II SA/Rz 1094/25

WyrokWSA w Rzeszowie2026-01-08

Skład orzekający: Magdalena Józefczyk, Joanna Zdrzałka, Jolanta Kłoda-Szeliga

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych prawidłowo odmówił potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych, w szczególności w zakresie oceny dowodów dotyczących zatrzymania i pobytu w miejscu odosobnienia?
Ratio decidendi
Zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa, co uzasadnia jej uchylenie. Organ administracji publicznej nie zebrał i nie rozpatrzył w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, naruszając zasadę prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.) oraz obowiązek zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a.). W szczególności, organ nie podjął wystarczających kroków w celu wyjaśnienia wszystkich okoliczności dotyczących zatrzymania skarżącego i jego pobytu w miejscu odosobnienia, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Stan faktyczny
Skarżący R.G. złożył wniosek o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych, powołując się na udział w manifestacjach, aresztowanie w maju 1984 r., ukaranie grzywną przez Kolegium ds. Wykroczeń i pobyt w więzieniu. Organ odmówił potwierdzenia statusu, uznając, że skarżący nie wykazał prowadzenia działalności opozycyjnej w rozumieniu ustawy ani podlegania represjom. Po utrzymaniu w mocy decyzji odmownej przez Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, skarżący wniósł skargę do WSA w Rzeszowie, zarzucając organowi błędy w interpretacji przepisów i nierzetelne badanie sprawy.
Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Magdalena Józefczyk Sędziowie WSA Joanna Zdrzałka /spr./ AWSA Jolanta Kłoda-Szeliga Protokolant starszy specjalista Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 stycznia 2026 r. sprawy ze skargi R. G. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie z dnia 24 czerwca 2025 r. nr DSE3.513.D672.2024.11.K0918 w przedmiocie odmowy potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych uchyla zaskarżoną decyzję. II SA/Rz 1094/25 UZASADNIENIE Decyzją z dnia 24 czerwca 2025 r. nr DSE3.513.D672.2024.11.K0918 Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie utrzymał w mocy decyzję własną z dnia 29 stycznia 2025 r. nr DSE3.513.D672.2024.3.K1104, którą po rozpoznaniu wniosku R.G. (dalej: "skarżący"), odmówił potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej oraz osoby represjonowanej z powodów politycznych. W podstawie prawnej decyzji organ wskazał art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postepowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2025 r., poz. 1691 ze zm. – dalej: "k.p.a.") oraz art. 5 w zw. z art. 2 oraz art. 3 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r. poz. 906 ze zm. – dalej: "ustawa"). Z uzasadnienia tej decyzji i akt administracyjnych sprawy wynika, że skarżący wnioskiem z 7 października 2024 r. zwrócił się o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej oraz osoby represjonowanej z powodów politycznych. Argumentował, że w okresie studiów na [...] w [...], tj.: w latach 1981-1984 brał udział w wielu manifestacjach i walkach ulicznych na terenie [...]. W maju 1984 r. został niesłusznie aresztowany przez funkcjonariuszy ZOMO a następnie postawiony przed Sądem w [...]. Dodał, że został ukarany przez Kolegium ds. Wykroczeń za udział w nielegalnym zbiegowisku i przetrzymywany w więzieniu do czasu zapłacenia grzywny przez kolegów ze studiów. W następstwie powyższego dostał naganę od dziekana uczelni. Wnioskodawca podał także, że od osób zaangażowanych w podziemną organizację z [...] otrzymywał materiały i ulotki, które później sam rozprowadzał wśród kolegów na uczelni lub pozostawiał w miejscach publicznych. W trakcie postępowania wymieniony przesłał oświadczenie świadka L.S., kserokopię kartoteki ogólnoinformacyjnej Biura ,,C" Ministerstwa Spraw Wewnętrznych w [....] informującą o ukaraniu go przez Kolegium do Spraw Wykroczeń za udział w nielegalnym zbiegowisku [...] maja 1984 r. a także kopie dokumentów, które miał rozprowadzać pośród studentów w swojej uczelni. Wskazał także na brak możliwości znalezienia zatrudnienia po ukończeniu studiów, prawdopodobnie z uwagi na działalność w przeszłości. W wymienionej na wstępie decyzji odmownej z dnia 29 stycznia 2025 r. organ stwierdził, że ze zgromadzonego materiału dowodowego nie wynika, aby wnioskodawca prowadził działalność opozycyjną w rozumieniu art. 2 ustawy. Nie przedstawił dowodów, które mogłyby potwierdzić prowadzenie przez niego co najmniej 12 miesięcy nielegalnej działalności opozycyjnej w ramach struktur zorganizowanych lub we współpracy z nimi. Takich dowodów nie znaleziono także w archiwach IPN. Wnioskodawca nie przedstawił również dowodów na okoliczność podlegania represjom w rozumieniu art. 3 ustawy. Brak jest dokumentów potwierdzających, że strona została zatrzymana na czas przekraczający 48 godzin, jak również, że zatrzymanie miało związek z prowadzoną przez stronę działalnością opozycyjną. Z relacji strony wynika, że [...] maja 1984 r. wraz z kolegą S.G. próbował udać się na manifestację zorganizowaną pod [....] w [...]. Na dworzec [...] przejechali kolejką podmiejską. W okolicach dworca były skoncentrowane duże siły służb porządkowych i nie można było przejść przez kordon milicyjny. Podjęli decyzję o skierowaniu się w stronę [....], a następnie pod pomnik [...], gdzie według informacji od postronnych osób, miała być organizowana kolejna manifestacja. Podczas tej wędrówki skarżący został zatrzymany przez patrol milicji a następnie postawiony przed Kolegium do Spraw Wykroczeń, które ukarało go grzywną w wysokości 20 tys. zł z zamianą na 90 dni aresztu. Po wpłaceniu grzywny przez kolegów ze studiów wnioskodawca wyszedł na wolność. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący nie zgodził się z dokonaną przez organ oceną materiału dowodowego. Podkreślił, że narażał własne życie poprzez uczestniczenie w manifestacjach i nielegalnych zgromadzeniach. Przez cały okres studiów, z różną częstotliwością roznosił ulotki, współpracował ze zorganizowanymi strukturami Solidarności. Zawiadomienie Rektora o aresztowaniu i udzielenie nagany uznał za formę represji. Przez 4 lata (1980-1984) prowadził działalność o jakiej mowa w art. 2 ustawy. Przebywał w więzieniu na mocy wyroku, przez dwa dni – spełnia zatem przesłanki z art. 3 pkt 1a ustawy. Wobec wszystkich represji postanowił uciec z Polski do [....] i poprosić o azyl polityczny, który uzyskał. Wymienioną na wstępie decyzją z dnia 24 czerwca 2025 r. Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie utrzymał w mocy uprzednio wydaną w sprawie decyzję własną z dnia 29 stycznia 2025 r. Organ przytoczył treść art. 2 i art. 3 ustawy. W jego ocenie skarżący nie udowodnił okoliczności prowadzenia działalności opozycyjnej w rozumieniu art. 2 ustawy. Materiał dowodowy nie prowadzi do wniosku, że strona prowadziła działalność w ramach struktur zorganizowanych lub we współpracy z nimi, przez co najmniej 12 miesięcy. Organ wyjaśnił, że działalność o której mowa w ustawie to nie jakikolwiek przejaw aktywności stanowiącej o braku akceptacji dla zastanego stanu rzeczy, a ukierunkowana i prowadzona w ramach zorganizowanych struktur lub w ścisłej współpracy z nimi zakazana działalność na rzecz odzyskania niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowiek w Polsce, trwająca co najmniej 12 miesięcy. Na mocy obowiązujących przepisów do okresu 12 miesięcy, nie wlicza się okresów działalności w ramach niezależnego ruchu związkowego lub niezależnego ruchu studenckiego, prowadzonej w okresie od dnia 31 sierpnia 1980 r. do dnia 12 grudnia 1981 r. Wobec powyższego nie jest możliwe potwierdzenie wnioskowanego statusu w przypadku prowadzenia działalności w okresie legalnie funkcjonujących związków zawodowych. Organ wskazał także, że działalności opozycyjnej wnioskodawcy nie potwierdziły także pisemne oświadczenia świadka składane do akt sprawy. Organ stwierdził, że ich analiza wskazuje, że świadek nie był zaangażowany w żadną działalność opozycyjną, jak również nie współpracował ze skarżącym przy takiej działalności. W pisemnych oświadczeniach świadka pojawiają się jedynie przypuszczenia o możliwości prowadzenia przez stronę działalności opozycyjnej, jednak świadek nie był w stanie przywołać jakichkolwiek konkretów tej działalności i określonych czynności, które miała podejmować strona. Świadek nie wskazał także czasookresu prowadzonego kolportażu wraz z częstotliwością kolportażu ani nie wskazał od kogo wnioskodawca otrzymywał materiały. Organ zauważył także, że sam fakt udziału strony w różnych manifestacjach i wyrażanie sprzeciwu i niezadowolenia z ówcześnie obowiązującego ustroju politycznego nie jest przesłanką samoistną i wystarczającą do potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej. Organ nie negując postawy wnioskodawcy podał, że nie każdy przejaw nieposłuszeństwa, czy nawet oporu wobec ówczesnej władzy lub wyrażona wobec niej krytyka jest wystarczającą przesłanką do zakwalifikowania takich zachowań jako stanowiących działalność opozycyjną w rozumieniu ustawy. Organ stwierdził, że zebrany w sprawie materiał nie zawiera także dowodów represji. Strona nie spełniła przesłanek z art. 3 pkt 1 lit. a ustawy. Organ wyjaśnił, że z relacji samego skarżącego wynika, że został zatrzymany na terenie [....], gdzie odbywała się manifestacja. Nie brał w niej udziału, bowiem został zatrzymany w drodze z dworca w kierunku pomnika [...]. Na podstawie dokumentów pochodzących z IPN ustalono, że został ukarany przez Kolegium ds. Wykroczeń grzywną 20 000 zł z zamianą na 90 dni aresztu. Z dokumentacji wynika jednoznacznie, że strona opłaciła grzywnę i nie zastosowano wobec tego kary w postaci aresztu. Brak jest dowodów na przebywanie wnioskodawcy w areszcie przez okres dłuższy niż 48 godzin. Organ podał, że zwrócił się do aresztu śledczego, w którym miał być przetrzymywany skarżący. W zapisach archiwalnych brak jest informacji o przebywaniu skarżącego w areszcie. Trudno ten fakt również dowieść na podstawie oświadczenia świadka, który jednoznacznie nie może stwierdzić jak długo skarżący przebywał w areszcie do momentu wpłaty kaucji. Organ wskazał ponadto, że wnioskodawca nie spełnił również przesłanki z art. 3 pkt 4 ustawy, gdzie wymagane jest wielokrotne skazywanie za popełnienie wykroczenia za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. Problemy na uczelni nie zawierają się w zamkniętym katalogu okoliczności, w jakich organ może uznać kogoś za osobę represjonowaną. R.G. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, na wyżej opisaną decyzję. Wskazał, że jest ona niesłuszna a organ nie zbadał sprawy merytorycznie. Jego zdaniem organ skupił się na badaniu sprawy w oparciu o przeprowadzenie dowodów ze świadków czy informacji a które z różnych powodów zostały zlikwidowane lub zniszczone poprzez administrację przed 1989 r. W ocenie skarżącego organ dokonał błędnej interpretacji przepisów prawa. Jako bezzasadne ocenił twierdzenie organu o braku jego przebywania w więzieniu. Wielokrotnie podawał, że przebywał w więzieniu na [....], tam też zostały przywiezione pieniądze na kaucję. Osadzony został w więzieniu a nie w areszcie śledczym czy komisariacie milicji. Podkreślił, że został aresztowany i skazany za działalność o jakiej mowa w art. 3 pkt 1a ustawy. Uczestniczył w manifestacji i walce ulicznej z milicją. Wyrok sądu potwierdza jednoznacznie, że został skazany za udział w manifestacji antykomunistycznej i rzucanie kamieniami w funkcjonariuszy ZOMO. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas zajęte stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 1267). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.) – zwanej dalej w skrócie: P.p.s.a. Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dokonując takiej kontroli w niniejszej sprawie Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa, co uzasadnia jej uchylenie. Na wstępie wskazać należy, że ustawa z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (dalej - "ustawa") wprowadza dwie kategorie podmiotów, którym na gruncie tej ustawy przyznano różnorakie uprawnienia. Pierwszą kategorią są "działacze opozycji antykomunistycznej". Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy, działaczem opozycji antykomunistycznej jest osoba, która w okresie od dnia 1 stycznia 1956 r. do dnia 4 czerwca 1989 r., łącznie przez co najmniej 12 miesięcy prowadziła, w ramach struktur zorganizowanych lub we współpracy z nimi, zagrożoną odpowiedzialnością karną, działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. Przy czym, w myśl art. 2 ust. 2 ustawy, do okresu 12 miesięcy, o którym mowa w ust. 1, nie wlicza się okresów działalności w ramach niezależnego ruchu związkowego lub niezależnego ruchu studenckiego, prowadzonej w okresie od dnia 31 sierpnia 1980 r. do dnia 12 grudnia 1981 r. Analiza materiału dowodowego sprawy wskazuje, że skarżący nie należy do tej grupy, co zostało prawidłowo wykazane w zaskarżonej decyzji. Drugą kategorię uprawnionych stanowią "osoby represjonowane z powodów politycznych". Definicję osoby represjonowanej z powodów politycznych zawarto w art. 3, w myśl którego osobą represjonowaną z powodów politycznych jest osoba, która w okresie od dnia 1 stycznia 1956 r. do dnia 31 lipca 1990 r.: 1) przebywała w: a) więzieniu lub innym miejscu odosobnienia na terytorium Polski na mocy wyroku wydanego w latach 1956-1989 albo bez wyroku jednorazowo przez okres dłuższy niż 48 godzin lub wielokrotnie przez łączny okres dłuższy niż 30 dni, za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce, b) ośrodku odosobnienia na podstawie art. 42 dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r. o stanie wojennym (Dz. U. poz. 154, z 1982 r. poz. 18, z 1989 r. poz. 178 oraz z 2011 r. poz. 342) za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce; 2) przez okres powyżej 30 dni pełniła zasadniczą służbę wojskową lub czynną służbę wojskową w ramach ćwiczeń wojskowych, do której odbycia została powołana z przyczyn politycznych za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce; 3) brała udział w wystąpieniu wolnościowym na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce i w związku z tym: a) na skutek działania, w tym niejawnego, wojska, milicji lub organów bezpieczeństwa państwa, o których mowa w art. 5 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (Dz.U. z 2016 r. poz. 1575 oraz z 2018 r. poz. 5 i 369), zwanych dalej "organami bezpieczeństwa państwa", poniosła śmierć, doznała uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia na okres dłuższy niż 7 dni, b) była inwigilowana przez organy bezpieczeństwa państwa i podjęto wobec niej bezprawne działanie polegające na popełnieniu na jej szkodę przestępstwa lub wykroczenia, c) była pozbawiona możliwości wykonywania swojego zawodu, d) została z nią rozwiązana umowa o pracę, e) została relegowana z uczelni wyższej lub innej szkoły, f) była objęta zakazem publikacji przez Główny Urząd Kontroli Prasy, Publikacji i Widowisk, wojewódzki lub miejski urząd kontroli prasy, publikacji i widowisk albo Główny Urząd Kontroli Publikacji i Widowisk lub okręgowy urząd kontroli publikacji i widowisk przez okres dłuższy niż jeden rok; 4) była poszukiwana listem gończym, oskarżona lub skazana za popełnienie przestępstwa lub wielokrotnie skazywana za popełnienie wykroczenia, za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. Dokonując analizy wystąpienia przesłanek warunkujących przyznanie statusu osoby represjonowanej w świetle normy art. 3 pkt 3 ustawy należy wziąć pod uwagę dwa elementy, które muszą wystąpić łącznie - udział w wystąpieniu wolnościowym na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce, a także skutki takiej aktywności. Udział w wystąpieniu wolnościowym nie jest pojęciem zdefiniowanym, jednakże w orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że jest to wyłącznie forma świadomego uczestnictwa, aktywności danej osoby w przedsięwzięciu zorganizowanym na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka, która jednak choć nieprzypadkowa, nie musiała wiązać się z pełniejszym zaangażowaniem przybierającym już formę działalności politycznej. Natomiast za osobę represjonowaną może być uznana jedynie taka osoba, która spotkała się z dolegliwościami wyszczególnionymi w art. 3 ustawy wyłącznie z powodów politycznych, a więc w wyniku działalności politycznej lub udziału w wystąpieniu wolnościowym na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 9.11.2017 r., IV SA/Wa 3264/16, LEX Nr 2415856). Biorąc pod uwagę zgromadzone w postępowaniu dowody nie ulega wątpliwości, że w przypadku skarżącego nie wykazano zastosowanych wobec niego dolegliwości wymienionych w art. 3 pkt 3 ppkt a-f, związanych z jego udziałem w wystąpieniu wolnościowym , o którym mowa w art. 3 pkt 3 ustawy. Podnoszony we wniosku fakt trudności w podjęciu pracy nauczyciela nie został zdaniem Sądu wystarczająco powiązany z udziałem w wystąpieniach wolnościowych, by można było przyjąć, że fakt ten był bezpośrednią konsekwencją działalności skarżącego, o jakiej mowa w art. 3 pkt 3 ppkt c) ustawy. W ocenie Sądu, dysponując zgromadzonym materiałem dowodowym, prawidłowo tez przyjęły organy, że prawomocne ukaranie skarżącego przez Kolegium ds. Wykroczeń w maju 1984 r. miało charakter jednorazowy, co uniemożliwia przyznanie mu statusu osoby represjonowanej na podstawie art. 3 pkt 4 ustawy. Wątpliwości budzi natomiast przyjęta przez organy ocena ewentualnego wystąpienia przesłanki z art. 3 pkt 1) ppkt a ustawy, tj. przebywania w okresie od 1.01.1956 r. do 31.07.1990 r. w więzieniu lub innym miejscu odosobnienia na terytorium Polski na mocy wyroku wydanego w latach 1956-1989 albo bez wyroku jednorazowo przez okres dłuższy niż 48 godzin lub wielokrotnie przez łączny okres dłuższy niż 30 dni, za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. Skarżący wywodzi, że po zatrzymaniu go przez organy ścigania podczas manifestacji w dniu [...] maja 1984 r. został przewieziony do więzienia na "[...]" w [...], gdzie był przetrzymywany przez 2 dni, a następnie po zapłaceniu grzywny przez kolegów, którą nałożono na niego w wysokości 20 000 zł, został zwolniony. W aktach sprawy znajduje się kopia kartoteki ogólnoinformacyjnej Ministerstwa Spraw Wewnętrznych, w której pod datą [...].05.1984 r. zamieszczono zapis "Ukarany