II SA/Rz 1101/12
WyrokWSA w Rzeszowie2013-04-16
Skład orzekający: Robert Sawuła, Maria Piórkowska, Krystyna Józefczyk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ prowadzący ewidencję gruntów i budynków jest uprawniony do rozstrzygania sporów o prawa do gruntów i ustalania przebiegu spornych granic, czy też powinien jedynie rejestrować stany prawne ustalone w innym trybie (np. w postępowaniu cywilnym)?Ratio decidendi
Organ prowadzący ewidencję gruntów i budynków nie jest uprawniony do rozstrzygania sporów o prawa do gruntów ani do samodzielnego ustalania przebiegu spornych granic. Jego kompetencje ograniczają się do rejestrowania stanów prawnych ustalonych w innym trybie, np. na podstawie prawomocnych orzeczeń sądów lub ostatecznych decyzji administracyjnych. W przypadku istnienia sporu granicznego, konieczne jest jego rozstrzygnięcie w postępowaniu cywilnym lub rozgraniczeniowym, a dopiero prawomocne orzeczenie w tej sprawie stanowi podstawę do wprowadzenia zmian w operacie ewidencyjnym.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła aktualizacji danych ewidencji gruntów i budynków dotyczących działek skarżących. Starosta dokonał zmian, ale Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego (WINGiK) uchylił część decyzji i orzekł co do istoty sprawy. Skarżący zarzucali błędne ustalenie granic i powierzchni ich działek, wskazując na dokumenty potwierdzające ich prawa. WINGiK utrzymał w mocy zmiany oparte na operacie geodezyjnym podziału działki, stwierdzając istnienie sporu granicznego, który nie może być rozstrzygnięty w postępowaniu ewidencyjnym.Rozstrzygnięcie
Sąd oddalił skargę skarżących.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Robert Sawuła Sędziowie NSA Maria Piórkowska WSA Krystyna Józefczyk /spr./ Protokolant st. sekr. sąd. Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 27 marca 2013 r. sprawy ze skargi T. P., A. P. i A. P. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] października 2012 r. nr [...] w przedmiocie aktualizacji danych ewidencji gruntów i budynków -skargę oddala-
II SA/Rz 1101/12
UZASADNIENIE
Działając na wniosek A., T. i A. P. Starosta [...] wszczął postępowanie w sprawie weryfikacji i aktualizacji danych ewidencji gruntów i budynków dotyczących należących do wnioskodawców działek oznaczonych numerami: 2493/4, 2493/5, 2493/7 oraz 2493/8 położonych w obrębie ewidencyjnym [...], zawierającym się w jednostce ewidencyjnej R.
Decyzją z dnia [...] stycznia 2011r. znak: [...] Starosta [...] dokonał zmiany danych ewidencyjnych wskazanych wyżej działek. Rozstrzygnięcie to zostało jednak uchylone, zaś sprawa przekazana do ponownego rozpoznania decyzją Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] kwietnia 2011r, znak: [...], w której zalecono, aby w ponownym postępowaniu organ wyjaśnił wszystkie podnoszone przez strony zarzuty celem ustalenia, czy stan wykazany w operacie ewidencyjnym zgodny jest ze stanem prawnym i faktycznym na gruncie. W szczególności wskazano, iż wyjaśnienia wymaga, w oparciu o jakie dokumenty i materiały wykazane zostały na obowiązującej mapie ewidencyjnej granice działki nr 2493/8.
Decyzją z dnia [...] października 2011r. znak: [...] Starosta [...]:
- w pkt 1 dokonał aktualizacji operatu ewidencji gruntów i budynków w zakresie działek nr: 2493/4, 2493/5, 2493/7, 2493/8 i 1197/1 zawierających się w obrębie ewidencyjnym [...], należącym do jednostki ewidencyjnej R. przez korektę w postaci:
1) zmiany współrzędnych punktów określających przebieg linii granicznych w numerycznym opisie granic działek oznaczonych numerami: 2493/4, 2493/5, 2493/7, 2493/8 i 1197/1 na podstawie opracowania geodezyjnego i kartograficznego dotyczącego podziału działki nr 2493/2 oznaczonego w państwowym zasobie geodezyjnym i kartograficznym numerem: [...],
2) przyjęcia pól powierzchni działek nr: 2493/4, 2493/5, 2493/7 i 2493/8 w myśl § 82 ust. 4 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków w następujący sposób:
a) działka nr 2493/4 przyjmuje pole powierzchni 0,1143 ha, która zawiera użytek rolny "pastwiska trwałe klasy VI" (oznaczony symbolem PsVI) o powierzchni 0,1143 ha,
b) działka nr 2493/5 przyjmuje pole powierzchni 0,1065 ha, która zawiera użytek rolny "pastwiska trwałe klasy VI" (oznaczony symbolem PsVI) o powierzchni 0,1065 ha,
c) działka nr 2493/7 przyjmuje pole powierzchni 0,1747 ha, która zawiera użytek rolny "pastwiska trwałe klasy VI" (oznaczony symbolem PsVI) o powierzchni 0,1747 ha,
d) działka nr 2493/8 przyjmuje pole powierzchni 0,2273 ha, która zawiera użytek rolny "pastwiska trwałe klasy VI" (oznaczony symbolem PsVI) o powierzchni 0,0614 ha oraz użytek rolny "grunty zadrzewione i zakrzewione na pastwisku trwałym klasy V" (oznaczony symbolem Lz-PsV) o powierzchni 0,1659 ha
3) działka nr 1197/1 przyjmuje pole powierzchni 3,1128 ha, która zawiera użytek gruntowy "grunty pod wodami powierzchniowymi płynącymi" oznaczony symbolem Wp) o powierzchni 3,1128 ha;
w pkt 2 dokonał wykazania treści mapy ewidencji gruntów i budynków dotyczącej granicy działki nr 2493/8 z działką sąsiednią nr 2491 zgodnie z opracowaniem geodezyjnym i kartograficznym oznaczonym numerem [...] i datą 23.09.1999r.
Rozstrzygnięcie powyższe Starosta [...] oparł o materiały i informacje zgromadzone w państwowym zasobie geodezyjnym i kartograficznym w postaci:
1) operatu z założenia ewidencji gruntów, oznaczonego w państwowym zasobie geodezyjnym i kartograficznym numerami: [...] i [...]:
- protokół nr [...] z dnia 5.12.1967r. stwierdzenia stanu władania gruntami ujawniający S. K. jako władającą od 1948r. działką nr 2491,
- rejestr gruntów założony w listopadzie 1969r. i wpisany do ewidencji składnicy geodezyjnej w dniu 9.01.1970r. pod numerem: [...] wykazujący działkę nr 2493 o pow. 1,0050 ha jako własność F. D. oraz działkę nr 2491o pow. 0,1240 ha jako własność S. K.,
- szkic polowy nr [...] datowany 30.08.1967r. dotyczący pomiaru działek m. in. nr 2491, 2493,
- mapę ewidencyjną sporządzoną m. in. na podstawie wskazanego protokołu nr [...] i szkicu nr [...] przedstawiającą działkę nr 2491 stanowiącą zwarty obszar gruntu, położoną między działką F. D. nr 2493, działką nr 2490 (obecnie ul. K.) i działką nr 1197/1 (rzeka [...]),
2) operatu ewidencyjnego założonego i prowadzonego do czasu jego modernizacji, z którego wynika, że granice i pola powierzchni działek nr 2493/4, 2493/5, 2493/7 i 2493/8 były wykazane na podstawie dokumentacji geodezyjnej i kartograficznej dotyczącej podziału działki nr 2493/2 oznaczonej w państwowym zasobie geodezyjnym i kartograficznym numerem: [...] i datą 23 września 1999r.; w świetle dokumentacji geodezyjnej i kartograficznej granica miedzy działką nr 2493/2 i działką nr 1197/1 (rzeką [...]) została ustalona podczas założenia ewidencji gruntów (operat wchodzący w skład zasobu geodezyjnego i kartograficznego oznaczony nr [...] i datowany na 9 stycznia 1970r.),
3) opracowania geodezyjnego i kartograficznego wchodzącego w skład zasobu geodezyjnego i kartograficznego, oznaczonego numerem [...] z datą przyjęcia do zasobu 16 grudnia 2004r., stanowiącego projekt modernizacji ewidencji, który następnie stał się operatem ewidencji gruntów i budynków, z którego wynika, że w procesie modernizacji ewidencji gruntów i budynków sporządzony został numeryczny opis granic działek ewidencyjnych oznaczonych numerami: 2493/4, 2493/5, 2493/7, 2493/8, 2491 i 1197/1 na podstawie materiałów państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego umożliwiających określenie położenia punktów granicznych z dokładnością nie mniejszą niż określoną w § 82 ust. 2 pkt 2 lit. b rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków (pola powierzchni działek ewidencyjnych nr 2493/4, 2493/5, 2493/7, 2493/8, 2491 i 1197/1 obliczono na podstawie współrzędnych numerycznego opisu granic działek),
4) opracowania geodezyjnego i kartograficznego wchodzącego w skład powiatowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, oznaczonego numerem [...] z datą przyjęcia do zasobu 23.09.1999r., dotyczącego podziału działki oznaczonej numerem 2493/2 na działki oznaczone numerami: 2493/4, 2493/5, 2493/7, 2493/8 oraz numerami: 2493/3, 2493/6, 2493/9, zawierającego protokół przyjęcia granic działki nr 2493/2 stanowiącej własność F. D. m. in. z działką sąsiednią nr 2491 stanowiącą własność M. i G. S., który to protokół nie zawiera zastrzeżeń co do przebiegu granic oraz położenia punktów granicznych zastabilizowanych w obecności A. P., co zostało potwierdzone stosownym podpisem.
W ocenie organu pierwszej instancji, żądanie Państwa P. dotyczące aktualizacji powierzchni działek oznaczonych numerami: 2493/4, 2493/5, 2493/7 oraz 2493/8 zgodnie z zapisami w księdze wieczystej jest zasadne, bowiem ewidencja gruntów i budynków zawiera błędne dane w bazie danych ewidencyjnych; nie uwzględnia bowiem opracowania geodezyjno-kartograficznego oznaczonego numerem [...]. Jednocześnie Starosta [...] uznał, iż żądanie wnioskodawców dotyczące zmiany granic działki nr 2493/8 z działką sąsiednią nr 2491 polegające na wykazaniu na mapie ewidencyjnej dostępu działki nr 2493/8 do ul. K. (działka nr 2490) od strony rzeki [...] nie mogło zostać uwzględnione, bowiem w toku postępowania nie przedłożono dokumentów (opracowań geodezyjno-kartograficznych) dotyczących zmian granic między tymi działkami od chwili założenia ewidencji gruntów. Organ stwierdził też istnienie sporu o grunt, który stanowi sprawę z zakresu prawa cywilnego rozpatrywaną przez sąd powszechny.
Odwołanie od powyższej decyzji złożyli A., T. i A. P. podnosząc, że podczas dokonywania pomiarów geodeta zmniejszył powierzchnię ich działki nr 2493/8 o 375 m², przez jednoczesne powiększenie powierzchni działki nr 2491 należącej do G. i M. S., co stoi w sprzeczności z wpisem do księgi wieczystej.
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego, po rozpoznaniu odwołania, decyzją z dnia [...] lutego 2012r. w pkt 1 uchylił kwestionowaną decyzję Starosty [...] w części dotyczącej pkt 1.1) i orzekł w to miejsce w następujący sposób: "granice działek nr 2493/4, 2493/5, 2493/7 i 2493/8 oraz 1197/1 wykazuje się na podstawie opracowania geodezyjnego i kartograficznego dotyczącego podziału działki nr 2493/2, włączonego do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 23 września 1999r. pod numerem: [...]". Nadto organ odwoławczy stwierdził (pkt 2), że w pozostałym zakresie decyzja pierwszoinstancyjna pozostaje w mocy.
Wyrokiem z dnia 21 czerwca 2012r., sygn. akt : II SA/Rz 347/12 Wojewódzki Sad Administracyjny w Rzeszowie uchylił decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...] w przedmiocie aktualizacji danych ewidencji gruntów i budynków.
W uzasadnieniu wskazał, że w rozpoznawanej sprawie WINGiK naruszył art. 138 § 1 pkt 1 i pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (jedn. tekst Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), zwanej dalej k.p.a. Powołał bowiem w podstawie prawnej swej decyzji art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., jednak w rzeczywistości jego akt opiera się także o art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego jednocześnie bowiem uchylił w pkt 1 kwestionowaną decyzję pierwszoinstancyjną w części (dotyczącej jej pkt 1.1), orzekając merytorycznie w tym zakresie i stwierdził w pkt 2, iż "w pozostałym zakresie zaskarżona decyzja pozostaje w mocy". Posługując się tym ostatnim sformułowaniem organ II instancji w istocie utrzymał (w określonym zakresie) decyzję Starosty [...] w mocy, w rozumieniu art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.
Tymczasem sentencja decyzji wydawanej na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. winna składać się z dwóch części. W pierwszej z nich organ odwoławczy uchyla skarżoną decyzję (w całości lub w części). W drugiej natomiast (w zależności od okoliczności danej sprawy) organ orzeka co do istoty sprawy bądź też umarza postępowanie pierwszej instancji.
