II SA/Rz 1092/17

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Agata Kosowska-Dudzik po rozpoznaniu w dniu 17 października 2017 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku P. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi P. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu zatrzymanego prawa jazdy - postanawia - odmówić przyznania prawa pomocy. P. P. zakwestionował w drodze skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie odmowy zwrotu zatrzymanego prawa jazdy. W skardze wymieniony zawarł wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, który ponowił następnie we wniosku złożonym na stosownym urzędowym formularzu. Podał, że znajduje się w trudnej sytuacji finansowej, stąd nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych. Od września bieżącego roku nie pracuje, pobierając zasiłek dla bezrobotnych. W skład jego rodziny wchodzą jeszcze żona, która niedawno podjęła pracę oraz dwójka dzieci (6 lat i 1 rok). Wymienieni mieszkają w domu o pow. 164 m.kw. Majątek rodziny to także nieruchomość rolna o pow. 2,49 ha, nieruchomość leśna o pow. 0,41 ha, samochód osobowy z 2005 r. oraz oszczędności pieniężne pochodzące ze świadczenia wychowawczego, wynoszące 600 zł. Jako stałe wydatki strona wskazała: ratę kredytu hipotecznego – 420 zł, ratę orzeczonej w stosunku do niej przez sąd karny kary grzywny – 400 zł, opłaty za media – 405 zł, dojazdy żony do pracy (odległość 100 km) – 600 zł, pieluchy i mleko modyfikowane dla dziecka – 250 zł, ubezpieczenie samochodów – 1162 zł oraz ubezpieczenie domu – 200 zł. Wysokość pobieranego przez skarżącego zasiłku dla bezrobotnych to 470 zł, natomiast wynagrodzenie za pracę jego żony wynosi 2 814 zł. Rozpoznając wniosek zważono, co następuje: Strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Tę obowiązującą na gruncie postępowania sądowego zasadę formułuje art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.". Odstępstwo od niej zawierają natomiast regulacje umieszczone w art. 243 i nast. P.p.s.a., które przewidują możliwość udzielenia stronie postępowania sądowego dofinansowania ze środków Skarbu Państwa w ramach prawa pomocy. Ze względu jednak na wyjątkowość przedmiotowej instytucji, przesłanki przyznania stronie przedmiotowego wsparcia muszą być interpretowane ściśle. Chodzi bowiem o to, by pomoc otrzymały rzeczywiście osoby jej potrzebujące, tj. takie które bez jej uzyskania nie mogłyby bronić swoich praw przed sądem. W myśl art. 245 § 3 P.p.s.a. zwolnienie od kosztów sądowych, o co ubiega się skarżący, to prawo pomocy w częściowym zakresie. Jego adresatem jest osoba, która nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, o czym stanowi art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Przepis ten wyraźnie przy tym zaznacza, że to domagający się wsparcia winien udowodnić, że faktycznie jest ono w jego wypadku uzasadnione. Powinien więc przedstawić i wykazać odpowiednimi dokumentami w sposób wyczerpujący swoją sytuację rodzinną, majątkową i dochodową. Informacje w zakresie dochodów i majątku winny także dotyczyć osób, z którymi wnioskodawca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. Od tego zatem, co zostanie wykazane przez stronę zależy rozstrzygnięcie w przedmiocie złożonego przez nią wniosku. Przenosząc powyższe na grunt żądania P. P. o zwolnienie od kosztów sądowych należało stwierdzić, że nie mogło ono zostać uwzględnione. Wbrew bowiem twierdzeniom wymienionego, nie znajduje się on w trudnej sytuacji finansowej. W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę na wysokość kosztów sądowych w sprawie. Obecnie ich wielkość to 200 zł tytułem wpisu od skargi. Kolejne koszty, które mogą wystąpić będą już jednostkowo niższe i pojawią się ewentualnie dopiero na dalszych etapach postępowania. Ich wielkość pokrywają zgromadzone przez wnioskodawcę oszczędności pieniężne w wymiarze 600 zł. Zwrócenia uwagi wymaga nadto, że wnioskodawca ma także inny majątek tzn. nieruchomość rolną i leśną Nie wskazał wprawdzie by uzyskiwał z tego tytułu jakikolwiek dochód, lecz sam fakt posiadania tychże nieruchomości przemawia przeciwko uwzględnieniem jego żądania. Może z nich bowiem czynić użytek przynoszący korzyści materialne (np. środki z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, dzierżawa). Podkreślenia wymaga także, iż przy analizie wniosku o przyznanie prawa pomocy nie wszystkie wydatki mogą być uznane za priorytetowe. Taki status przysługuje tylko tym, które związane są z codzienną egzystencją. Trudno więc do nich zaliczyć te związane z ubezpieczeniem domu czy spłatą grzywny orzeczonej wobec skarżącego w postępowaniu karnym. Nadto, dochód strony (do którego doliczono nie podane we wniosku świadczenie wychowawcze w kwocie 500 zł) pozostały do jej dyspozycji już po spłacie wszystkich zadeklarowanych we wniosku wydatków, wynoszący ok. 1500 zł jest z pewnością wystarczający zarówno do pokrycia wydatku na wyżywienie rodziny, jak też i kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Niejasna jest też do końca sytuacja rodzinna wnioskodawcy, bowiem kierowaną do niego korespondencję sądową odebrał jego ojciec jako tzw. dorosły domownik, co stawia pytanie o faktyczną liczbę członków wspólnego ze stroną gospodarstwa domowego, których sytuacja musi być przedstawiona na potrzeby rozpoznania wniosku o prawo pomocy. Z uwagi na powyższe uznano, że nie ma podstaw do przyznania wnioskodawcy prawa pomocy, bowiem nie zdołał on wykazać, że jest mu ono faktycznie potrzebne. Uzasadnienie wniosku wskazuje zaś, że bez problemu jest on w stanie pokryć koszty sądowe w zainicjowanej jego skargą sprawie. Podstawę orzeczenia stanowi art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.