II SA/Rz 1084/25

WyrokWSA w Rzeszowie2025-12-10

Skład orzekający: Paweł Zaborniak, Elżbieta Mazur-Selwa, Karina Gniewek - Berezowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy postanowienie organu egzekucyjnego oddalające zarzuty dotyczące obowiązku poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym, w tym zarzuty dotyczące braku wymagalności obowiązku z powodu braku kwalifikacji, przeciwwskazań i zaświadczenia o badaniu kwalifikacyjnym, jest zgodne z prawem?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy egzekucyjne prawidłowo oddaliły zarzuty strony skarżącej. Obowiązek poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym wynika bezpośrednio z przepisów ustawy i rozporządzenia, a brak przedstawienia przez skarżącą dokumentów medycznych potwierdzających odroczenie szczepienia lub istnienie przeciwwskazań czyni zarzuty bezzasadnymi. Skierowanie do specjalisty nastąpiło na życzenie matki bez wskazań medycznych, a lekarze dwukrotnie stwierdzili brak przeciwwskazań.
Stan faktyczny
Skarżąca kwestionowała postanowienie Podkarpackiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Rzeszowie, które utrzymało w mocy postanowienie o oddaleniu jej zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym obowiązku poddania małoletniego dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Skarżąca podnosiła m.in. zarzuty dotyczące określenia obowiązku niezgodnie z prawem, braku wymagalności obowiązku z powodu braku kwalifikacji, przeciwwskazań i zaświadczenia o badaniu kwalifikacyjnym, a także braku doręczenia upomnienia i wadliwości tytułu wykonawczego.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Paweł Zaborniak Sędziowie WSA Elżbieta Mazur-Selwa WSA Karina Gniewek - Berezowska /spr./ po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 10 grudnia 2025 r. sprawy ze skargi KW na postanowienie Podkarpackiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Rzeszowie z dnia 23 czerwca 2025 r. nr SE.9022.1.165.2025.AB w przedmiocie oddalenia zarzutów w sprawie egzekucji - oddala skargę - Przedmiotem skargi KW (dalej: "skarżąca") jest postanowienie Podkarpackiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Rzeszowie (dalej: "PPWIS", "organ II instancji") z 23 czerwca 2025 r. nr SE.9022.1.165.2025.AB wydane w przedmiocie oddalenia zarzutów. W podstawie prawnej rozstrzygnięcia organ powołał art. 18, art. 33 § 1 i 2, art. 34 § 2 pkt 1, § 3, art. 26 § 5c w zw. z § 5d ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2025 r., poz. 132 ze zm. - dalej jako: "u.p.e.a."), art. 124 § 1 i 2, art. 138 § 1 pkt 1, art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572 ze zm. - dalej jako: "k.p.a."), art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2024 r., poz. 416). Jak wynika z uzasadnienia i akt administracyjnych sprawy Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w [...] (dalej: "PPIS") upomnieniem nr [...] z [...] lutego 2025 r. wezwał skarżącą do poddania małoletniego HW obowiązkowym szczepieniom ochronnym wskazanym w upomnieniu. Wobec niewykonania obowiązków określonych w ww. upomnieniu, PPIS 5 marca 2025 r. wystawił tytuł wykonawczy nr [...] obejmujący obowiązek poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Tytuł wykonawczy został przesłany PPWIS w Rzeszowie w celu wszczęcia egzekucji. PPWIS w Rzeszowie postanowieniem z 3 kwietnia 2025 r. nałożył na skarżącą grzywnę w kwocie 1000 zł w celu przymuszenia do wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym i wezwał skarżącą do wykonania określonego w nim obowiązku w terminie do 31 października 2025 r. Skarżąca złożyła zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym. Zarzuciła określenie obowiązku niezgodnie z treścią art. 17 ust. 2 i 4 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2024 r. poz. 924 ze zm., dalej: "u.z.z.ch.") poprzez pominięcie przez wierzyciela obowiązku wykluczenia przeciwwskazań do szczepienia i wystawienia zaświadczenia o przeprowadzonym badaniu kwalifikacyjnym. Zarzuciła brak uprzedniego doręczenia upomnienia; brak wymagalności obowiązku z uwagi na brak kwalifikacji do obowiązkowych szczepień ochronnych, brak wykluczenia przeciwwskazań do szczepienia, brak wystawienia zaświadczenia o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym. Wskazała na brak prawidłowego podania podstawy prawnej obowiązku. Zarzuciła, że wystawiony tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. Postanowieniem z [...] maja 2025 r. nr [...] PPIS w [...] oddalił zarzuty skarżącej, wniesione w sprawie egzekucji administracyjnej. Po rozpatrzeniu zażalenia skarżącej, wskazanym na wstępie postanowieniem z 23 czerwca 2025 r. PPWIS utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. Organ wyjaśnił, że rozstrzygnięcie wierzyciela było prawidłowe, jednak uzasadnienie wymaga uzupełnienia. W kwestii zarzutu określenia obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisu prawa, wskazał, że wynika on bezpośrednio z przepisu art. 33 § 2 pkt 2 lit. c u.p.e.a. Wierzyciel w tytule wykonawczym szczegółowo opisał treść podlegającego egzekucji obowiązku, precyzyjnie wskazując kogo i czego dotyczy z podaniem rodzaju szczepień, które powinny zostać wykonane, prawidłowo wskazując jako podstawę prawną obowiązku art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b i ust. 2, art. 17 ust. 1 u.z.z.ch. oraz § 2 i 3, załącznik nr 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych. Odnośnie zarzutu braku wymagalności obowiązku z uwagi na brak kwalifikacji do szczepień ochronnych, brak wykluczenia przeciwwskazań do szczepienia, braku wydania zaświadczenia o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym wskazał na jego niezasadność, wyjaśnił, że przez wymagalność rozumie się taki stan faktyczny, w którym upłynął czas na dobrowolne wykonanie obowiązku a jego wierzyciel ma prawo podjąć czynności zmierzające do jego wyegzekwowania. Obowiązek rodziców poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom jest obowiązkiem prawnym, od którego uwolnić mogą jedynie konkretne przeciwwskazania lekarskie. Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b u.z.z.ch. osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są obowiązane, na zasadach w niej określonych, do poddawania się szczepieniom ochronnym. W przypadku osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych odpowiedzialność za wypełnienie obowiązków, o których mowa w ust. 1, ponosi osoba, która sprawuje prawną pieczę nad osobą małoletnią lub bezradną albo opiekun faktyczny w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (art. 5 ust. 2 u.z.z.ch.). Obowiązkiem lekarza sprawującego profilaktyczną opiekę zdrowotną jest powiadomienie osoby obowiązanej do poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym lub osoby sprawującej prawną pieczę nad osobą małoletnią o obowiązku poddania się tym szczepieniom, a także poinformowanie o szczepieniach zalecanych (art. 17 ust. 9 u.z.z.ch). Schematy obowiązkowych szczepień dzieci i młodzieży obejmujące liczbę dawek i terminy ich podania wymagane dla danego szczepienia podstawowego lub przypominającego, z uwzględnieniem wieku osoby objętej obowiązkiem szczepienia, określa załącznik nr 1 do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2025 r., poz. 782). Jednym z elementów obowiązkowych szczepień ochronnych jest lekarskie badanie kwalifikacyjne, które ma za zadanie wykluczyć istnienie przeciwwskazań do jego wykonania (art. 17 ust. 2 u.z.z.ch.). W przypadku gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej (art. 17 ust. 5 u.z.z.ch.). Lekarz przeprowadzający tą konsultację odnotowuje jej wynik w dokumentacji medycznej pacjenta, w karcie uodpornienia i w książeczce szczepień, z uwzględnieniem okresu przeciwwskazania do wykonania szczepienia, rodzaju szczepionek przeciwwskazanych do stosowania lub indywidualnego programu szczepień ze wskazaniem rodzajów stosowanych szczepionek oraz terminu kolejnej konsultacji specjalistycznej. PPWIS wskazał, że z powyższych uregulowań jednoznacznie wynika, że obowiązek szczepień jest uregulowany prawnie i ma ścisły związek z zapobieganiem szerzenia się chorób zakaźnych u osób przebywających na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej. W aktach sprawy brak jest dokumentacji medycznej odraczającej ze szczepień małoletnie dziecko. Jako chybiony organ ocenił zarzut dotyczący braku uprzedniego doręczenia upomnienia. W aktach sprawy znajduje się upomnienie z 10 lutego 2025 r., które zobowiązana odebrała 14 lutego 2025 r. podpisując się własnoręcznym podpisem. Odnośnie zarzutu naruszenia art. 29 § 2 u.p.e.a. organ podał, że w opisywanej sprawie wystawiony tytuł wykonawczy spełnia wymogi określone w art. 27 u.p.e.a. Prawidłowo wypełniono wszystkie wymagane pola oraz wskazano podstawę prawną egzekucji i podstawę prawną obowiązku objętego tytułem. Obowiązek jest określony w art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b) i ust. 2 oraz art. 17 u.z.z.ch. A także § 2 i § 3 załącznika nr 1 do rozporządzenia z 27 września 2023 r. Jako nieuzasadnione organ ocenił zarzuty dotyczące naruszenia art. 7 oraz art. 77 § 1 k.p.a. Wierzyciel szczegółowo wyjaśnił wszystkie kwestie odnosząc się do zgłoszonych przez stronę zarzutów. W sposób poprawny wyjaśnił stan faktyczny oraz ocenił zebrane dowody w ramach swobodnej, a nie dowolnej oceny. Wyniki tych ustaleń przedstawił w uzasadnieniu wydanego w sprawie postanowienia, które zawiera jasne i precyzyjne ustalenia faktyczne i prawne. Odnośnie podniesionego przez skarżącą zarzutu naruszenia art. 33 § 2 pkt 6 lit. c) u.p.e.a organ wyjaśnił, że wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego w każdym przypadku jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Obowiązek składa się z dwóch etapów, tj.: poprzedzającego szczepienie badania kwalifikacyjnego i szczepienia właściwego. W przypadku stwierdzenia przez lekarza w trakcie badania kwalifikacyjnego, że istnieją podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz ten ma obowiązek prawny skierować osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej. Przedłożone przez zobowiązaną skierowanie z dnia 23 stycznia 2025 r. do poradni alergologicznej dziecka, nie jest dokumentacją medyczną odraczającą ze szczepień. Jako chybiony organ uznał także zarzut naruszenia art. 124 § 2 w zw. z art. 7, 8 § 1 i 12 k.p.a. Wierzyciel zbadał sprawę z uwzględnieniem całego materiału dowodowego rozpatrzył zarzuty podnoszone przez zobowiązanego, w tym do braku wymagalności obowiązku. W kwestii naruszenia art. 7 w zw. z art. 33 § 2 u.p.e.a. organ podał, że wierzyciel w postanowieniu zawarł uzasadnienie faktyczne i prawne i odniósł się do zarzutów. Organ wyjaśnił także, że nie ma podstawy prawnej do żądania od lekarza w ramach badania kwalifikacyjnego do szczepienia szczegółowego wyjaśnienia wszelkich wątpliwości dotyczących takich zagadnień, jak: skład i działanie szczepionki, sposób jej produkcji, dystrybucji i przechowywania, możliwe działania niepożądane lub szkodliwość szczepionki, statystyka odczynów poszczepiennych i kwestia odpowiedzialności materialnej za NOP. Nie ma także podstawy prawnej do uzależniania zgody na wykonanie szczepienia od wypisania przez lekarza kolejnych zaświadczeń o braku przeciwwskazań do szczepienia lub od złożenia przez lekarza pisemnej gwarancji niewystąpienia NOP u dziecka. Odmowa wykonania szczepienia, a potem oczekiwanie od lekarza aby wystawił zaświadczenie o przeciwwskazaniach do szczepienia jest próbą przerzucenia na lekarza odpowiedzialności za decyzje rodziców. Lekarzowi nie wolno wydawać zaświadczenia o istnieniu przeciwwskazań do szczepienia, gdy ich nie ma. Obowiązek poddania małoletniego dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym wynika wprost z u.z.z.ch., która to ustawa określa wszystkie istotne cechy danego obowiązku, tj. podmiot, na którym ten obowiązek ciąży, okoliczności w których obowiązek ten się aktualizuje oraz jego zakres. Oznacza to, że wynikający z przepisów obowiązek poddania dziecka szczepieniu ochronnemu jest bezpośrednio wykonalny. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, KW wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i wstrzymanie jego wykonania. Zaskarżonemu postanowieniu skarżąca zarzuciła naruszenie: 1. art. 124 § 2 k.p.a. poprzez brak wskazania w uzasadnieniu podstawy prawnej wymagalności obowiązku; 2. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, tj. uznanie przez organ, że skarżąca nie wykonała obowiązku, podczas gdy obowiązek nie może być uznany za wymagalny z uwagi na brak kwalifikacji do szczepień ochronnych, brak wykluczenia przeciwwskazań, brak w aktach zaświadczenia o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym, które potwierdzałoby, że dziecko zostało zakwalifikowane do obowiązkowych szczepień ochronnych; 3. naruszenie art. 7, art. 7a, art. 77, art. 81a k.p.a. w zw. z art. 18 ust. 2 u.z.z.ch. poprzez rozstrzygnięcie wątpliwości interpretacyjnych na niekorzyść skarżącej, jak również wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy oraz brak wszechstronnego rozważenia całości materiału dowodowego; 4. naruszenie art. 80 k.p.a. poprzez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów i dokonanie tej oceny w sposób dowolny, skutkujące uznaniem, że skarżąca uchyla się od wykonania obowiązkowych szczepień ochronnych, co nie znajduje potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym, w szczególności brak jest oświadczenia o odmowie szczepień, a strona podejmuje kroki w celu wykonania obowiązku. W odpowiedzi na skargę PPWIS wniósł o jej oddalenie i podtrzymał w całości stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu kwestionowanego rozstrzygnięcia. Postanowieniem z 22 września 2025 r. sygn. II SA/Rz 1084/25 WSA w Rzeszowie odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Na mocy art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej: P.p.s.a.) uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa. W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 P.p.s.a. Stosownie natomiast do art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Po rozpoznaniu skargi w wyżej wskazanych granicach Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Organy I, a następnie II instancji, oddalając zarzuty w sprawie egzekucyjnej nie naruszyły przepisów prawa. Zgodnie z art. 33 § 2 u.p.e.a., podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest: 1) nieistnienie obowiązku; 2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z: a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4, b) dokumentu, o którym mowa w art. 3 a § 1, c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu; 3) błąd co do zobowiązanego; 4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane; 5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części; 6) brak wymagalności obowiązku w przypadku: a) odroczenia terminu wykonania obowiązku, b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej, c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b. Podstawą zarzutów skarżącej było: - naruszenie art. 17 ust. 2 i 4 u.z.z.ch. poprzez pominięcie przez wierzyciela obowiązku wykluczenia przeciwskazań do szczepienia i wystawienia zaświadczenia o przeprowadzonym badaniu kwalifikacyjnym, - brak wymagalności obowiązku z uwagi na brak indywidualnego kalendarza szczepień, brak kwalifikacji do obowiązkowych szczepień ochronnych, brak wykluczenia przeciwwskazań do szczepienia, brak wydania zaświadczenia o przeprowadzonym badaniu kwalifikacyjnym, - naruszenie art. 29 § 2 u.p.e.a. poprzez przystąpienie do egzekucji na podstawie tytułu wykonawczego nie spełniającego wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a., - niewłaściwe podanie podstawy prawnej obowiązku, - brak wskazania podstawy prawnej prowadzonej egzekucji. W ocenie Sądu zarzuty są bezzasadne, a wobec tego Organ I instancji prawidłowo na podstawie art. 34 § 2 pkt 1 u.p.e.a. wydał postanowienie o oddaleniu zarzutów. W pierwszej kolejności należy wskazać, że postępowanie egzekucyjne zostało poprzedzone doręczeniem skarżącej w dniu 14 lutego 2025 r. upomnienia, które zwierało wezwanie do wykonania obowiązku zaszczepienia małoletniego [...], obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciwko chorobom: - wirusowemu zapaleniu wątroby typu B ( III dawka), - błonicy, tężcowi, krztuścowi ( II, III, IV dawka oraz I dawka przypominająca), - poliomyelist (I, II,III dawka), - odrze, śwince, różyczce ( szczepienie podstawowe i przypominające). Z powodu niewykonania obowiązku, na wniosek wierzyciela – Powiatowego Państwowego Inspektora Sanitarnego z 5 marca 2025 r., stwierdzającego obowiązek poddania syna skarżącej obowiązkowym szczepieniom ochronnym wymienionym w tytule, które nie zostały wykonane w obowiązujących terminach, wszczęto postępowanie egzekucyjne. Tytuł wykonawczy wystawiony został na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b, art. 17 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń oraz § 2, § 3, załącznika nr 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, w związku z powyższym zarzut o braku podstawy prawnej, czy nie pełnej podstawie prawnej nałożonego obowiązku jest całkowicie bezzasadny. Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1b u.z.z.ch., osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są obowiązane na zasadach określonych w ustawie do poddawania się szczepieniom ochronnym, co należy rozumieć zgodnie z art. 2 pkt 26 u.z.z.ch., jako podanie szczepionki przeciw chorobie zakaźnej w celu sztucznego uodpornienia przeciwko tej chorobie. W przypadku osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych odpowiedzialność za wypełnienie obowiązków, o których mowa w ust. 1, ponosi osoba, która sprawuje pieczę nad osobą małoletnią lub bezradną, albo opiekun faktyczny w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (art. 5 ust. 2 u.z.z.ch). W myśl zaś art. 17 ust. 1 u.z.z.ch, osoby, określone na podstawie ust. 10 pkt 2, są obowiązane do poddawania się szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym określonym na podstawie ust. 10 pkt 1, zwanym dalej "obowiązkowymi szczepieniami ochronnymi". Zgodnie z art. 17 ust. 2 u.z.z.ch, wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Każdorazowo musi to być badanie kwalifikacyjne aktualne, wykonane w czasie nieprzekraczającym 24 godzin przed szczepieniem (art. 17 ust. 3 u.z.z.ch). Po przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym lekarz wydaje zaświadczenie ze wskazaniem daty i godziny przeprowadzonego badania (art. 17 ust. 4 u.z.z.ch). W przypadku, gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej (art. 17 ust. 5 u.z.z.ch). Z art. 17 ust. 2, 3 i 4 u.z.z.ch wynika więc, że lekarskie badanie kwalifikacyjne bezpośrednio poprzedza szczepienie ochronne. W przepisie art. 17 ust. 10 u.z.z.ch udzielona została delegacja ministrowi właściwemu do spraw zdrowia, do określenia w drodze rozporządzenia m.in: wykazu chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych (pkt 1) oraz osób lub grup osób obowiązanych do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym, wieku i innych okoliczności stanowiących przesłankę do nałożenia obowiązku szczepień ochronnych (pkt 2), schematu szczepienia przeciw chorobie zakaźnej obejmującego liczbę dawek i terminy ich podania wymagane dla danego szczepienia uwzględniające wiek osoby objętej obowiązkiem szczepienia (pkt 2a), sposobu przeprowadzania szczepień ochronnych (pkt 4) oraz trybu przeprowadzania konsultacji specjalistycznej, o której mowa w ust. 5 (pkt 5), przy uwzględnieniu danych epidemiologicznych dotyczących zachorowań, aktualnej wiedzy medycznej oraz zaleceń Światowej Organizacji Zdrowia. W wykonaniu delegacji ustawowej Minister Zdrowia wydał rozporządzenie z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2025 r. poz. 782). Powołane rozporządzenie zastąpiło wcześniejsze rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2172). W dacie wystawienia tytułu wykonawczego w niniejszej sprawie, to jest 5 marca 2025 r., obowiązywało rozporządzenie z dnia 27 września 2023 r., które weszło w życie z dniem 1 października 2023 r. Zatem szczegółowy harmonogram szczepień nie był już określany na podstawie kwestionowanego pod względem spełnienia standardów konstytucyjnych Komunikatu GIS. W aktualnie obowiązującym stanie prawnym nie budzi zatem wątpliwości, że obowiązek poddania dziecka określonym szczepieniom ochronnym, wynikający z regulacji ustawowej, tj. wskazanych wyżej przepisów art. 5 ust. 1 i art. 17 ust. 1 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, skonkretyzowany został w rozporządzeniu, wydanym na podstawie upoważnienia ustawowego i nie ma podstaw do kwestionowania jego legalności. Powołane rozporządzenie w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych określa wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych ze wskazaniem kto i w jakich sytuacjach podlega szczepieniu ochronnemu przeciw konkretnej chorobie, w tym jeżeli chodzi o dzieci, w jakim okresie ich życia. Rozporządzenie określa ramy wiekowe, w których dane szczepienie jest wymagalne. Całkowicie bezzasadny jest zarzut braku podania w podstawie prawnej art. 17 ust. 2 i 4 u.z.z.ch., z czego skarżąca próbuje wywieść naruszenie przez Organ obowiązku zamieszczenia w tytule wykonawczym, obowiązku badania kwalifikacyjnego. Tytuł wykonawczy jak wskazano zawiera wymaganą podstawą prawną w tym art. 17 bez wskazania dodatkowych jednostek redakcyjnych, a więc cały przepis stanowił tą postawę. Chybiony okazał się również zarzut barku wymagalności obowiązku. Skarżąca w toku postępowania administracyjnego jak również aktualnie w skardze próbuje dowieść, że obowiązek sczepień jest przez nią realizowany, ale na obecnym etapie jest niewymagalny i niewykonalny z mocy ustawy. Ze stanowiskiem skarżącej nie można się zgodzić. Nie przedstawiła żadnych dokumentów potwierdzających odroczenie obowiązku szczepienia dziecka, podjęte przez nią w tym celu działania nie przyniosły oczekiwanego rezultatu. Dwukrotnie lekarze stwierdzili brak przeciwskazań do szczepienia, a mimo to skarżąca uchyliła się od tego obowiązku. Jak wynika z akt, pierwsze wezwanie do stawienia się w podmiocie leczniczym otrzymała w dniu 28 sierpnia 2024 r. celem poddania dziecka kwalifikacji lekarskiej i obowiązkowym szczepieniom ochronnym w terminie 14 dni od daty otrzymania powyższego wezwania. W dniu 1 października 2024 r. poinformowała Organ, że obowiązek szczepień jest przez nią realizowany, ale na obecnym etapie jest niewymagalny i niewykonalny. W kolejnym piśmie kierowanym do skarżącej organ poinformował o podstawach prawnych podjętych działań. Pismem z 6 grudnia 2024 r. skarżąca wniosła o udzielenie informacji, które umożliwią jej zrealizowanie obowiązku, od których odpowiedzi uzależniła jego wykonanie. Odpowiedzi organ udzielił w kolejnym piśmie z 17 grudnia 2024 r. Pismem z 13 stycznia 2025 r. Skarżąca zwróciła się o udostepnienie akt sprawy, do których wgląd uzyskała w dniu 14 stycznia 2025 r. W dniu 21 stycznia 2025 r. do Organu wpłynął kolejny wniosek do którego dołączono potwierdzoną za zgodność z oryginałem dokumentację porady lekarskiej z 14 listopada 2024 r., w której lekarz zalecił: "Udać się na szczepienie do gabinetu zabiegowego. Pozostać w przychodni przez 15 minut po szczepieniu, zgłosić wszystkie ewentualne działania niepożądane po podaniu szczepionki. Kontrolna wizyta lekarska zgodnie z zaleceniami. Poinformowano o szczepieniach zalecanych". Zalecenie lekarskie nie zostało wykonane z powodu decyzji rodzica. W dniu 30 stycznia 2025 r. Skarżąca zwróciła się o udostępnienie kolejny raz dokumentacji, która został jej udostępniona. Do kolejnego dołączonego przez Skarżąca pisma z 7 lutego 2025 r. dołączono wydruki z trzech porad lekarskich: [...] oraz skierowanie do poradni specjalistycznej alergologicznej. Z analizy załączonej dokumentacji porady lekarskiej z [...] wynika, że lekarz stwierdził brak przeciwskazań do szczepienia, dziecko zdrowe, skierowane do alergologa zostało wystawione na życzenie matki bez uzasadnienia medycznego. W [...] lekarz zakwalifikował dziecko do sczepienia, Skarżąca ponowne odmówiła zgody na szczepienie. Wbrew twierdzeniom skarżącej podjęte przez nią działania nie świadczą o braku wymagalności obowiązku szczepienia. Żaden z lekarzy nie potwierdził przeciwskazań do podania obowiązkowych szczepionek, a tylko w takim przypadku można byłoby mówić o odroczeniu obowiązku sczepienia. Skierowanie do poradni alergologicznej nastąpiło na wyłączne życzenie skarżącej przy jednoczesnym braku wskazań medycznych. Jednocześnie całkowicie bezzasadny jest zarzut nie wypełnienia rubryki C11 tytułu wykonawczego. Dotyczy on wymagalności obowiązku i wbrew zarzutom wymieniono w nim podstawę prawną tj. art. 2 § 1 u.p.e.a., który stanowił samodzielną podstawę kwalifikacji obowiązku do egzekucji bez potrzeby podawania "innej podstawy prawnej", której dotyczy rubryka C11. Tytuł wykonawczy zawiera wszystkie wymagane prawem elementy. W wystawionym w dniu 24 lipca 2024 r. tytule wykonawczym wskazano, zgodnie ze schematem obowiązkowych szczepień dzieci i młodzieży, że brakujące szczepienia ochronne to: - wirusowe zapalenie wątroby typu B (III dawka), - błonica, tężec, krztusiec (II, III, IV dawka oraz I dawka przypominająca), - poliomyelist (I,II,III dawka szczepienia podstawowego, szczepienie przypominające), - odra, świnka, różyczka (szczepienie podstawowe i przypominające). Wskazane szczepienia zostały wykazane w załączniku nr 1 do rozporządzenia z dnia 27 września 2023 r., a choroby, których dotyczą, zostały wymienione w § 2 rozporządzenia. W § 3 ust. 1 rozporządzenia wymienione zostały grupy osób obowiązane do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym ze względu na wiek. Zgodnie z powołanym przepisem, następujące grupy osób są obowiązane do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym ze względu na wiek: 1) dzieci i młodzież od dnia urodzenia do ukończenia 15. roku życia - szczepieniom przeciw gruźlicy, 2) dzieci i młodzież od ukończenia 6. tygodnia życia do ukończenia 19. roku życia - szczepieniom przeciw: a) błonicy, b) krztuścowi, c) tężcowi, 3) dzieci od ukończenia 6. tygodnia życia do ukończenia 5. roku życia - szczepieniom przeciw: a) inwazyjnym zakażeniom Haemophilus influenzae typu b, b) inwazyjnym zakażeniom Streptococcus pneumoniae, 4) dzieci i młodzież od ukończenia 6. tygodnia życia do ukończenia 19. roku życia - szczepieniom przeciw ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu (poliomyelitis), 5) dzieci i młodzież od ukończenia 12. miesiąca życia do ukończenia 19. roku życia - szczepieniom przeciw: a) odrze, b) nagminnemu zapaleniu przyusznic (śwince), c) różyczce, 6) dzieci od ukończenia 6. tygodnia życia do ukończenia 32. tygodnia życia - szczepieniom przeciw zakażeniom powodowanym przez rotawirusy, 7) dzieci i młodzież od dnia urodzenia do ukończenia 19. roku życia - szczepieniom przeciw wirusowemu zapaleniu wątroby typu B. Zatem w dacie wystawienia tytułu wykonawczego, jak również na dzień wydania zaskarżonego postanowienia, wszystkie wymienione w tytule szczepienia były w stosunku do syna skarżącej, urodzonego 21 marca 2017 r. obowiązkowe i wymagalne. Należy również podkreślić, że tylko w trybie lekarskiego badania kwalifikacyjnego następuje określenie, czy w związku ze stanem zdrowia osoby objętej obowiązkiem szczepienia nie występują przeszkody, które wykluczają wykonanie szczepienia. Wykonanie szczepienia może zostać odroczone tylko przez lekarza, do czasu ustania przeciwwskazań zdrowotnych. Stosownie do art. 17 ust. 5 u.z.z.ch., w przypadku, gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej. W myśl zaś § 11 rozporządzenia z dnia 27 września 2023 r., lekarz przeprowadzający konsultację specjalistyczną dla osoby, w przypadku której lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, odnotowuje w dokumentacji medycznej, o której mowa w § 12 ust. 1, wynik konsultacji specjalistycznej, z uwzględnieniem okresu przeciwwskazania do wykonania szczepienia, rodzaju szczepionek przeciwwskazanych do stosowania lub indywidualnego programu szczepień ze wskazaniem rodzajów stosowanych szczepionek oraz terminu kolejnej konsultacji specjalistycznej. W okolicznościach sprawy wystawienie przez wierzyciela tytułu wykonawczego oraz wystąpienie przez wierzyciela do Organu właściwego o wszczęcie postępowania egzekucyjnego było uzasadnione. Z akt sprawy nie wynika, by w przypadku syna skarżącej stwierdzone zostały przeszkody do wykonania szczepień. Jak podano w uzasadnieniu wniosku o wszczęcie postępowania egzekucyjnego, syn skarżącej figurował w kwartalnym sprawozdaniu z przeprowadzonych obowiązkowych szczepień ochronnych jako osoba nie poddana obowiązkowym szczepieniom, wymienionym w upomnieniu. Mimo wezwania i upomnień nie został poddany szczepieniem ochronnym. Wymaga podkreślenia, że ustawodawca przewidział odpowiedni mechanizm poprzedzający wykonanie szczepienia, tj. badanie kwalifikacyjne, którego celem jest stwierdzenie, czy w danym indywidualnym przypadku nie istnieją przeciwwskazania do wykonania szczepienia. Procedura poddania się szczepieniu ochronnemu jest działaniem profilaktycznym, realizowanym w podmiocie leczniczym przez personel uprawniony, na którą składają się nierozerwalnie dwie czynności: 1) badanie lekarskie poprzedzające kwalifikację do szczepienia oraz 2) podanie szczepionki doustnie lub wykonanie iniekcji u pacjenta. Skarżąca nie przedstawiła zaświadczenia o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym, z którego wynikałoby, że na dzień wystawienia tytułu wykonawczego lekarz stwierdził przeciwwskazania do przeprowadzenia obowiązkowego szczepienia ochronnego/szczepień ochronnych (zgodnie z załącznikiem nr 2 do rozporządzenia sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych). Z akt sprawy wynika, że syn skarżącej nie został zaszczepiony. W tej sytuacji obowiązek skarżącej poddania małoletniego szczepieniom ochronnym istniał i był wymagalny w dacie wystawienia upomnienia, a następnie wystawienia tytułu wykonawczego oraz wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Tym samym zarzuty skargi w przedmiocie braku wymagalności obowiązku, we wskazanym wyżej zakresie, są bezzasadne. Niewykonanie obowiązku stanowi natomiast podstawę do podjęcia czynności egzekucji administracyjnej i zastosowania środka egzekucyjnego. Nie może być również tak, że jak wskazuje skarżąca brak indywidualnego kalendarza szczepień stanowił podstawę stwierdzenia braku wymagalności obowiązku. Jak prawidłowo podaje organ indywidualny kalendarz szczepień ustalany jest przez lekarza zgodnie ze schematem szczepień. W sytuacji jednak, jak w niniejszej sprawie, gdy skarżąca nie wyraził zgody na szczepienie, stwierdzić należy, że do nie zaszczepienia małoletniego doszło z powodu nie wyrażenia przez stronę zgody na szczepienia, nie zaś braku ułożenia indywidualnego kalendarza szczepień. Z tych wszystkich względów Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 P.p.s.a. Sprawa niniejsza została rozpoznana przez sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 P.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło