II SA/Rz 1092/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Małgorzata Wolska /spr./ Sędziowie WSA Joanna Zdrzałka WSA Maciej Kobak Protokolant sekretarz sądowy Filip Róg po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 stycznia 2018 r. sprawy ze skargi P. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu zatrzymanego prawa jazdy -skargę oddala- Przedmiotem skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] wydana w przedmiocie odmowy zwrotu zatrzymanego prawa jazdy. W podstawie prawnej Kolegium powołało art. 1 ust. 1, art. 2, art. 17 ustawy z 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1659) i art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. oraz art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2017 r. poz. 978 – zwana dalej "ustawą"). Z uzasadnienia decyzji i akt administracyjnych sprawy wynika, że w dniu [...] listopada 2016 r. do Starosty wpłynął prawomocny wyrok Sądu Rejonowego w [....] z dnia [...] października 2016 r., sygn. akt [...], którym to wyrokiem orzeczono wobec P. P. środek karny w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych kat. "B" na okres 5 (pięciu) lat, zaliczając na poczet orzeczonego środka karnego okres zatrzymania praw jazdy od dnia [...] sierpnia 2016 r. W tej sytuacji Starosta decyzją z [...] grudnia 2016 r. nr [...] cofnął P. P. uprawnienia kat. "B" na podstawie przedmiotowego wyroku. W dniu [...] czerwca 2017 r. P. P. złożył wniosek o zwrot zatrzymanego prawa jazdy, tj. wydania kategorii nie objętych zakazem prowadzenia pojazdów. Po rozpoznaniu ww. wniosku Starosta decyzją z [...] lipca 2017 r. nr [...] odmówił zwrotu zatrzymanego prawa jazdy kat. "B+E, C, C+E, D, D+E". Organ uzasadniając swoje stanowisko powołał się na art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 ustawy o kierujących pojazdami. Wskazał, że zgodnie z tym przepisem prawo jazdy nie może być wydane osobie ubiegającej się o wydanie lub zwrot zatrzymanego prawa jazdy, a także o przywrócenie uprawnienia w zakresie prawa jazdy kategorii: - AM, A1, A2, A, C1, C, D1, D – w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii "B"; - B+E, C1+E, C+E, D1+E, D+E – w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B lub odpowiednio kategorii C1, C, D1, D. Organ zwrócił uwagę, że zapis ww. przepisu jest bezwzględny i nie daje uprawnień organowi do innej interpretacji. Wyjaśnił, że odmowa zwrotu zatrzymanego prawa jazdy w zakresie kategorii nieujętych wprost w wyroku karnym, w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych, nie jest karą administracyjną, ale dopuszczonym przez ustawodawcę dookreśleniem administracyjnych skutków tego środka karnego. Odwołanie od decyzji złożył P. P. wnioskując o jej zmianę poprzez wydanie prawa jazdy kat. B+E, C, C+E, D, D+E. Zarzucił naruszenie art. 12 ust. 2 w zw. z art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy poprzez bezzasadną odmowę wydania prawa jazdy w zakresie ww. kategorii, które zostały mu odebrane a w zakresie którym nie orzekał Sąd Rejonowy w [...] w wyroku z [...] października 2016 r. Nadto zarzucił naruszenie art. 42 § 1 Kk poprzez błędną interpretację ww. wyroku i w sytuacji, gdy orzeczono wyłączenie środek karny w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym w zakresie kat. B (a z wyłączeniem wyżej wskazanych kategorii). Odwołujący wskazał także na błąd w ustaleniach faktycznych polegający na rozszerzeniu kategorii odebranych i odmowie wydania prawa jazdy w zakresie kat. B+E, C, C+E, D, D+E. Wymienioną na wstępie decyzją z dnia [...] sierpnia 2017 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Kolegium wskazało na prawidłowość i zasadność rozstrzygnięcia wydanego przez organ I instancji, a także rzetelność postępowania i wyjaśnienie przesłanek stanowiących podstawę wydanej decyzji. Cytując treść art. 12 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 ustawy Kolegium wskazało na zmianę stanu prawnego związanego z wydawaniem prawa jazdy. Wyjaśniło, że w orzecznictwie sądów dochodziło do rozbieżności w ocenie zakresu obowiązywania ww. art. 12 ustawy. W niektórych rozstrzygnięciach prezentowane było stanowisko, że ten artykuł dotyczył zarówno osób ubiegających się o nowe uprawnienia, jak i osób już wcześniej je posiadających, inne, że dotyczyły wyłącznie osób, które po raz pierwszy ubiegały się o wydanie prawa jazdy określonej kategorii. Na utrwalenie tej drugiej linii orzeczniczej wpływ miał pogląd Sądu Najwyższego zaprezentowany w postanowieniu z dnia 26 lutego 2014 r. sygn. akt I KZP 29/13. Rozbieżności interpretacyjne zostały rozstrzygnięte przez ustawodawcę ustawą z dnia 26 czerwca 2014 r. o zmianie ustawy o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2014 r. poz. 970). Art 1 pkt 4 lit. b) ustawy zmieniającej nadał nowe brzmienie art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami, który stanowi, że "Przepis ust. 1 pkt 2 stosuje się także wobec osoby ubiegającej się o wydanie lub zwrot zatrzymanego prawa jazdy, a także przywrócenie uprawnienia". Oznacza to, że po ww. zmianie przepis ten obejmuje już nie tylko osoby ubiegające się o wydanie prawa jazdy, ale także osoby, które stosowne uprawnienia posiadały już wcześniej. Kolegium powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych, podtrzymało argumentację organu I instancji i wyjaśniło, że decyzja odmawiająca zwrotu dokumentu prawa jazdy konkretyzuje jedynie obowiązywanie zakazu prowadzenia pojazdów uwzględniając regulacje ustawy o kierujących pojazdami. Nie modyfikuje środka karnego orzeczonego sądownie, a tym samym nie wkracza w kompetencje sądu karnego. Adresatem tego przepisu jest organ administracyjny, a nie sąd karny w związku z czym sąd karny nie musiał w wyroku orzekać względem skarżącego zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii "B+E,C,C+E,D,D+E" bowiem i tak z woli ustawodawcy wyrażonej w art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 ustawy o kierujących pojazdami wstrzymana została możliwość ich wydania, zwrotu czy przywrócenia należącego do kompetencji organu administracyjnego i to nie objętych uznaniem administracyjnym, lecz obligującym organ do określonego postępowania. Jak pouczyło SKO dla samego zainteresowanego oznacza to tyle, że mając orzeczony zakaz kierowania pojazdami kat. "B" w razie złamania tego zakazu dopuści się czynu zabronionego z art. 244 k.k., nie będzie to dotyczyć natomiast kierowania pojazdami innej kategorii, których zakaz nie obejmuje. Skargę na powyższą decyzję złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie P. P. wnosząc o jej uchylenie i zasądzenie kosztów postępowania. Zarzucił naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 6 poprzez rozpatrzenie sprawy jedynie w granicach art. 12 ustawy, z pominięciem innych przepisów m. in. ustawy Kk; naruszenie art. 7, art. 77 K.p.a. poprzez złamanie zasady praworządności i wydanie decyzji wbrew słusznemu interesowi strony, polegające na uniemożliwieniu korzystania z przysługujących uprawnień kategorii "B+E,C,C+E,D,D+E", które nie zostały cofnięte przez sąd karny; naruszenie art. 6 i 8 K.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób sprzeczny z ww. zasadami, wyrażające się w wydaniu rozstrzygnięcia pozostającego w sprzeczności z treścią prawomocnego wyroku karnego. Skarżący podkreślił, że wyłączną kompetencję do orzekania o zakazie prowadzenia pojazdów ma sąd karny. Tymczasem decyzja organów stanowi swoistą karę administracyjną, w wyniku której doszło do obostrzenia środka karnego zastosowanego przez sąd. Skarżący zwrócił uwagę na sytuację życiową i rodzinną. Wskazał, że ww. kara pozbawiła go jedynego źródła dochodu. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, nie znajdując podstaw do zmiany stanowiska wyrażonego w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 1066). Sądy administracyjne kierując się zatem kryterium legalności dokonują kontroli zgodności zaskarżonego aktu (tu decyzja) z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Przy czym, jak wynika z przepisów art. 133 § 1 i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 z późn. zm.), zwanej dalej "P.p.s.a." Sąd orzeka na podstawie akt sprawy i w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wspomniane kryterium legalności umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego aktu organu administracji publicznej, jeżeli stwierdzi on naruszenie prawa materialnego o wpływie na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c P.p.s.a.). Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 K.p.a. lub w innych przepisach. Przeprowadzona według powyższych kryteriów kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała, iż odpowiada ona wymogom prawa i dlatego skarga, zgodnie z art. 151 P.p.s.a., podlegała oddaleniu. Stan faktyczny sprawy niniejszej jest bezsporny. W ocenie Sądu, z uwagi na jego zaprezentowanie przy okazji opisywania stanowiska strony i organu brak jest konieczności jego powielania. Wskazać jednak należy, że w dniu [...] listopada 2016 r. do Starosty wpłynął wyrok Sądu Rejonowego w [....] II Wydziału Karnego z dnia [...] października 2016 r., sygn. akt [...], którym orzeczono wobec oskarżonego P. P. środek karny w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii B w ruchu lądowym przez okres 5 lat, zaliczając na poczet orzeczonego środka karnego okres zatrzymania prawa jazdy od dnia [...] sierpnia 2016 r. (pkt II wyroku). Złożony przez skarżącego w dniu [...] czerwca 2017 r. wniosek o zwrot zatrzymanego prawa jazdy, tj. wydanie kategorii nie objętych zakazem prowadzenia pojazdów został załatwiony przez organy obu instancji poprzez wydanie decyzji odmawiającej zwrotu zatrzymanego prawa jazdy kat. "B + E, C, C + E, D, D + E". W ocenie Sądu, pogląd organów – wbrew zarzutom skargi – zasługuje na akceptacje. Postępowanie administracyjne w sprawie niniejszej prowadzone było na podstawie ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 978). Powołany w postawie prawnej zaskarżonej decyzji art. 12 ust. 2 ustawy stanowi: Przepis ust. 1 pkt 2 stosuje się także wobec osoby ubiegającej się o wydanie lub zwrot zatrzymanego prawa jazdy, a także o przywrócenie uprawnienia w zakresie prawa jazdy kategorii: AM, A1, A2, C1, D1 lub D – w okresie obowiązywania prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B; (pkt 2), B + E, C1 + E, C + E, D1 + E lub D + E – w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B lub odpowiednio kategorii C1, C, D1 lub D (pkt 3). Zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy prawo jazdye nie może być wydane osobie w stosunku do której został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych – w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu. Cyt. wyżej art. 12 ust. 2, w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 26 czerwca 2014 r. o zmianie ustawy o kierujących pojazdami (Dz.U. z 2014 r., poz. 970) obejmuje zatem nie tylko osoby ubiegające się o wydanie prawa jazdy, ale również osoby ubiegające się o zwrot zatrzymanego prawa jazdy oraz o przywrócenie uprawnienia w zakresie prawa jazdy określonej kategorii – czyli osoby, które stosowne uprawnienia wcześniej już posiadały. Zgodnie z art. 3 ustawy zmieniającej (z dnia 26 czerwca 2014 r.), która weszła w życie z dniem 25 października 2014 r., przepis art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą ma zastosowanie do osób, wobec których orzeczono prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych po dniu wejścia w życie ustawy zmieniającej. Wyrok, na mocy którego orzeczono wobec skarżącego zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych, dla których wymagane jest posiadanie prawa jazdy pojazdy kategorii B został wydany już po wejściu w życie ustawy zmieniającej, tj. w dniu [...] października 2016 r. Zatem organy orzekające w sprawie niniejszej miały obowiązek stosowania art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami w znowelizowanym brzmieniu i prawidłowo przepis ten zastosowały. Trzeba więc podkreślić, że w znowelizowanym stanie prawnym (obowiązującym już w czasie podejmowania rozstrzygnięcia sprawy), z wyraźnej woli ustawodawcy, skutki zdarzenia prawnego, jakim jest prawomocny wyrok zakazujący prowadzenia pojazdów mechanicznych w zakresie określonej kategorii, zostały rozciągnięte na inne uprawnienia do prowadzenia pojazdów, zarówno względem osób ubiegających się o prawo jazdy tej innej kategorii, jak i dysponujących już takim prawem jazdy. Za takim wnioskiem przemawia wykładnia językowa przepisu art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami, a więc rozciągnięcie względem osoby ubiegającej się o zwrot zatrzymanego prawa jazdy, skutków orzeczonego zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych na inne kategorie niż objęte zakazem, a także racje celowościowe tej regulacji, wyrażające się w potrzebie zapewnienia bezpieczeństwa w komunikacji. Bez wątpienia celem ustawodawcy w ramach przyjętych regulacji było niedopuszczenie do ruchu drogowego osób, które w sposób znaczący zagroziły bezpieczeństwu w komunikacji. Do tych osób należy osoba prowadząca pojazd w stanie nietrzeźwości (skarżący w stanie nietrzeźwości prowadził samochód osobowy). Reasumując, należy stwierdzić, że organy orzekające w sprawie niniejszej prawidłowo nie uwzględniły wniosku skarżącego o zwrot zatrzymanego prawa jazdy. Nie jest trafne twierdzenie skarżącego, iż odmowa zwrotu prawa jazdy innych kategorii niż tej, o której orzekł sąd karny, jest ponownym ukaraniem strony. Zakaz zwrotu nie jest karą administracyjną, lecz konsekwencją orzeczenia wydanego na podstawie art. 42 § 2 k.k. i art. 63 § 4 k.k. (pkt II), wywołującą skutki prawne wynikające z przepisów prawa administracyjnego. Sąd nie podziela także zarzutu skargi o naruszeniu art. 7 i art. 77 K.p.a., jak i wspierającej ten zarzut argumentacji, w istocie sprzecznej z treścią art. 12 ust. 2 ustawy. Błędnie także zarzucono w skardze naruszenie art. 6 i art. 8 K.p.a. w opisany w niej sposób, w szczególności też błędnie wywodząc, iż w wyniku decyzji administracyjnej doszło do "obostrzenia środka karnego zastosowanego przez sąd". Z przyczyn wyjaśnionych na wstępie argumentacja skarżącego eksponująca sytuację życiową i rodzinną skarżącego oraz pozbawienie jedynego źródła dochodu nie mogła mieć żadnego wpływu na ocenę legalności zaskarżonej decyzji, a tym samym nie mogła odnieść spodziewanego przez skarżącego skutku. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.