II SA/Rz 1089/17
PostanowienieWSA w Rzeszowie2017-10-11
Skład orzekający: Agata Kosowska-Dudzik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osobie w podeszłym wieku, o niskich dochodach i znaczących wydatkach na leczenie, która nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania, powinno zostać przyznane prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych?Ratio decidendi
Osobie w podeszłym wieku, której jedynym źródłem utrzymania jest emerytura i dodatek pielęgnacyjny, a która ponosi znaczne wydatki na leczenie i bieżące utrzymanie, co skutkuje brakiem środków na pokrycie kosztów sądowych bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania, należy przyznać prawo pomocy w zakresie zwolnienia od tych kosztów. Instytucja prawa pomocy ma na celu wsparcie osób ubogich w dostępie do wymiaru sprawiedliwości.Stan faktyczny
E. D., 80-letnia emerytka, wniosła skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej skierowania na badanie lekarskie. Do skargi dołączyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, wskazując na niskie dochody (emerytura 1000 zł + dodatek pielęgnacyjny 207 zł), wysokie wydatki (lekarstwa, utrzymanie) oraz brak oszczędności. Skarżąca podniosła, że często brakuje jej środków na żywność.Rozstrzygnięcie
Przyznano wnioskodawczyni prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.Pełny tekst orzeczenia
Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Agata Kosowska-Dudzik po rozpoznaniu w dniu 11 października 2017 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku E. D. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi E. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji - postanawia - przyznać wnioskodawczyni prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.
E. D. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej skierowania na badanie lekarskie.
Do skargi wymieniona dołączyła formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym zaznaczyła, że domaga się zwolnienia od kosztów sądowych. Wskazała, że ma 80 lat, nie posiada żadnych oszczędności, aby uiścić wpis od skargi, a wszystkie dochody przeznacza na bieżące utrzymanie. Podniosła, że często nie wystarcza jej środków na żywność, w związku z czym pożycza je. Jako majątek wnioskodawczyni wskazała działkę rolną o pow. 0,60 ha, nie wykorzystywaną rolniczo. Dochód wnioskodawczyni to emerytura w kwocie 1000 zł oraz dodatek pielęgnacyjny w wysokości 207 zł. Comiesięczne wydatki strony to: wyżywienie 450 zł, czynsz za mieszkanie – 340 zł, prąd – 50 zł, lekarstwa – 200 zł, kosmetyki, odzież, środki czystości – 110 zł, telefon, telewizja – 50 zł, fryzjer i prywatne wizyty lekarskie – 50 zł. Do wniosku skarżąca dołączyła skierowanie na leczenie w sanatorium uzdrowiskowym oraz dokumentację lekarską.
Wniosek strony podlega uwzględnieniu. Prawo pomocy to instytucja wspierająca osoby ubogie, które mają trudności w zaspokojeniu podstawowych potrzeb, w związku z czym nie są w stanie zgromadzić środków niezbędnych do obrony swoich praw na drodze sądowej. Ma ono więc charakter wyjątkowy, stanowiąc odstępstwo od zasady, iż to strony postępowania sądowego ponoszą związane z nim koszty, która to reguła wyrażona jest w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), zwanej następnie "P.p.s.a.".
E. D. jest osobą w podeszłym wieku (80 lat), pozostającą w leczeniu, z czym wiąże się miesięczny koszt wynoszący 200 zł. Jedynym jej źródłem utrzymania jest emerytura wraz z dodatkiem pielęgnacyjnym w łącznej wysokości 1207 zł. Strona jest właścicielką działki rolnej o pow. 0,60 ha, która nie jest wykorzystywana rolniczo. Całość wydatków strony przeznaczana jest na bieżące potrzeby związane z codziennym utrzymaniem. Wedle oświadczenia skarżącej, często brakuje jej środków na żywność, więc zmuszona jest do ich pożyczenia.
W takiej sytuacji, nie jest możliwym, by E. D. uiściła wymagany obecnie w sprawie wpis od jej skargi (wynoszący 200 zł), jak również pozostałe w sprawie koszty. W świetle art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., częściowe prawo pomocy, a więc np. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych (czego dotyczy niniejszy wniosek) przyznawane jest osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Skoro zaś skarżąca całość środków, którymi comiesięcznie dysponuje, przeznacza na zaspokojenie podstawowych tylko potrzeb życiowych, a niejednokrotnie ma z powyższym problem, pożyczając w tym celu stosowne środki, to za zasadne uznano udzielenie jej wsparcia w żądanym zakresie.
Dlatego zwolniono skarżącą od kosztów sądowych na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło