II SA/Rz 1077/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Joanna Zdrzałka Sędziowie WSA Magdalena Józefczyk /spr./ SO (del.) Anna Bembenek Protokolant st. sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólnoadministracyjnym na rozprawie w dniu 26 stycznia 2011 r. sprawy ze skargi K. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia nienależnie pobranej zaliczki alimentacyjnej uchyla zaskarżoną decyzję. Decyzją z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] Prezydent Miasta Rz. działając na podstawie art. 104 ustaw z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 nr 98, poz. 1071 ze zm. zwana dalej wskrócie k.p.a.), art. 16 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. z 2005r. nr 86, poz. 732 ze zm.) zwana dalej ustawą oraz art. 42 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2009r. nr 1, poz. 7 ze zm.) i upoważnienia Prezydenta Miasta Rz. z dnia 26 września 2005r. nr [...] dla pracowników Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Rz. do prowadzenia postępowania i wydawania decyzji administracyjnych w sprawie świadczeń rodzinnych i zaliczek alimentacyjnych oraz postępowania wobec dłużników alimentacyjnych po rozpoznaniu wniosku K. D. odmówił umorzenia nienależnie pobranej zaliczki alimentacyjnej określonej decyzją Prezydenta Miasta Rz. z dnia [...] listopada 2007r. nr [...] w kwocie 3000 zł wraz z ustawowymi odsetkami. W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że w rodzinie wnioskodawczyni nie występują szczególne okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę do umorzenia czy to w całości, czy to w części nienależnie pobranej zaliczki alimentacyjnej. Dochód na osobę w rodzinie w wysokości 499,02 zł. i kształtuje się na poziomie powyżej kryterium dochodowego określonego przez ustawę o pomocy społecznej w wysokości 351 zł na osobę miesięcznie. W rodzinie nie występują problemy zdrowotne, ani niepełnosprawność. W oświadczeniu znajdującym się w aktach skarżąca stwierdziła, że nie otrzymuje od ojca dzieci alimentów od ojca dzieci, nie składała wniosku o ich egzekucje do komornika, bo nie chce obciążać zadłużeniem alimentacyjnym ojca dzieci, gdyż mimo separacji mieszkają razem tworząc wspólne gospodarstwo domowe. Organ podał, że zobowiązany podejmuje prace dorywcze, co pozwala przyjąć, że jest osobą zdolną do stałej pracy, w sytuacji, gdy już nie istnieją problemy alkoholowe. Na poprawę stanu finansowego rodziny mogłoby mieć wpływ przyznanie świadczeń rodzinnych na najmłodszego syna F., ale pomimo posiadania wiedzy w tym zakresie skarżąca nie złożyła stosownego wniosku. W skład rodziny wchodzą dorośli synowie, którzy pozostają na utrzymaniu matki a powinni czynić kroki zmierzające do poprawy sytuacji finansowej rodziny. Decyzja o umorzeniu nienależnie pobranej zaliczki alimentacyjnej byłaby sprzeczna z interesem społecznym biorąc pod uwagę aktualną sytuację rodziny. W odwołaniu od decyzji K. D. wniosła o umorzenie pobranej zaliczki alimentacyjnej, gdyż spłata 3000 zł przekracza jej możliwości finansowe, gdyż sama utrzymuje dom i rodzinę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej SKO) decyzją z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. uchyliło wymienioną na wstępie decyzję i umorzyło postępowanie organu pierwszej instancji. SKO podało, że prawomocną decyzją z dnia [...] listopada 2007r. nr [...] odmówiono K. D. umorzenia nienależnie pobranej zaliczki alimentacyjnej w kocie 3000 zł wraz z odsetkami. Decyzja stała się prawomocna gdyż wyrokiem z dnia 23 czerwca 2009r. sygn. akt II SA/Rz 152/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę K. D. na ww. decyzję. W tym stanie faktycznym badana decyzja jest dotknięta wadą określoną w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a., gdyż organ wydał kolejną decyzję rozstrzygającą sprawę co do istoty. Zaskarżona decyzja jest tożsama z decyzją z dnia [...] lipca 2008r. nr [...] odmawiającą umorzenia nienależnie pobranej zaliczki alimentacyjnej. Prezydent Miasta Rz. upomnieniem z dnia 18 września 2009r. nr Up [...] przypomniał K. D. o obowiązku wypłacenia należności w kwocie 3916,89 zł stanowiących nienależenie pobrane świadczenie wraz z odsetkami i bezzasadnie zaniechał dalszych czynności egzekucyjnych. SKO podniosło, że nawet w przypadku bezskuteczności decyzji ostatecznej, wydanie nowej decyzji w sprawie bez wzruszenia poprzedniej stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji (wyrok NSA z 27.07.1981 r. sygn. akt SA/Po15/81 OSPiKA nr 3-4, poz. 25). Podjęte rozstrzygnięcie w postępowaniu odwoławczym stanowi surogat stwierdzenia nieważności. W skardze do Sądu skarżąca K. D. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i rozpoznanie odwołania, co do istoty sprawy. Stwierdziła, że mimo zmiany podstawy prawnej decyzji, jej sytuacja nadal pozostała niekorzystna. SKO winno merytorycznie rozpoznać odwołanie. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie z przyczyn podanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Wojewódzki sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269). Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm. - zwana dalej w skrócie p.p.s.a.). Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 145 p.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięta jest naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. Poddawszy takiej kontroli zaskarżoną decyzję Sąd doszedł do przekonania, że skarga jest uzasadniona. umorzenie nienależnie pobranych kwot zaliczek alimentacyjnych z mocy art. 42 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2009r. nr 1, poz. 7 ze zm.) zgodnie, z którym sprawy o nienależnie pobrane zaliczki alimentacyjne podlegają rozpoznaniu i dochodzeniu na zasadach i w trybie dotychczasowych przepisów. W sprawie ma zastosowanie ustawa z dnia 22 kwietnia 2005r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. nr 86, poz. 732 ze zm.), która przestała obowiązywać z dniem [...] października 2008r. ale decyzja o przyznaniu zaliczki alimentacyjnej dla skarżącej z dnia [...] listopada 2007r. nr [...] była wydana w czasie obowiązywania tej ustawy. Sąd za przedwczesny uznał pogląd organu odwoławczego, że w sprawie umorzenia zaliczki alimentacyjnej, zaskarżona decyzja jest kolejną wydaną w tej samej sprawie, co uprawniało do stwierdzenia istnienia przesłanki, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, gdy dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną. Podstawą zastosowania tego przepisu jest stwierdzenie istnienia tożsamości sprawy. Tożsamość ta istnieje, gdy występują te same podmioty w sprawie, dotyczy ona tego samego przedmiotu i tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym tej sprawy. O ile nie budzi wątpliwości tożsamość przedmiotu, podmiotu i stanu prawnego sprawy, to powstają one w przypadku tożsamości stanu faktycznego sprawy. Organ odwoławczy w tym zakresie nie przedstawił stosownej oceny celem wykazania tożsamości stanu faktycznego sprawy. Stan faktyczny sprawy musi być brany pod uwagę przy ocenie, czy ma miejsce tożsamość sprawy, lecz tylko w odniesieniu do faktów prawotwórczych. Fakty prawotwórcze to takie fakty, które mają znaczenie dla sposobu rozstrzygnięcia sprawy. Zatem dotyczy to faktów, których zmiana powoduje konieczność zastosowania innego przepisu prawa materialnego, jak i te, których zmiana pociąga za sobą konieczność odmiennego załatwienia sprawy, chociaż na podstawie tego samego przepisu prawa materialnego. Dokonanie tak wnikliwej oceny stanu faktycznego jest istotne, bowiem będzie to miało istotny wpływ na wynik postępowania. Okolicznością niepozostającą w związku z rozpoznawaną sprawą jest uruchomienie postępowania egzekucyjnego poprzez wysłanie upomnienia skarżącej. Przyjęcie stanowiska SKO prowadziłoby do konkluzji, że tylko jeden raz można składać wniosek o umorzenie kwoty nienależnie pobranej zaliczki alimentacyjnej. Zatem koniecznym dla oceny stwierdzenia istnienia tożsamości sprawy jest dokonanie wnikliwej oceny tożsamości stanu faktycznego sprawy zważywszy, że dotyczy on innego okresu czasu niż sprawy zakończonej wyrokiem WSA w Rzeszowie z dnia 23 czerwca 2009r. sygn. akt II SA/Rz 152/09. Opisane naruszenie dotyczy art. 7, art. 77 i art. 107 § 3 k.p.a. W ponownie prowadzonym postępowaniu organ będzie kierował się uwagami Sądu przedstawionymi w uzasadnieniu wyroku. Mając na względzie przedstawiony stan sprawy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję.