II SA/Rz 1091/14

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Agata Kosowska-Dudzik po rozpoznaniu w dniu 17 października 2014 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku S. C. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie z jego skargi na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki budynku stolarni wraz z pomieszczeniem kotłowni - postanawia - odmówić przyznania skarżącemu prawa pomocy. S. C., wezwany do uiszczenia wpisu od skargi na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w przedmiocie nakazu rozbiórki budynku stolarni wraz z pomieszczeniem kotłowni, złożył wniosek o zwolnienie z tej opłaty. Żądanie to rozszerzył następnie na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy (PPF), w którym zaznaczył, że domaga się zwolnienia od wszelkich kosztów sądowych. Wskazał, że w 2012 r. spłonął mu dom mieszkalny oraz "letni" domek, natomiast w 2014 r. spłonięciu uległ także warsztat stolarski wraz z wyposażeniem. Strona mieszka w będącym w trakcie odbudowy domu (pow. 100 m.kw.) wraz z żoną oraz dwójką niepełnosprawnych synów (20 i 35 lat). Na dochody rodziny składają się: 850 zł – zasiłek rehabilitacyjny skarżącego, 1 000 zł – z tytułu prowadzonej przez żonę skarżącego działalności gospodarczej oraz 1200 zł – renty pobierane przez synów strony. Skarżący zaznaczył, że jest w trakcie odbudowy domu. Spłaca kredyt na zakup materiałów i maszyn w kwocie 1 100 zł miesięcznie. W wyniku wezwania o wskazanie dodatkowych danych wnioskodawca podał, że renty socjalne pobierane przez synów wynoszą po 442,17 zł netto, natomiast miesięczny dochód jego żony z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej to 1282,5 zł netto (tyle wynosił on do sierpnia 2014 r., co potwierdza przedłożona dokumentacja). On zaś przebywa na zasiłku rehabilitacyjnym liczonym od podstawy 2247,60 zł brutto. Jako średnie miesięczne wydatki skarżący wskazał: 1 500 zł (żywność, lekarstwa, odzież), 1 500 zł (opłaty za gaz, energię elektryczną, wodę, śmieci, opał), 80 zł (telefon). W skład majątku rodziny wchodzi samochód dostawczy marki Mercedes o wartości 3 000 zł, którego miesięczny koszt utrzymania wynosi 300 zł.; wykorzystywany jest on do celów działalności gospodarczej. Z dołączonych z kolei dokumentów wynika, że żona wnioskodawcy M. C. zawarła umowę o kredyt gotówkowy w kwocie 63 388 zł, którego miesięczna rata wynosi 1383,72 zł. Natomiast S. C. jest stroną dwóch umów kredytowych tj. obejmujących kwoty: 44 100 zł oraz 2 838,65 zł, których miesięczne raty to odpowiednio kwoty: 824,17 zł oraz 264,03 zł. Z nadesłanych z kolei wyciągów z rachunku bankowego M. C. wynika saldo na dzień 1 sierpnia 2014 r. wynoszące 32,95 zł, natomiast saldo rachunku bankowego S. C. na dzień 1 października 2014 r. wynosiło 4 872,89 zł. Rozpoznając wniosek zważono, co następuje: Żądanie skarżącego obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych, co wobec treści art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a." oznacza, że strona ubiega się o przyznanie prawa pomocy w częściowym zakresie. W świetle z kolei art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., przesłanką przyznania wsparcia w powyższych granicach jest niemożność poniesienia przez stronę pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wykazanie, że wnioskodawca znajduje się w tego rodzaju sytuacji należy właśnie do niego, co oznacza, że celem uzyskania określonego wsparcia winien on w sposób oddający rzeczywistość i jak najbardziej pełny przedstawić wszystkie istotne z punktu widzenia prawa pomocy przesłanki. Jego oświadczenie powinno zatem wskazywać z należytą dokładnością na dane dotyczące stanu rodzinnego, majątku i dochodów tak jego, jak i pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym osób. Należy podkreślić, że prawo pomocy to instytucja wyjątkowa, bowiem w świetle art. 199 P.p.s.a., strony postępowania sądowego winny ponosić koszty związane z ich udziałem w sprawie. Tylko zatem w sytuacjach szczególnych dopuszczalne jest udzielenie wnioskodawcy dofinansowania w ramach przedmiotowej instytucji. Skoro więc przyznanie stronie wsparcia możliwe jest wyjątkowo, to oznacza to, że wszelkie okoliczności dotyczące jej sytuacji materialnej muszą być wystarczająco jasne tak, by brak było wątpliwości co do zasadności jej żądania. Wszelkie zaś wątpliwości, jeśli jednak zaistnieją nie mogą być w żadnym razie interpretowane na korzyść strony. To w jej procesowym interesie jest zatem przedstawienie wszystkich koniecznych do rozstrzygnięcia złożonego przez nią wniosku danych w sposób klarowny i szczegółowy. Ułatwieniem dla wnioskodawcy jest instytucja wezwania o przedstawienie dodatkowych danych i przedłożenie określonych dokumentów, przewidziana w art.255 P.p.s.a., w ramach której strona wzywana jest do uzupełnienia złożonego pierwotnie oświadczenia o swojej sytuacji finansowej. Brak wykonania takiego wezwania w całości może rodzić wątpliwości co do rzeczywistej sytuacji majątkowej strony i w konsekwencji może stanowić przyczynę odmowy przyznania jej prawa pomocy (tak np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27.07.2011 r. II OZ 650/11, www.nsa.gov.pl). Mając powyższe na uwadze należało stwierdzić, że brak jest podstaw do uwzględnienia żądania zgłoszonego przez S. C. Analiza wskazanych przez niego informacji rodzi bowiem podejrzenie o chęć ukrycia swojej faktycznej sytuacji materialnej. Dane wniosku wskazują mianowicie na względną równowagę pomiędzy deklarowanymi przez skarżącego dochodami a wydatkami rodziny (obydwie pozycje oscylują wokół kwoty 3 000 zł). Podkreślenia jednak wymaga, że równowaga taka istnieje tylko wówczas, gdy po stronie wydatków nie uwzględni się obciążeń finansowych skarżącego, których źródłem są zawarte umowy o kredyty gotówkowe. Z przedłożonej dokumentacji wynika, że łączna wysokość zaciągniętych przez rodzinę strony kredytów wynosi 110 326,65 zł, zaś miesięczne raty z tego tytułu to kwota 2 471,92 zł. Ponadto, przedstawione przez wnioskodawcę wyciągi z rachunku bankowego żony pokazują brak w istocie operacji finansowych na nim, co może budzić wątpliwości w sytuacji prowadzenia przez M. C. działalności gospodarczej i uzyskiwania z niej dochodu. Skierowane do wnioskodawcy wezwanie o uzupełnienie złożonego wniosku o prawo pomocy dotyczyło zaś nadesłania takich wyciągów także dotyczących działalności gospodarczej. Podnieść także należy, że wspomniane wezwanie odnosiło się do tego rodzaju wyciągów za okres od lipca do września 2014r., natomiast przedłożono je za okres od maja do lipca 2014 r. Na to, że nie było to raczej wynikiem pomyłki wskazuje okoliczność, że wyciągi dotyczące skarżącego dostarczone zostały za właściwy okres. Wszystko powyższe nakazuje uznać, że w odniesieniu do S. C. nie wystąpiła ustawowa przesłanka przyznania mu prawa pomocy, a przynajmniej wymieniony nie wykazał powyższego. Pojawiły się bowiem wątpliwości co do rzeczywistych możliwości płatniczych strony, której przedstawione dochody nie pokrywały wydatków obciążających ją z tytułu zaciągniętych zobowiązań kredytowych. Z podanych względów odmówiono przyznania S. C. prawa pomocy w oparciu o art. 258 § 1, § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.