Organ odwoławczy wydając decyzję w części reformatoryjną nie jest uprawniony do zawarcia rozstrzygnięcia o utrzymaniu w mocy pozostałej części zaskarżonej decyzji, a więc do umieszczenia w sentencji swego rozstrzygnięcia orzeczenia mieszczącego się w art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. Sformułowanie decyzji WINGiK nie odpowiada więc określonym w art. 138 k.p.a. sposobom rozstrzygnięcia organu odwoławczego. Przepis ten nie przewiduje bowiem możliwości równoczesnego uchylenia kwestionowanej decyzji organu pierwszej instancji w określonej części i "pozostawienia jej w mocy" w części pozostałej.
Rozpatrując sprawę ponownie organ Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego decyzją z dnia [...] października 2012r., nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., art. 7b ust. 2, pkt 2 ustawy z dnia 17 maja 1989r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (jedn. tekst Dz. U. z 2010r. Nr 193, poz. 1287 z późn. zm.), zwanej dalej "ustawą",
- w pkt I uchylił w całości decyzję Starosty [...] z dnia [...] października 2011r., nr [...], w sprawie aktualizacji danych ewidencji gruntów i budynków obrębu [...], jednostka ewidencyjna R., w zakresie działek ewidencyjnych oznaczonych numerami 2493/4, 2493/5, 2493/7,2493/8 i 1197/1,
- w pkt II orzekł co do istoty sprawy w następujący sposób:
Aktualizuje się dane ewidencji gruntów i budynków obrębu [...]
1. w zakresie działek ewidencyjnych oznaczonych numerami 2493/4, 2493/5, 2493/7, 2493/8 i 1197/1, przez korektę w bazie danych ewidencyjnych, a w szczególności:
1) granice działek nr 2493/4, 2493/5, 2493/7 i 2493/8 oraz 1197/1 wykazuje się na podstawie opracowania geodezyjnego i kartograficznego dotyczącego podziału działki nr 2493/2, włączonego do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 23 września 1999r. pod numerem [...].
2) zmianę pola powierzchni działek oznaczonych numerami 2493/4, 2493/5, 2493/7 i 2493/8, w następujący sposób:
a) działka nr 2493/4 A. i T. P. o powierzchni 0,1150 ha, przyjmuje pole powierzchni 0,1143 ha,
b) działka nr 2493/5 A. i T. P. o powierzchni 0,1072 ha przyjmuje pole powierzchni 0,1065 ha
c) działka nr 2493/7 A. i T. P. oraz A. P. o powierzchni 0,1504 ha, przyjmuje pole powierzchni 0,1747 ha,
d) działka nr 2493/8 A. i T. P. o powierzchni 0,2127 ha, przyjmuje pole powierzchni 0,2273 ha,
3) zmianę pola powierzchni działki nr 1197/1 w zarządzie Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych, działka nr 1197/1 o powierzchni 3,1517 ha przyjmuje pole powierzchni 3,1128 ha,
2. treść mapy ewidencji gruntów i budynków dotyczącą granicy działki nr 2493/8 z działką sąsiednią nr 2491 wykazuje się zgodnie z operatem geodezyjnym podziału działki nr 2493/2, włączonym do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 23 września 1999r. pod numerem [...].
W uzasadnieniu podał, że zgodnie z przepisami art. 20 ustawy oraz z treścią § 44, 45 i 46 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. z 2001r. Nr 38, poz. 454), prowadzenie ewidencji gruntów i budynków polega na utrzymaniu operatu ewidencyjnego w stanie aktualności tj. zgodności z dostępnymi dla organu dokumentami i materiałami źródłowymi. Aktualizacja operatu ewidencyjnego następuje przez wprowadzenie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych. Zmiany dotyczące przebiegu granic działek ewidencyjnych i ich powierzchni wprowadza się do operatu ewidencji gruntów i budynków na podstawie opracowań geodezyjnych i kartograficznych, przyjętych do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, zawierających wykazy zmian ewidencyjnych. W przypadku, gdy aktualizacja operatu ewidencyjnego wymaga wyjaśnień zainteresowanych lub uzyskania dodatkowych dowodów, starosta przeprowadza w sprawie tej aktualizacji postępowanie administracyjne lub stosuje art. 22 ust. 3 ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne (§ 47 ust. 3 w/w rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków).
