II SA/Rz 1079/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Maria Piórkowska /spr./ Sędziowie WSA Zbigniew Czarnik WSA Ewa Partyka Protokolant Anna Zięba po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólnoadministracyjnym na rozprawie w dniu 12 stycznia 2011 r. sprawy ze skargi B. Ś. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2010 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości -skargę oddala- Przedmiotem skargi jest decyzja Wojewody z dnia [...] września 2010 r. Nr [...], który działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. Z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) utrzymał w mocy decyzję Starosty z dnia [...] sierpnia 2010 r. Nr [...]. Decyzją tą Starosta w wyniku rozpoznania wniosku B. Ś. o zwrot działki wykupionej od niej przez Prezydenta Miasta pod budowę drogi, na podstawie art. 105 § 1, art. 104 i art. 107 Kpa oraz art. 136, art. 137 i art. 216 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Z 2004 r., Nr 261 poz. 2603 ze zm.) orzekł o umorzeniu jako bezprzedmiotowego postępowania w sprawie o zwrot nieruchomości oznaczonej obecnie jako działka nr 1615/6 o pow. 0,0128 ha położonej w R. – S. obr. 212, stanowiącej własność Gminy Miasta. W jej uzasadnieniu wskazał, że wniosek o zwrot nie może być uwzględniony, ponieważ nabycie działki nastąpiło z mocy prawa na własność Gminy Miasta za odszkodowaniem, a nie w oparciu o decyzję wywłaszczeniową. W odwołaniu od tej decyzji wnioskodawczyni podniosła, że skoro mimo upływu 9 lat budowa drogi nie doszła do skutku i nie jest ona w tej chwili planowana, pragnie skorzystać z przysługującego jej prawa do zwrotu nieruchomości, która stała się zbędna na cel wymieniony w umowie. W wyniku rozpatrzenia odwołania Wojewoda wymienioną na wstępie decyzją z dnia [...] września 2010 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Działka nr 34/56 (obecnie 1615/6) wydzielona została pod projektowaną ulicę w oparciu o ustalenia Miejscowego Planu Zagospodarowania Przestrzennego "[...]" w R., zatwierdzonego uchwałą Rady Miasta z dnia [...] lipca 1993 r. Nr [...] i ogłoszoną w Dz. Urz. Woj. [...] z dnia [...] października 1993 r. Nr [...], poz. [...]. Zgodnie z art. 98 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami działka ta przeszła z mocy prawa na własność Gminy Miasta [...] za odszkodowaniem z dniem, w którym decyzja o podziale stała się ostateczna (podziału pierwotnej działki nr 34/50 w wyniku którego wydzielono działkę nr 34/56 dokonano na podstawie decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] grudnia 2000 r. Nr[...]). W takim przypadku ustawa ta nie przewiduje zwrotu nieruchomości, gdyż nie są one objęte jej zakresem przedmiotowym wyznaczonym przez art. 136, art. 137 i art. 216. Decyzję Wojewody B. Ś. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wnosząc o uchylenie jej i poprzedzającej ją decyzji Starosty [...]. Skarżąca wskazała, że zależy jej na odzyskaniu przedmiotowej działki, gdyż pozostała działka 1615/5 straciła na wartości z powodu kształtu oraz krótkiego odcinka pozostawionego na dojazd. Nadmieniła, że także inne działki znajdujące się w pasie budowy drogi pozostały nietknięte. Zdaniem skarżącej, ustawodawca ustanawiając przepisy dotyczące zwrotu wywłaszczonych nieruchomości miał na celu umożliwienie odzyskania poprzednim właścicielom własności nieruchomości, które stały się zbędne na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Nie może więc budzić wątpliwości, że chciał objąć tą normą wszystkie nieruchomości, które zostały odebrane wbrew woli właściciela. Tryb z art. 98 ustawy o gospodarce nieruchomościami jest formą swoistego przymusu ze strony Państwa wobec indywidualnych właścicieli nieruchomości, a więc prawidłowa wykładnia art. 136 tej ustawy obejmuje stany faktyczne i prawne jak w jej sprawie. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie. Odnosząc się do jej zarzutów stwierdził, że nie stanowią one nowych okoliczności w sprawie i były mu znane w przeprowadzonym postępowaniu. Podkreślił, że w wyniku podziału dokonanego na wniosek B. Ś. wydzielonych zostało 5 działek budowlanych oraz działka oznaczona obecnie nr 1615/6, przeznaczona zgodnie z Miejscowym Planem Szczegółowym Zagospodarowania Przestrzennego "[...]" w R. pod budowę ulicy. Plan ten obowiązywał w dacie wydania przez Prezydenta Miasta decyzji z dnia [...] grudnia 2000 r. zatwierdzającej podział nieruchomości oznaczonej wówczas jako działka nr 34/50, której wnioskodawczyni była właścicielką. Stosownie do art. 98 ustawy o gospodarce nieruchomościami działki gruntu wydzielone pod drogi publiczne: gminne, powiatowe, wojewódzkie, krajowe z nieruchomości, której podział został dokonany na wniosek właściciela, przechodzą z mocy prawa, odpowiednio na własność gminy, powiatu, województwa lub Skarbu Państwa z dniem, w którym decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna albo orzeczenie o podziale prawomocne. W takim przypadku niezależnie od wykorzystania nieruchomości, obowiązujące przepisy nie przewidują zwrotu na rzecz poprzedniego właściciela. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje; Stosownie do treści art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm./ sąd administracyjny kontroluje zaskarżone decyzje administracyjne i postanowienia w zakresie ich legalności, rozumianej jako zgodność tych aktów z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa, zaś na podstawie art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./ nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga nie jest zasadna. Na wstępie, powołując się na treść art. 136 ust. 3 i ust. 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami /tekst jedn. Dz. U z 2010 r. Nr 102, poz. 651/ podnieść należy, że w trybie administracyjnym może nastąpić wyłącznie zwrot wywłaszczonej nieruchomości lub jej części. Konstrukcja tych przepisów oraz art. 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami determinuje wykładnię pojęcia "nieruchomość wywłaszczona" zawartego w art. 136 ust. 3 ustawy i wskazuje, że przez pojęcie to należy rozumieć wyłącznie nieruchomości, w stosunku do których Skarb Państwa lub określona jednostka samorządu terytorialnego nabyła prawo rzeczowe w drodze instytucji wywłaszczeniowej rozumianej senso stricto, a więc na podstawie indywidualnej w znaczeniu podmiotowym i konkretnej w sensie przedmiotowym decyzji administracyjnej , wydanej w postępowaniu administracyjnym na podstawie obowiązującyh przepisów ustaw, regulujących ogólne zasady i tryb przymusowego odjęcia lub ograniczenia własności lub innych praw rzeczowych na nieruchomości za odszkodowaniem. Mając na uwadze naprowadzone wyżej uwagi wskazać należy, że postępowanie w rozpoznawanej sprawie zainicjowała skarżąca składając w dniu [...] czerwca 2010 r. wniosek o zwrot działki Nr 34/56 /obecnie po zmianie Nr 1615/6 / wykupionej decyzją Prezydenta Miasta z dnia [...] grudnia 2000 r. pod budowę drogi. Jak wynika z zalegającej w aktach sprawy w/w decyzji Prezydenta Miasta, wydana ona została w oparciu o treść art. 93, art. 96 i art. 98 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r o gospodarce nieruchomościami /Dz. U. Nr 115, poz. 741 ze zm./ po rozpoznaniu wniosku skarżącej. Decyzją tą orzeczono o podziale nieruchomości oraz zatwierdzono projekt podziału nieruchomości jednocześnie pouczając, że działka wydzielona z nieruchomości objętej na wniosek właściciela podziałem, przechodzi na własność Gminy Miasta z dniem w któiym decyzja /uwzględniająca wniosek strony/ stanie się ostateczna. Te okoliczności, zdaniem Sądu wskazują na to, że w rozpoznawanej sprawie, działka o której zwrot ubiega się skarżąca nie uległa wywłaszczeniu o którym mowa w art. 136 ust. 3 i ust. 4, a także art. 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Wskazać również należy, że ówcześnie obowiązujący przepis art. 97 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami przewidywał również podział nieruchomości bez wniosku jej właściciela, a który można było dokonać wówczas gdy podział ten był niezbędny do realizacji celów publicznych. Podziału dokonywało się wówczas z urzędu i różnił się on tym od podziału dokonanego na wniosek właściciela nieruchomości, że działki gruntu wydzielone pod drogę publiczną, nie stawały się z mocy prawa /tak jak w rozpoznawanej sprawie/ własnością jednostek samorządu terytorialnego lub Skarbu Państwa. Oceny tej nie zmienia treść art. 216 powołanej wyżej ustawy o gospodarce nieruchomościami który ma szczególny i wyjątkowy charakter zawierając możliwość zwrotu nieruchomości w trybie i na zasadach niemieszczących się w pojęciu wywłaszczenia sensu stricto i które nie mogłyby być zwrócone na podstawie art. 136 i następnych ustawy. Przepis ten nakazuje stosować przepisy rozdziału 6 działu III tej ustawy odpowiednio do nieruchomości nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie konkretnie wymienionych ustaw /art. 216 ust. 1 / oraz nabytych na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości na podstawie konkretnych przepisów poszczególnych ustaw /art.216 ust.2/. Zatem nie można uznać nieruchomości o zwrot której ubiega się skarżąca za nieruchomość wywłaszczoną a co za tym idzie, brak jest materialnoprawnych przesłanek do zwrotu tej nieruchomości na co zasadnie wskazał orzekający sprawie organ. Oceny tej nie zmienia niezrealizowanie na tej działce inwestycji drogowych. Z tych też powodów Sąd nie podziela stanowiska skarżącej że działka, której zwrotu się domaga została jej odjęta w trybie wywłaszczenia, zaś powołane przez stronę skarżącą na rozprawie wyroki WSA w Białymstoku z dnia 14 lutego 2008 r. sygn. akt II SA/Bk 504/07 oraz WSA w Krakowie z dnia 27 marca 2009 r. sygn. akt II SA/Kr 732/08 dotyczyły innego stanu faktycznego, a kwestią sporną była interpretacja przepisów ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, a więc znajdujących w katalogu zawartym w art. 216 ust. 2 pkt. 3 obecnie obowiązującej ustawy o gospodarce nieruchomościami. W świetle powyższego, wobec braku materialnoprawnych przesłanek do zwrotu nieruchomości prawidłowo organ w oparciu o treść art. 105 § 1 k.p.a. postępowanie umorzył, co obliguje Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi do orzeczenia jak w sentencji.