II SA/Rz 1080/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Joanna Zdrzałka Sędziowie WSA Piotr Godlewski WSA Maciej Kobak /spr./ Protokolant specjalista Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 listopada 2018 r. sprawy ze skargi A. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego uchyla zaskarżoną decyzję i punkt III poprzedzającej ją decyzji Wojewody z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...]. Przedmiotem skargi A. W. (dalej w skrócie: "skarżąca") jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] (dalej w skrócie: "SKO") z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...] o utrzymaniu w mocy decyzji Wojewody [...] (dalej w skrócie: "organ I instancji" lub "Wojewoda") z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego. Kwestionowana decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...] Wójt Gminy [...] przyznał skarżącej świadczenia wychowawcze na dzieci: - B. W. ur. [...] w wysokości 500 zł miesięcznie na okres od 1 kwietnia 2016 r. do 31 stycznia 2017 r., oraz w wysokości 303,60 zł jednorazowo w miesiącu luty 2017, - W. W. ur. [...] w wysokości 500 zł miesięcznie na okres od 1 kwietnia 2016 r. do 30 września 2017 r., - M. W. ur. [...] w wysokości 500 zł miesięcznie na okres od 1 kwietnia 2016 r. do 30 września 2017 r., - T. W. ur. [...] w wysokości 500 zł miesięcznie na okres od 1 kwietnia 2016 r. do 30 września 2017 r. W dniu 25 maja 2017 r. skarżąca złożyła oświadczenie o rezygnacji z pobierania świadczenia wychowawczego z dniem 1 czerwca 2017 r. W związku z powyższym, Wójt Gminy [...] decyzją z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] zmienił decyzję z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...] w ten sposób, że uchylił prawo do świadczenia wychowawczego na dzieci W. W., M. W. i T. W. na okres od 1 czerwca 2017 r. do 30 września 2017 r. Następnie decyzją z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] Wójt Gminy [...] uchylił z urzędu własną decyzję ostateczną z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...] z dniem 1 marca 2017 r. w części dotyczącej okresu od 1 marca 2017 r. do 31 maja 2017 r., umorzył postępowanie w sprawie jako bezprzedmiotowe, oraz przekazał sprawę do dalszego prowadzenia zgodnie z właściwością rzeczową do Regionalnego Ośrodka Polityki Społecznej w [...]. W uzasadnieniu decyzji Wójt Gminy [...] wyjaśnił, że po wydaniu decyzji z dnia [...] kwietnia 2016 r. wyszła na jaw okoliczność, iż skarżąca pobierała świadczenie wychowawcze, mimo że właściwym organem do jego przyznania i wypłaty był Regionalny Ośrodek Polityki Społecznej w [...], z uwagi na fakt, że mąż skarżącej od 1 marca 2017 r. zamieszkiwał i był zatrudniony w Norwegii. Decyzją z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] Wojewoda: I. przyznał skarżącej prawo do świadczenia wychowawczego na dzieci: - W. W. ur. [...] w wysokości 500 zł miesięcznie w okresie od 1 marca 2017 r. do 30 kwietnia 2017 r., - M. W. ur. [...] w wysokości 500 zł miesięcznie w okresie od 1 marca 2017 r. do 31 maja 2017 r., - T. W. ur. [...] w wysokości 500 zł miesięcznie w okresie od 1 marca 2017 r. do 31 maja 2017 r.; II. odmówił przyznania skarżącej prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko W. W. ur. [...] w okresie od 1 maja 2017 r. do 31 maja 2017 r.; III. umorzył postępowanie w sprawie ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego w okresie od 1 czerwca 2017 r. do 30 września 2017 r. na dzieci: W. W., M. W. i T. W. W uzasadnieniu decyzji Wojewoda wyjaśnił, że w związku ze złożonym oświadczeniem o rezygnacji z pobierania świadczenia wychowawczego od dnia 1 czerwca 2017 r. Wójt Gminy [...] decyzją z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] uchylił od dnia 1 czerwca 2017 r. prawo do świadczenia wychowawczego. W związku z powyższym postępowanie w sprawie ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego za okres od 1 czerwca 2017 r. do 30 września 2017 r. stało się bezprzedmiotowe i podlegało umorzeniu. Skarżąca wniosła odwołanie od powyższej decyzji, w części dotyczącej pkt III decyzji podnosząc, że jej zamiarem nie była rezygnacja z świadczenia, lecz wstrzymanie jego wypłaty do momentu wyjaśnienia, jakie prawo będzie miało zastosowanie, a w konsekwencji uniknięcie konieczności ewentualnego zwrotu świadczenia wraz z odsetkami. Po rozpoznaniu odwołania skarżącej, SKO decyzją z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji SKO wyjaśniło, że pismem z dnia 25 maja 2017 r. skarżąca złożyła rezygnację z prawa do świadczenia wychowawczego od 1 czerwca 2017 r. W ocenie SKO, pismo jest jednoznaczne w swej treści i nie budzi wątpliwości. Decyzją z dnia [...] czerwca 2017 r. Wójt Gminy [...] uchylił prawo do świadczenia wychowawczego. Decyzja stała się prawomocna, gdyż nie została zaskarżona. Dlatego też zdaniem SKO, rozstrzygniecie organu I instancji jest w tym zakresie prawidłowe. W ustawowym terminie skarżąca wniosła skargę na powyższą decyzję SKO, w części dotyczącej umorzenia postępowania w sprawie ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego w okresie od dnia 1 czerwca 2017 r. do dnia 30 września 2017 r., wnosząc o jej uchylenie w zaskarżonej części i przyznanie prawa do świadczenia wychowawczego w spornym okresie na trójkę jej dzieci. W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że jej zamiarem nie była rezygnacja z świadczenia, lecz wstrzymanie jego wypłaty do momentu wyjaśnienia, jakie prawo będzie miało zastosowanie w związku z podjęciem zatrudnienia przez jej męża w Norwegii, a co za tym idzie, uniknięcia konieczności ewentualnego zwrotu świadczeń wraz z odsetkami. Skarżąca oświadczyła, iż była przekonana, że uprawnionym do wydania decyzji jest Marszałek Województwa. Ponadto pracownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] poinformował ją, iż Regionalny Ośrodek Polityki Społecznej zwróci się do niej z zapytaniem, czy żąda ona rozpatrzenia wniosku i przeprowadzenia postępowania przez organ właściwy w celu wydania decyzji dotyczącej okresu od 1 czerwca 2017 r. do 30 września 2017 r., zaś w przypadku nieustosunkowania się do w/w zapytania, wniosek miał zostać potraktowany jako wiążący, a postępowanie umorzone. Ponieważ skarżąca nie otrzymała żadnego pisma z Regionalnego Ośrodka Polityki Społecznej, złożyła w [...] Urzędzie Wojewódzkim w [...] pismo, w którym zażądała rozpatrzenia jej wniosku i przeprowadzenia postępowania przez organ właściwy w celu wydania decyzji o przyznaniu prawa do świadczenia wychowawczego za okres od dnia 1 czerwca 2017 r. do 30 września 2017 r. W odpowiedzi na skargę SKO podtrzymało swoje stanowisko i wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem organy naruszyły przepisy postępowania, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy. W pierwszej kolejności należy odnotować, iż przedmiot postępowania sprowadza się do skontrolowania legalności umorzenia postępowania w sprawie o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego w okresie od 1 czerwca 2017 roku do 30 września 2017 roku na dzieci skarżącej: W. W., M. W. i T. W. Organ pierwszej instancji rozstrzygnięcie w tym przedmiocie sformułował w pkt. III decyzji z dnia [...] czerwca 2016 roku, nr [...]. Skarżąca wnosząc odwołanie jednoznacznie zastrzegła, iż zaskarża ww. decyzję jedynie "w części dotyczącej pkt III". Wydając zaskarżoną decyzję SKO sformułowało jej komparycję oraz sentencję w sposób świadczący o tym, że rozpoznało odwołanie nie od części decyzji organu I instancji, lecz od całości. Również z uzasadnienia decyzji SKO nie wynika, aby organ rozpatrzył odwołanie wyłącznie w relacji do zaskarżonej części rozstrzygnięcia pierwszoinstancyjnego; wręcz przeciwnie: dowodzi ono ponownego całościowego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy. W konsekwencji kwestionowana skargą decyzja narusza art. 138 § 1 pkt 1 oraz art. 107 § 3 K.p.a. Niezależnie od powyższych uwag, dokonując kontroli decyzji organów obu instancji w zakresie, którego dotyczyło odwołanie – umorzenia postępowania w sprawie o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego w okresie od 1 czerwca 2017 roku do 30 września 2017 roku na trójkę dzieci skarżącej – Sąd zauważa kolejne naruszenia prawa. Sąd podziela ustalenia organu, że decyzją z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] wójt zmienił decyzję z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...] w ten sposób, że uchylił prawo do świadczenia wychowawczego na dzieci skarżącej: W. W., M. W. i T. W. na okres od 1 czerwca 2017 r. do 30 września 2017 r. Z uzasadnienia decyzji wynika, że organ podjął przedmiotowe rozstrzygnięcie z uwagi na rezygnację skarżącej z dniem 1 czerwca 2017 roku z pobierania świadczenia wychowawczego. Uostatecznienie się przedmiotowej decyzji nie oznacza jednak, że rozstrzyganie w przedmiocie ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego na trójkę dzieci skarżącej za okres od 1 czerwca 2017 r. do 30 września 2017 r. było bezprzedmiotowe. Bezsporne jest, że od dnia 1 marca 2017 roku w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji wobec zatrudnienia ojca dzieci – L. W. - w Norwegii. Do zatrudnienia doszło po wydaniu decyzji ustalającej prawo do świadczenia wychowawczego. W takim układzie faktyczno-prawnym zastosowanie znajduje art. 16 ust. 6 i ust. 7 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. 2018r. poz. 2134; dalej w skrócie: "u.p.p.w.d."). Z treści art. 16 ust. 6 u.p.p.w.d. wynika, że jeżeli po wydaniu decyzji ustalającej prawo do świadczenia wychowawczego wojewoda ustali, że w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, organ który wydał tę decyzję uchyla ją za okres, w którym osoba podlega ustawodawstwu w zakresie świadczeń na rodzinę w innym państwie, w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Następnie, stosownie do postanowień art. 16 ust. 7 u.p.p.w.d., decyzję w przedmiocie ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego, za okres objęty przepisami o koordynacji wydaje wojewoda. Wnioskować zatem należy, że kompetencja do ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego na dzieci W. W., M. W. i T. W. na okres od 1 czerwca 2017 r. do 30 września 2017 r. przysługiwała nie wójtowi, lecz wojewodzie, albowiem w okresie tym znajdowały zastosowanie przepisy o koordynacji. Niezależnie więc od tego, że skarżąca złożyła oświadczenie o rezygnacji z prawa do świadczenia, wójt i tak byłby zobowiązany do uchylenia swojej decyzji i przekazania sprawy do rozstrzygnięcia wojewodzie – tak się zresztą stało, tyle że za okres od 1 marca 2017 roku do 31 maja 2017 roku. Należy podać, że skarżąca jeszcze przed wydaniem decyzji w I instancji skierowała do wojewody pismo z dnia 23 kwietnia 2018 roku, w którym jednoznacznie podała, że w związku ze złożoną wójtowi (GOPS [...]) rezygnacją ze świadczenia wychowawczego za okres od 1 czerwca 2017 roku do 30 września 2017 roku, żąda od wojewody wydania decyzji administracyjnej w przedmiotowej sprawie. Z kolei już po rozstrzygnięciu wojewody, w uzasadnieniu odwołania wyjaśniła, iż rezygnację ze świadczenia wychowawczego za okres od 1 czerwca 2017 roku do 30 września 2017 roku złożyła wobec niepewności, jakie przepisy będą mieć zastosowanie sprawie w związku z podjęciem pracy w Norwegii przez jej męża. Skarżąca podała, iż chciała uniknąć ewentualnego zwrotu świadczeń wraz z odsetkami. W ocenie Sądu nie ma wątpliwości, że wolą skarżącej nie była całkowita rezygnacja ze świadczenia wychowawczego w okresie od 1 czerwca 2017 roku do 30 września 2017 roku na dzieci: W. W., M. W. i T. W. Skarżąca w sposób jednoznaczny wyartykułowała, iż domaga się przyznania świadczenia wychowawczego ww. podanym okresie, a organy obu instancji, bez uwzględnienia oświadczeń skarżącej wyrażonych w odwołaniu oraz w piśmie z dnia 23 kwietnia 2018 roku, kierowały się wyłącznie tym, że pismem z dnia 25 maja 2017 roku skarżąca zrezygnowała ze świadczenia z dniem 1 czerwca 2017 roku. Tym samym organy nie rozpatrzyły całego materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, czym naruszyły art. 77 w 1 i art. 80 K.p.a. Naruszenie to w sposób oczywisty przełożyło się na wynik sprawy, pozbawiając skarżącej merytorycznego rozstrzygnięcia co do wnioskowanych uprawnień. Całość naprowadzonych okoliczności i ich ocen prawnych uzasadniało uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji w zaskarżonej odwołaniem części – art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 134 i 135 P.p.s.a. Rozpoznając ponownie sprawę organy rozstrzygnął merytorycznie o uprawnieniu skarżącej do świadczenia wychowawczego za okres od 1 czerwca 2017 roku do 30 września 2017 roku na dzieci: W. W., M. W. i T. W.