przez kolegium d/s Wykroczeń za udział w nielegalnym zbiegowisku w dniu [...].05.84 z art. 50 kw. grzywną 20 tys. zł z zam. na 90 dni aresztu" z pieczęcią Zastępcy Naczelnika Wydziału Śledczego WUSW w [....] kpt. Mgr M.R. oraz podpisem. Pod tym zapisem widnieje wybita datownikiem data "[...] maja 1984". Skarżący podnosi, że wyżej przedstawiony fakt wyczerpuje znamiona opisane w art. 3 pkt 1a) ustawy – tj. przebywanie w więzieniu lub innym miejscu odosobnienia na terytorium Polski bez wyroku jednorazowo przez okres dłuższy niż 48 godzin, za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. Takiej możliwości nie da się wykluczyć, zwłaszcza biorąc pod uwagę zestawienie dat w dostępnych dokumentach – [...] maja i [...] maja 1984 r. (data zapisu o ukaraniu przez Kolegium). Skarżący powołał się przy tym na dokumenty archiwalne, które zostały dołączone do akt sprawy oraz zeznania świadka L.S. W toku rozprawy przed Sądem wskazał, że cały czas poszukuje dowodów na potwierdzenie swojej aktywnej działalności opozycyjnej. Lektura akt administracyjnych sprawy potwierdza zresztą, że skarżący w toku postępowania niewątpliwie przejawiał inicjatywę dowodową ukierunkowaną na potwierdzenie podawanych przez siebie faktów dotyczących działalności opozycyjnej. W tym miejscu przypomnieć należy, że zgodnie z unormowaną w art. 7 k.p.a. zasadą prawdy obiektywnej organy administracji publicznej są zobowiązane do podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Realizacji tej zasady służy przepis art. 77 § 1 k.p.a. stanowiący, że organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, a następnie poddać go ocenie w oparciu o art. 80 k.p.a. Obowiązek, o którym mowa w art. 77 § 1 k.p.a., należy rozumieć w ten sposób, że organ administracji publicznej przy zbieraniu materiału dowodowego albo czyni to z własnej inicjatywy, jeżeli uznaje to za konieczne do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy, albo gromadzi w aktach sprawy dowody wskazane lub przedstawione przez stronę. W tym miejscu przypomnieć należy, że w kodeksie postępowania administracyjnego brak jest przepisu zobowiązującego strony do wskazania dowodów dla stwierdzenia faktów, z których wywodzą skutki prawne. Z przepisów tych wynika natomiast zasada oficjalności, która nakłada na organy administracji publicznej obowiązek gromadzenia i oceny materiału dowodowego. Zasada ta wspólnie z zasadą dochodzenia prawdy obiektywnej obligują organ do podjęcia odpowiednich czynności dowodowych z własnej inicjatywy (tak m. in. M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Zakamycze 2000, s. 441, wyrok NSA z dnia 2.07.2002 r., I SA 169/02, LEX nr 157661). W rozpatrywanej sprawie istnieje konieczność podjęcia takiej inicjatywy dowodowej w celu wyjaśnienia (oczywiście dostępnymi środkami dowodowymi) wszystkich okoliczności dotyczących zatrzymania skarżącego po manifestacji [...].05.1984 r. i osadzenia go w miejscu odosobnienia (m.in. czy "więzienie na [...]" było w tamtym okresie aresztem śledczym, zakładem karnym, innym ośrodkiem, jak długo skarżący tam przebywał) i faktycznej daty wydania orzeczenia przez Kolegium ds. Wykroczeń ([...].05.1984 r. – data wpisu w kartotece). Brak ustaleń w tym zakresie przesądza o naruszeniu wskazanych przepisów postępowania – art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co obligowało Sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. W oparciu o art. 210 § 1 P.p.s.a Sąd odstąpił od orzekania o kosztach (obejmujących wpis od skargi) wobec braku stosownego wniosku skarżącego. Wskazania co do dalszego postępowania wynikają wprost z treści niniejszego uzasadnienia.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło