II SA/Rz 110/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie Referendarz sądowy Piotr Godlewski po rozpoznaniu w dniu 3 lipca 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku adw. J. R. o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej w sprawie ze skargi A. F. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] grudnia 2007 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień wdowy po kombatancie postanawia odmówić przyznania kosztów nieopłaconej pomocy prawnej. II SA/Rz 110/08 U z a s a d n i e n i e Postanowieniem z dnia 7 kwietnia 2008 r. sygn. akt II SA/Rz 110/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odrzucił skargę A. F. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] grudnia 2007 r. Nr [...] z uwagi na nieuiszczenie przez nią pomimo wezwania wpisu od skargi. Kolejnym postanowieniem wydanym w dniu 13 maja 2008 r. - po rozpoznaniu wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy - ustanowiono dla niej adwokata. W złożonej w siedzibie Sądu w dniu 23 czerwca 2008 r. opinii o odmowie sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej od postanowienia z dnia 7 kwietnia 2008 r. wyznaczony dla skarżącej pełnomocnik adwokat J. R. wniosła jednocześnie o zasądzenie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu, które nie zostały przez skarżącą uiszczone w całości ani w części (z adnotacji na opinii wynika, iż została ona także przekazana do wiadomości skarżącej). Do opinii zostało załączone udzielone adwokatowi przez A. F. pełnomocnictwo. Stosownie do art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) wyznaczony adwokat, radca prawny, doradca podatkowy albo rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Decyzja o przyznaniu pomocy prawnej oznacza, że Skarb Państwa przejmuje na siebie ciężar finansowy związany z wynagrodzeniem pełnomocnika z urzędu i że sąd, jako dysponent środków publicznych, odpowiada za zasadność i legalność ich wydatkowania. Pełnomocnikowi ustanowionemu w ramach przyznanego stronie prawa pomocy należy się wynagrodzenie w związku z faktycznym udzieleniem pomocy prawnej. Oznacza to uprawnienie i obowiązek ustalenia, czy pomoc ta rzeczywiście została udzielona (postanowienie NSA z dnia 22 grudnia 2004 r. sygn. akt OZ 720/2004); ocena argumentacji przedstawionej przez pełnomocnika co do odmowy sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej od postanowienia z dnia 7 kwietnia 2008 r. do takich wniosków nie prowadzi. Po przedstawieniu w opinii stanu faktycznego sprawy pełnomocnik wskazała, iż informacja o jej ustanowieniu w sprawie dotarła do niej już po upływie 30-dniowego terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, zatem taka skarga byłaby spóźniona i podlegałaby odrzuceniu przez Sąd. Jednocześnie podniosła, iż skarżąca nie podała jakichkolwiek okoliczności mogących uzasadniać ewentualny wniosek o przywrócenie terminu; kolejne następujące po tym zdanie nie pozostawia wątpliwości, iż chodzi o termin do wniesienia skargi kasacyjnej ("W tym wypadku wniesienie skargi kasacyjnej wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia wydaje się nieuzasadnione."). Termin do wniesienia skargi kasacyjnej upływał w danej sprawie 4 czerwca 2008 r. Adw. J. R. została wyznaczona do sprawy przez ORA 9 czerwca 2008 r., o czym wg informacji zawartej w opinii dowiedziała się dopiero 12 czerwca 2008 r. Podkreślenia w związku z tym wymaga, iż powzięcie przez wyznaczonego adwokata informacji o jego wyznaczeniu przez Okręgową Radę Adwokacką po upływie terminu do wniesienia środka odwoławczego nie stanowi przeszkody do wniesienia tego środka, jeżeli w jego ocenie jest on zasadny. Mając na uwadze związaną z tym procedurę (złożenie przez stronę wniosku o przyznanie prawa pomocy, jego rozpoznanie i doręczenie postanowienia stronom, wyznaczenie adwokata i poinformowanie go o tym, zapoznanie się przez niego z aktami sprawy, sporządzenie środka odwoławczego) przypadającą na stosunkowo krótki okres czasu (30 dni), co do zasady jest to uznawane za okoliczność przez niego niezawinioną i stanowiącą samoistną podstawę do wystąpienia ze stosownym wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia środka odwoławczego. W tej sytuacji brak jest jakichkolwiek podstaw do przerzucania ciężaru wykazania okoliczności mogących uzasadniać ewentualny wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej na skarżącą A. F., zwłaszcza że po otrzymaniu 5 maja 2008 r. postanowienia o odrzuceniu skargi wniosek o ustanowienie adwokata złożyła ona osobiście w siedzibie Sądu już 7 maja 2008 r. Abstrahując od zasadności sporządzenia i wniesienia w przedmiotowej sprawie skargi kasacyjnej, okoliczność wskazana w opinii przez adwokata nie może wogóle uzasadniać odmowy sporządzenia przez niego wniosku o przywrócenie uchybionego terminu a przez to wniesienia skargi kasacyjnej, skoro skarżącej tak jak jej pełnomocnikowi nie sposób przypisać winy w niezachowaniu terminu (w niniejszej sprawie takiego obowiązku ze strony skarżącej A. F. można by dopatrywać się jedynie w odniesieniu do okoliczności mogących uzasadniać ewentualny wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od odrzuconej z tego powodu skargi). Na adwokacie jako fachowym pełnomocniku ciąży obowiązek starannego działania, zaś strona przez niego reprezentowana ma prawo wymagać, by jego działania były skuteczne i adekwatne do stanu sprawy. Za ich prawidłowość ponosi on odpowiedzialność, co stanowi także podstawę do przyznania za nie wynagrodzenia. W opisanej sytuacji za taką czynność z pewnością nie można uznać stwierdzonego braku podstaw do skorzystania ze środka odwoławczego w postaci skargi kasacyjnej oparty tylko i wyłącznie na niewskazaniu przez skarżącą okoliczności uzasadniających wniosek o przywrócenie terminu do jej wniesienia. Prowadzi to do wniosku, że czynności podjęte przez adw. J. R. w sprawie II SA/Rz 110/08 z uwagi na ich sprzeczność z zasadami profesjonalizmu nie przyczyniły się do ochrony interesu prawnego skarżącej, a więc nie miały charakteru "pomocy prawnej". Z tej przyczyny brak jest podstaw do przyznania zwrotu kosztów tej pomocy ze środków Skarbu Państwa. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 250 w związku z art. 258 § 2 pkt 8 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.