W trakcie prowadzonego postępowania organ I instancji zebrał i przeanalizował materiał dowodowy dotyczący obrębu [...] oraz przeprowadził rozprawę na gruncie z udziałem zainteresowanych stron. Z protokołu rozprawy w sprawie weryfikacji i aktualizacji danych ewidencji gruntów i budynków w zakresie działek nr 2493/4, 2493/5, 2493/7, 2493/8 oraz działek sąsiednich nr 1197/1 i 2491 po modernizacji ewidencji gruntów i budynków, sporządzonego w dniu 25 sierpnia 2011r. wynika, że wskazania stron co do przebiegu granicy pomiędzy działkami nr 2491 (w skład której wchodzi pgr 338/3) i 2493/8 (powstałej w 1999 roku z podziału działki nr 2493/2) są bardzo rozbieżne i nie ma możliwości ustalenia przebiegu granicy.
Zgromadzony w rozpatrywanej sprawie materiał dowodowy wskazuje na występowanie sporu o zasięg własności na gruncie. Wobec powyższego, najpierw musi nastąpić rozstrzygnięcie sporu w postępowaniu cywilnym lub rozgraniczeniowym. Wydana w tej sprawie decyzja ostateczna lub wyrok sądu stanowić będą podstawę do wprowadzenia zmian w operacie ewidencyjnym obrębu [...].
Odnośnie rozstrzygnięcia zawartego w pkt 1. 1) decyzji Starosty [...] z dnia [...] października 2011r. nr [...], dotyczącego wprowadzenia zmiany współrzędnych punktów określających przebieg linii granicznych, należy zaznaczyć, że procedura aktualizacji danych ewidencyjnych polega na wymianie danych ewidencyjnych określonych w art. 20 Prawa geodezyjnego i kartograficznego, w szczególności na wprowadzeniu nowych informacji wynikających z dokumentów źródłowych, o których mowa w § 12 ust. 1 i w § 46 ust. 2 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków. Współrzędne punktów określających przebieg linii granicznych to atrybuty przestrzenne, które wykorzystuje się do określenia przebiegu linii granicznych i powierzchni działki.
Odnośnie roszczeń dotyczących powierzchni działki nr 2493/8 organ nadmienił, że powierzchnia działki jest pochodną jej granic i stanowi dane ewidencyjne tej działki. Powierzchnia działki nr 2493/8 została wykazana w operacie ewidencji gruntów i budynków na podstawie operatu podziału działki nr 2493/2, włączonego do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 23 września 1999r. pod numerem [...].
Opisane oraz przedłożone przez A. i T. P. i A. P. w odwołaniu dowody, odnośnie powierzchni i wyrysu działki nr 2493/8 nie dają podstaw do ich uwzględnienia, w prowadzonym postępowaniu.
Postępowanie w sprawie aktualizacji ewidencji gruntów ma na celu utrzymanie takiego operatu ewidencyjnego, by dane w nim zawarte były zgodne zarówno z okolicznościami faktycznymi jak i stanem prawnym. W przedmiotowej sprawie podstawą do korekty działek nr 2493/4, 2493/5, 2493/7, 2493/8 oraz 1197/1 i ich powierzchni stanowi operat geodezyjny podziału działki nr 2493/2, włączony państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 23 września 1999r. pod numerem [...] a nie przedłożone przez zainteresowanych dokumenty
A. i T. P. złożyli skargę na wskazaną wyżej decyzję wnosząc o jej uchylenie.
Wyjaśnili, że S. K. na podstawie aktu własności ziemi nabyła 12 czerwca 1974 r. działki nr 2491 i 1168 o powierzchni 2. 740 ha, położone w R. W akcie własności podano łączną powierzchnię działek nr 2491 i nr 1168. Wykaz zmian gruntowych opracowany przez W. B., służący za podstawę wpisu do Księgi wieczystej, zawiera informację, że parcela gruntowa nr 357/1, obecnie działka nr 2491, ma powierzchnię 0,200 ha., a nieznana dotychczas w dokumentacji parcela gruntowa nr 338/1 ma powierzchnię 0,1040 ha (w sumie: 1240 ha). W opisie i na mapie z 29 marca 1993 r. podano, iż działka nr 2491 ma powierzchnię 0,1240 ha, powołując się na akt własności [...] i postanowienie sądowe 27 listopada 1991r., sygn. akt: [...], w którym nie podaje się oddzielnie powierzchni działki nr 2491 i nr 1168. Jednak z wyrysu wynika, że działka nr 2491 została powiększona o powierzchnię należącej do skarżących parceli gruntowej nr 338/3, a działka nr 1168 pomniejszona. Wyrys działki nr 338/3 z 21 czerwca 1963 r. wyraźnie wskazuje na jej granice z rzeką [...] przy moście i ulicy K.
Prezydium Powiatowej Rady Narodowej - Powiatowe Biuro Geodezji i Urządzeń Rolnych [...] na wniosek skarżących wszczęło postępowanie dotyczące rozgraniczenia nieruchomości należącej do F. D. (matki skarżących) i S. K. celem ustalenia przebiegu granicy między działką nr 2493 i 2491, w wyniku czego ustalono, że F. D. jest właścicielką działki nr 2493 w całości, łącznie z pgr. 338/3. Powyższy wykaz zmian gruntowych potwierdził geodeta, mgr inż. W. B. 4 lutego 1985r. Dnia 23 września 1999 r. działka nr 2493/2 o powierzchni 8 930 m2 została podzielona na działki nr: 2493/3, 2493/4, 2493/5, 2493/6, 2493/7 i 2493/8. W skład tej ostatniej działki weszła pgr. 338/3. W 2000 r. skarżący aktem darowizny otrzymali od mamy, F. D. działki nr: 2493/4, 2493/5, 2493/7 i 2493/8 o łącznej powierzchni 6 228 m2. Natomiast działka nr 2493/9 (411 m2) przeszła na własność Urzędu Miasta i Gminy [...] z przeznaczeniem na drogę publiczną.
Pomimo przedstawionych wyżej dokumentów geodeta W. B. 29 marca 1993 r. włączył część obecnej działki skarżących nr 2493/8 (pgr. 338/3) do działki nr 2491 (pgr. 357/1) i wpisał do Księgi wieczystej sąsiada, chociaż pgr. 338\3 była od dawna w posiadaniu F. D., a 14 sierpnia 1973 r. została przeniesiona z Lwh. [...] do KW F. D. Starostwo Powiatowe [...] usiłowało stworzyć dokumenty mające świadczyć o akcie własności ziemi Państwa S., którzy w 1993 r. nabyli od dzieci S. K. działkę nr 2491. Działania te odbywały się bez wiedzy skarżących i wbrew przepisom prawnym. W 2004 r. Starostwo Powiatowe [...] przeprowadziło modernizację czterech ww. działek, należących do skarżących zmniejszając ich wyrys i powierzchnię o 375 m ², o czym skarżący dowiedzieli się 16 grudnia 2008r. z otrzymanego od Starostwa wypisu z rejestru gruntów. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego decyzją z [...] lutego 2012r. ostatecznie zatwierdził powierzchnię tych działek. Decyzję tę podtrzymał [...] października 2012r. Wyjaśnienia wymaga fakt bezpodstawnego dopisania w 2011 r. do działki jeszcze 88 m ², o które zmniejszona została działka nr 2493/8, o czym skarżący dowiedzieli się w czasie oględzin na gruncie 25 sierpnia 2011r. Tę dodatkową powierzchnię "wpisano również S. do Księgi wieczystej".
Podali, że wbrew twierdzeniom organu wykazali, że zostało już przeprowadzone postępowanie rozgraniczeniowe i na jego podstawie ustalono prawo skarżących do ww. parceli gruntowej, co wiąże się ze sporządzeniem właściwego wyrysu z ewidencji gruntów, odpowiadającego powierzchni działek, będących ich własnością zgodnie z dokumentacją. Stwierdzili, że Starostwo Powiatowe [...] bezpodstawnie i bez wiedzy skarżących wpisało do pgr. 357/1 (działka nr 2491) należącą do nich pgr. 338/3, na skutek czego znalazła się ona nie tylko w ich Księdze wieczystej oraz w Księdze wieczystej Państwa S.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie z przyczyn podniesionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
Wojewódzki sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) zwana dalej w skrócie p.u.s.a. Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – (tekst jednolity Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zmianami), dalej "P.p.s.a". Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W myśl art. 145 p.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji (bądź postanowienia) lub stwierdzenia nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięta jest naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach.
Jeżeli w wyniku przeprowadzonej kontroli Sąd nie stwierdzi wskazanych wyżej naruszeń skarga podlega oddaleniu stosownie do treści art. 151 p.p.s.a.
Zaskarżonej decyzji nie można przypisać tego rodzaju naruszeń prawa, wobec czego skarga nie mogła być uwzględniona.
Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w niniejszej sprawie jest decyzja orzekająca o aktualizacji danych ewidencji gruntów i budynków w obrębu [...] w zakresie działek ewidencyjnych o nr: 2493/4, 2493/5, 2493/7, 2493/8 i 1197/1 zawierających się w obrębie ewidencyjnym [...], należącym do jednostki ewidencyjnej R.
Kontrola Sądu sprowadza się więc do oceny, czy stwierdzenie podstaw do wprowadzenia takich zmian w przedmiotowej sprawie znajduje uzasadnienie w przepisach prawa.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że ewidencja gruntów i budynków, zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (tekst jednolity Dz. U. Dz.U.2010.193.1287) jest zbiorem danych, które stanowią podstawę planowania przestrzennego, wymiaru podatków i świadczeń, oznaczenia nieruchomości w księgach wieczystych, statystyki publicznej, gospodarki nieruchomościami oraz ewidencji gospodarstw rolnych. Stosownie do treści art. 20 ustawy, zawiera ona informacje o położeniu gruntów, granicach, powierzchni, rodzajach użytków gruntowych oraz ich klas gleboznawczych, oznaczeniu ksiąg wieczystych lub zbiorów dokumentów, właścicielach i władających, ich miejscu zamieszkania lub siedzibie. Spełnia ona zatem funkcje informacyjno – techniczne, rejestrując stany prawne ustalone w innym trybie i przez inne organy.
Ewidencja ta powinna być zachowana w stanie aktualności, co wynika z art. 20 cyt. ustawy w związku z § 44 pkt 2 i § 47 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 38, poz. 454). Zgodnie z art. 22 ust. 1 ustawy ewidencję gruntów i budynków prowadzą starostowie. Właściciele i władający gruntami, są obowiązani zgłaszać właściwemu staroście wszelkie zmiany danych objętych ewidencją gruntów i budynków, w terminie 30 dni licząc od dnia powstania tych zmian, przy czy obowiązek ten nie dotyczy zmian danych objętych ewidencją gruntów i budynków, wynikających z decyzji właściwych organów (ust. 2). Art. 23 ustawy stanowi, że właściwe organy, sądy i kancelarie notarialne przesyłają staroście odpisy prawomocnych decyzji i orzeczeń oraz odpisy aktów notarialnych, z których wynikają zmiany danych objętych ewidencją gruntów i budynków, w terminie 30 dni od dnia uprawomocnienia się decyzji, orzeczenia lub sporządzenia aktu notarialnego. Aktualizacji danych dokonuje się więc na podstawie przedłożonych dokumentów: prawomocnych orzeczeń, decyzji, aktów notarialnych, aktów normatywnych ilustrujących stan odmienny od uwidocznionego w operacie ewidencji gruntów (art. 20 w zw. z art. 23 ustawy i § 46 cyt. rozporządzenia). Oznacza to, że w toku postępowania organ prowadzący ewidencję gruntów i budynków nie może we własnym zakresie dokonywać ustaleń dotyczących danych zawartych w wymienionych dokumentach, w tym także rozstrzygać sporów dotyczących własności. Wynika to z istoty ewidencji gruntów i budynków, która ma charakter techniczno-deklaratoryjny i znalazło potwierdzenie w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 października 1998 r., sygn. akt II SA 1094/98, System Orzecznictwa LEX Nr 41305). Kompetencje organów ewidencyjnych sprowadzają się zatem do rejestracji stosownego dokumentu i naniesienia wynikających z niego zmian.
W rozpatrywanej sprawie zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzją Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego zaskarżoną decyzją z dnia [...] października 2012r. orzekł o aktualizacji danych ewidencji gruntów i budynków obrębu [...] w zakresie działek ewidencyjnych oznaczonych numerami 2493/4, 2493/5, 2493/7, 2493/8 i 1197/1, przez korektę w bazie danych ewidencyjnych wykazując treść mapy ewidencji gruntów i budynków dotyczącą granicy działki nr 2493/8 z działką sąsiednią nr 2491 zgodnie z operatem geodezyjnym podziału działki nr 2493/2, włączonym do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 23 września 1999r. pod numerem [...].
Sąd stwierdza, że decyzja organu II instancji jest prawidłowa.
Wprowadzone decyzją zmiany są zgodne z ustaleniami zawartymi w operacie geodezyjno – kartograficznym podziału działki nr 2493/2 włączonym do zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 23 września 1999r. pod numerem [...]. Dane te bowiem nie zostały uwzględnione przy wykonywaniu modernizacji ewidencji gruntów i budynków przy sporządzaniu numerycznego opisu działek o nr 2493/4, 2493/5, 2493/7 i 2493/8 i opracowaniu mapy ewidencyjnej w systemie komputerowym. Powyższych zmian skarżący nie kwestionowali.
Istota sporu dotyczy działki oznaczonej uprzednio numerem 338/3. Skarżący w trakcie postępowania administracyjnego, a także w skardze konsekwentnie wskazują, iż część należącej uprzednio do matki skarżących – działki, oznaczonej uprzednio jako pgr 338/3, która faktycznie powinna stanowić część należącej do skarżących działki o nr 2493/8, została włączona do sąsiedniej działki oznaczonej numerem 2491 (pgr 357/1), należącej do G. i M. S.
Odmawiając wprowadzenia żądanych zmian organ odwoławczy wskazał, że w trakcie rozprawy przeprowadzonej na gruncie ustalono, że wskazania stron co do przebiegu granicy są wiążące. Sąd podziela pogląd organu w powyższym zakresie. Istnienie dokumentacji, na którą powołują się skarżący, nie stanowi podstawy do dokonania zmian w ewidencji gruntów w zakresie wykazania błędu w ewidencji gruntów. Aktualizacja operatu ewidencyjnego ma charakter wtórny w stosunku do zdarzeń prawnych, z których wynikają zmiany danych ewidencyjnych, a tych dokonuje się na podstawie ostatecznych decyzji lub prawomocnych wyroków.
W rozpatrywanej sprawie niewątpliwie istnieje spór graniczny, z uwagi na fakt, że wbrew twierdzeniu skarżących postępowanie niniejsze nie sprowadza się jedynie do sprostowania błędu w zakresie ewidencji gruntów. Na istnienie sporu granicznego wskazują chociażby oświadczenia uczestników postępowania A. P. oraz M. S. – karta 170 – 172 akt administracyjnych, złożone na rozprawie w dniu 25 sierpnia 2011r. W oświadczeniach tych każda ze stron wskazuje inny przebieg granicy pomiędzy działkami o nr 2491 i 2393/8. Każda ze stron ponadto stwierdziła, granice może wskazać orientacyjnie, a precyzyjnego odtworzenia punktów granicznych należałoby dokonać z udziałem geodety. Przyjmując nawet, że ewidencji gruntów i budynków nie zawiera prawidłowego przebiegu granicy, wyjaśnienia wymaga chociażby problem, czy nie doszło zasiedzenia spornej części gruntu. Ta kwestia nie może, z przyczyn oczywistych, być rozpatrywana przez organ prowadzący ewidencję gruntów. Sąd w tym miejscu nie może wypowiadać się w materii prawidłowości przebiegu spornej granicy, w sposób określony przez skarżących. Podkreślenia wymaga, że Sąd orzekając w niniejszej sprawie w żaden sposób nie przesądza o zasadności, czy też niezasadności twierdzeń przedstawionych przez skarżących w zakresie własności działki o nr 338/3, wychodziłoby to bowiem poza zakres orzekania w postępowaniu sądowoadministracyjnym.
W tej sytuacji zasadnie organ dokonał wprowadzenia zmian w zakresie objętym operatem geodezyjnym z podziału działki o nr 2493/2. Słusznie przyjął także, że wobec braku zgodnego wskazania granicy pomiędzy działkami oznaczonymi numerami 2491 i 2493/8, w żadnym wypadku nie można dokonać zmian w ewidencji gruntów w zakresie jej przebiegu na podstawie dokumentów, na które w chwili obecnej powołują się skarżący. Dokumenty te, zdaniem Sądu mogą co najwyżej stanowić dowód na okoliczność przebiegu spornej granicy w ramach postępowania cywilnego. Skarżący winni uzyskać dokument dotyczący ustalenia prawnego przebiegu granicy spornej i dopiero taki dokument byłby podstawą wprowadzenia zmian dotyczących danych ewidencyjnych tej działki. Takie zmiany mogą zostać dokonane dopiero po rozstrzygnięciu sporu o własność, kiedy w sposób ostateczny ustalona zostanie granica pomiędzy przedmiotowymi działkami. Organy ewidencyjne, co jeszcze raz należy podkreślić, nie są uprawnione do rozstrzygania sporów o prawa do gruntów, ani tych praw nie nadają, a rejestrują jedynie stany prawne ustalone w innym trybie lub przez inne organy.
Z wszystkich tych przyczyn, Sąd w oparciu o art. 151 P.p.s.a. skargę oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło