzymywania. Wskazuje mianowicie w tym przedmiocie trzy akty prawne a to: ustawę z dnia 28 marca 2003r. o transporcie kolejowym, ustawę z dnia 28 września 1991r. o lasach (Dz. U. z 2011r. Nr 12, poz. 59 z późn. zm.) oraz ustawę z dnia 24 sierpnia 1991r. o ochronie przeciwpożarowej (Dz. z 2009r Nr 178, poz. 1380). Treść tej ostatniej ustawy nie zawiera regulacji dotyczących ochrony przeciwpożarowej w związku z zagrożeniem pożarowym występującym wzdłuż linii kolejowych. Z kolei ustawa o lasach (w art. 9 ust. 3) w zakresie szczegółowych zasad zabezpieczenia przeciwpożarowego odsyła do rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 22 marca 2006r., które - jak już wyżej zaznaczono - nie dotyczy pasów przeciwpożarowych oddzielających las od linii kolejowej. Z powyższego wynika, że podmiotu odpowiedzialnego za wykonanie, a następnie utrzymanie pasów przeciwpożarowych położonych w pobliżu linii kolejowych należy poszukiwać w ustawie o transporcie kolejowym. Stanowi ona w art. 17 ust. 1, iż zarządcy i przewoźnicy kolejowi oraz użytkownicy bocznic kolejowych są zobowiązani spełniać warunki techniczne i organizacyjne zapewniające: bezpieczne prowadzenie ruchu kolejowego (pkt 1), bezpieczną eksploatację pojazdów kolejowych (pkt 2) oraz ochronę przeciwpożarową i ochronę środowiska (pkt 3). Rozwinięcie tego ostatniego przepisu tj. art. 17 ust. 1 pkt 3 znajduje się w art. 55 cyt. ustawy. Przewiduje on, że zarządca ma prawo na sąsiadujących z linią kolejową gruntach, za odszkodowaniem: ustawiać zasłony odśnieżne (pkt 1), zakładać żywopłoty (pkt 2), urządzać i utrzymywać pasy przeciwpożarowe (pkt 3). W ust. 2 powołanego artykułu ustawodawca wskazał, że ustalenie odszkodowania za ustawianie zasłon odśnieżnych, zakładanie żywopłotów, urządzanie i utrzymywanie pasów przeciwpożarowych następuje w drodze umowy stron. Natomiast ust. 3 przedmiotowego artykułu podaje, że jeżeli posadzenie drzew lub krzewów, powodujące potrzebę urządzenia pasów przeciwpożarowych, nastąpiło po wybudowaniu linii kolejowej, koszty związane z urządzeniem i utrzymaniem tych pasów obciążają właścicieli gruntów. Z treści cyt. art. 55 ust. 1 pkt 3 ustawy o transporcie kolejowym, a konkretnie z użytego tam sformułowania "Zarządca ma prawo" strona skarżąca wywodzi, że obowiązek w postaci wykonania pasów przeciwpożarowych nie spoczywa na niej, skoro przepis powyższy stanowi jedynie o uprawnieniu w tym przedmiocie. Z przedstawionym stanowiskiem nie sposób się jednak, w ocenie Sądu, zgodzić. Przemawia za tym jednoznaczne brzmienie art. 17 ust. 1 pkt 3 ustawy o transporcie kolejowym, który stanowi o spoczywającej na zarządcy powinności zapewnienia ochrony przeciwpożarowej, w ramach której z pewnością mieści się konieczność wykonania, a następnie utrzymywania w należytym stanie pasów przeciwpożarowych. Zdaniem Sądu, w sprzeczności z powołanym przepisem art. 17 ust. 1 pkt 3 ustawy o transporcie kolejowym nie stoi art. 55 ust. 1 tejże ustawy, który dotyczy możliwości korzystania z gruntów sąsiadujących z linią kolejową w celu prowadzenia niezbędnych dla bezpiecznego ruchu pociągów prac. Zawarty w powyższej regulacji zwrot "ma prawo", odnosi się zatem do uprawnienia zarządcy do korzystania z cudzych gruntów w celu realizacji obowiązku wynikającego z art. 17 ustawy o transporcie kolejowym, tj. zapewnienia właściwej ochrony przeciwpożarowej. Innymi słowy, przepis art. 55 ust. 1 tej ustawy umożliwia zarządcy dysponowanie nieruchomością sąsiadującą z torami kolejowymi po to, aby podmiot ten mógł wykonać ciążący na nim z mocy art. 17 ust. 1 w.w. ustawy obowiązek zapewnienia przeciwpożarowej ochrony. Tym samym zwrot "Zarządca ma prawo" odnosi się do uprawnień do wejścia na cudzy grunt w celu urządzenia pasów przeciwpożarowych, nie dotyczy zaś uprawnienia do ich wykonania, skoro w tym ostatnim zakresie art. 17 ust. 1 pkt 3 przewiduje obowiązek. Stanowisko to wydaje się być tym bardziej uprawnione, iż to właśnie ruch kolejowy stwarza zagrożenie pożarowe dla lasów, a za tym logicznym jest, że to na podmiocie odpowiedzialnym za ten ruch i infrastrukturę z nim związaną spoczywa obowiązek podjęcia czynności mających na celu zapewnienie właściwej ochrony przeciwpożarowej. Poza tym, pogląd powyższy nie budzi wątpliwości w orzecznictwie sądowym, gdzie przyjmuje się, iż to zarządca linii kolejowej jest podmiotem zobowiązanym do urządzania i utrzymywania pasów przeciwpożarowych w sąsiedztwie zarządzanych przez niego linii kolejowych. Korelatem tej powinności jest natomiast ciążący na właścicielu gruntu (użytkowniku wieczystym, zarządcy) obowiązek jego udostępnienia oraz wstrzymania się od działań uniemożliwiających bądź też utrudniających wykonanie zabezpieczeń przeciwpożarowych (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z 20.11.2012r. II SA/Bk 488/12, www.nsa.gov.pl). Uznając zatem, że rozpoznające sprawę organy dokonały prawidłowej interpretacji istotnych w sprawie przepisów prawa materialnego i nie zachodzą także naruszenia przepisów proceduralnych Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 P.p.s.a.