II SA/Rz 1103/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Jerzy Solarski Sędziowie WSA Robert Sawuła NSA Małgorzata Wolska /spr./ Protokolant st. sekr. sąd. Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 19 stycznia 2012 r. sprawy ze skargi S. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu należności z funduszu alimentacyjnego -skargę oddala- II SA/Rz 1103/11 U Z A S A D N I E N I E Przedmiotem skargi S. C. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2011r. Nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] maja 2011r. znak: [...] orzekającą o zwrocie przez wyżej wymienionego należności z tytułu otrzymanych przez K. C. w okresie od 1.10.2009 r. do 30.09.2010r. świadczeń z funduszu alimentacyjnego w łącznej wysokości 4843,33 zł wraz z ustawowymi odsetkami obliczonymi do dnia spłaty. W podstawie prawnej organ powołał art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 27 ust. 1, ust. 1a i ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów /Dz.U. z 2009r. Nr 1, poz. 7 ze zm./ - zwana dalej "ustawą". Z uzasadnienia decyzji i akt administracyjnych sprawy wynika, że Kierownik Sekcji Dodatków Mieszkaniowych i Świadczeń Alimentacyjnych, działający z upoważnienia Prezydenta Miasta [...], decyzją z dnia [...] maja 2011r. znak: [...] zobowiązał S. C. do zwrotu należności z tytułu otrzymanych przez K. C. w okresie od 1.10.2009r. do 30.09.2010r. świadczeń z funduszu alimentacyjnego w łącznej wysokości 4843,33 zł wraz z odsetkami obliczonymi do dnia spłaty. Kwota odsetek na dzień wydania decyzji wynosi 686,00 zł (pkt 1). Część kwoty podlegającej zwrotowi w wysokości 900 zł wraz z odsetkami (w wysokości 173 zł) należało wpłacić na rachunek bankowy Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w T. (pkt 2), pozostałą zaś część w wysokości 3943,33 zł wraz z odsetkami (w wysokości 513 zł) w kasie bądź na rachunek MOPS w R. Organ podał, że decyzją z dnia [...] października 2009r., znak: [...] Burmistrz Miasta [...] przyznał świadczenia z funduszu alimentacyjnego K. C. na okres od 1.010.2009r. do 30.09.2010r. w wysokości 300 zł/m-c, w związku z bezskuteczną egzekucją alimentów od zobowiązanego S. C., a zasądzonych na podstawie wyroku Sądu Rejonowego w R. z dnia [...].04.2008r., sygn. akt [...]. W okresie od 1.10.2009r. do 31.12.2009r. Burmistrz Miasta [...] wypłacił świadczenia w łącznej kwocie 900 zł. Następnie z dniem 1. stycznia 2010r. obręb ewidencyjny – B. (gmina T.) został włączony do R. (miasta na prawach powiatu), od tego dnia Prezydent Miasta [...] (jako organ właściwy wierzyciela) przystąpił do wypłaty świadczeń. W dalszej kolejności wyrokiem z dnia 3 marca 2010r., sygn. akt [...] Sąd Rejonowy w R. podwyższył raty alimentacyjne na rzecz K. C. do kwoty 400 zł/m-c, począwszy od dnia 18.09.2009r. Wobec powyższego decyzją z dnia [...] kwietnia 2010r., znak: [...] Prezydent Miasta [...] zmienił decyzję Burmistrza Miasta [...] z dnia [...] października 2009r. w części dotyczącej wysokości przyznanych K. C. świadczeń z funduszu alimentacyjnego, w ten sposób, że od dnia 1.10.2009r. do 30.09.2010r. Ustalił wysokość świadczenia na kwotę 400zł/m-c. Następnie decyzją z dnia [...] kwietnia 2010r., znak: [...] organ ten dokonał także zmiany decyzji Burmistrza [...] z dnia [...] października 2008r. (obejmującej okres świadczeniowy 2008/2009) w ten sposób, że od dnia 18.09.2009r. do 30.09.2009r. ustalił wysokość świadczenia z funduszu alimentacyjnego na kwotę 400 zł/m-c. W dalszej części uzasadnienia Prezydent Miasta [...], dokonując stosownych obliczeń i powołując się na art. 27 ust. 1 i 1a ustawy, wskazał, że na dzień 1 września 2010r. łączna kwota do zwrotu z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz osoby uprawnionej wynosi w okresie od 1.10.2009r. do 30.09.2009r. - 4843,33 zł wraz z ustawowymi odsetkami. Odwołanie (mylnie nazwane zażaleniem) od powyższej decyzji złożył S. C. i wniósł o umorzenie wypłaconych świadczeń alimentacyjnych wraz z odsetkami ze względu na trudną sytuację materialną, finansową i rodzinną. Wskazał, że obecnie przebywa w Zakładzie Karnym, nie pracuje i nie posiada żadnych pieniędzy. Powołaną na wstępie decyzją z dnia [...] sierpnia 2011r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało mocy decyzję organu I instancji. Kolegium wskazało, że problematykę dotyczącą przyznawania świadczeń alimentacyjnych reguluje ustawa z dnia 7.09.2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. W myśl postanowień art. 27 ust. 1 i 2 tej ustawy dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z ustawowymi odsetkami. Organ po zakończeniu okresu świadczeniowego lub po uchyleniu decyzji w sprawie przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego wydaje decyzję administracyjną w sprawie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Natomiast odsetki naliczane są od pierwszego dnia następującego po dniu wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego, do dnia spłaty (art. 27 ust. 1a ustawy). Wydanie decyzji w sprawie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności jest obowiązkiem organu, którym w przedmiotowej sprawie jest Prezydent Miasta [...]. Przy jej wydawaniu organ nie bierze pod uwagę takich okoliczności jak sytuacja rodzinna czy materialna, które to mogą być przedmiotem wniosku o umorzenie postępowania. Nadto Kolegium pouczyło odwołującego o możliwości skierowania takowego wniosku do organu właściwego tj. Prezydenta Miasta [...]. SKO uznało, że zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wniósł S. C. i stwierdził, że wnosi skargę na "odmowę umorzenia zaległości alimentacyjnych wraz z odsetkami". Zarzucił, że organ przy jej wydawaniu nie wziął pod uwagę jego złej sytuacji rodzinnej, materialnej. Obecnie przebywa w Zakładzie Karnym i nie ma możliwości zarobkowych. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W piśmie z dnia 17 listopada 2011r. skarżacy zawnioskował o umorzenie zaległości alimentacyjnych wraz z odsetkami, które wypłacił fundusz alimentacyjny na utrzymanie małoletniego syna. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przede wszystkim należy wyjaśnić skarżącemu, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.). Sąd rozpoznający skargę na akt administracyjny (tu decyzja) dokonuje jego oceny mając na uwadze wyłącznie stan prawny w dniu podjęcia aktu (wydania decyzji), jak i stan sprawy istniejący na ten dzień, a wynikający z akt administracyjnych (art. 133 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Stosownie zaś do przepisu art. 134 § 1 powyższej ustawy Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Po myśli art. 145 § 1 tej ustawy Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny nieważności decyzji wymienione w art. 156 K.p.a. lub w innych przepisach. W niniejszej sprawie brak jest podstaw do stwierdzenia takiego naruszenia prawa, w konsekwencji więc, zgodnie z art. 151 cytowanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skarga podlegała oddaleniu. Postępowanie administracyjne w sprawie niniejszej prowadzone było na podstawie ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. z 2009 r., Nr 1, poz. 7 ze zm.), powoływanej w dalszej części uzasadnienia jako "ustawa". Kształtowany ustawą system ma w założeniu przez określony czas wspomóc rodziny, które na skutek bezczynności dłużników alimentacyjnych nie są w stanie samodzielnie zaspokoić swoich potrzeb. Przewidziana w ustawie pomoc, najogólniej ujmując, polega na wypłacie osobom uprawnionym do alimentów świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Wypłata tych świadczeń, wbrew pozorom, nie jest kolejnym świadczeniem z pomocy społecznej. Przyjmuje ono postać świadczenia zwrotnego, przy czym zobowiązanym do zwrotu nie jest w tym przypadku osoba korzystająca ze świadczenia, lecz ten, którego nieuprawnione zachowanie spowodowało konieczność kredytowania alimentacji ze środków publicznych (zob. A. Korcz – Maciejko, Ustawa o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Komentarz, W-wa 2010 r., str. 223 i nast.). Obowiązek zwrotu wypłaconych świadczeń kieruje do dłużnika alimentacyjnego art. 27 ust. 1 ustawy. Z treści tego przepisu wynika, że dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z ustawowymi odsetkami. Konkretyzacja tego obowiązku następuje w treści decyzji administracyjnej, którą wydaje organ właściwy wierzyciela, po zakończeniu okresu świadczeniowego lub po uchyleniu decyzji w sprawie przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego (art. 27 ust. 2 ustawy). W orzecznictwie podkreśla się, że decyzja wydawana w sprawie obciążenia dłużnika alimentacyjnego obowiązkiem zwrotu kwot świadczenia z funduszu alimentacyjnego jest decyzją związaną oraz jest wydawana w postępowaniu o niezwykle zredukowanym postępowaniu wyjaśniającym (zob. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 8.10.2010 r., IV SA/Wr 395/10, Lex Polonica 2517865, wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 6.10.2010 r., II SA/Go 681/10, Lex Polonica 2515150). Rzeczywistym bowiem aktem przesądzającym o obowiązku zwrotu przez dłużnika należności wypłaconej uprzednio wierzycielowi pozostaje decyzja ustalająca wierzycielowi prawo do świadczenia z funduszu alimentacyjnego. W ocenie Sądu, organy orzekające w sprawie niniejszej – w niespornie ustalonym stanie faktycznym – dokonały prawidłowej subsumcji prawa, tj. omówionych wyżej norm prawnych. W aktach administracyjnych znajduje się decyzja Burmistrza [...] przyznająca świadczenie z funduszu alimentacyjnego na rzecz K. C., a powodem jego przyznania była bezskuteczność egzekucji świadczenia alimentacyjnego od S. C., co potwierdza zaświadczenie Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w R. z dnia [...] września 2008 r., sygn. akt [...] (k. 19 i 61 akt I instancji). Według decyzji z dnia [...] października 2009 r. o przyznaniu świadczenia na rzecz K. C. okres świadczeniowy rozpoczął się 1 października 2009 r., a zakończył 30 września 2010 r. Decyzja z art. 27 ust. 2 ustawy została wydana prawidłowo po zakończeniu okresu świadczeniowego. W trafnej zatem ocenie organów obu instancji spełnione zostały przesłanki do wydania decyzji zobowiązującej dłużnika alimentacyjnego w osobie S. C. do zwrotu wypłaconych na rzecz uprawnionego K. C. świadczeń w łącznej wysokości 4 843,33 zł wraz z ustawowymi odsetkami obliczonymi do dnia spłaty, przy czym na dzień wydania decyzji kwota odsetek wynosi 686 zł. Zarzuty skarżącego, przedstawione wcześniej w odwołaniu i dotyczące wyłącznie jego sytuacji materialnej, finansowej i rodzinnej, jak też braku możliwości zarobkowania z uwagi na przebywanie w zakładzie karnym nie stanowią żadnej podstawy do zakwestionowania legalności zaskarżonej decyzji. Tym samym nie mogły odnieść oczekiwanego przez skarżącego skutku (żądającego uchylenia zaskarżonej decyzji). Natomiast, jak prawidłowo został skarżący pouczony w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, okoliczności odnoszące się do sytuacji materialnej, finansowej, rodzinnej, czy też fakt nieuzyskiwania jakichkolwiek zarobków mogą stanowić uzasadnienie wniosku o umorzenie "zaległości alimentacyjnych", a który złożony w piśmie z dnia 17 listopada 2011 r. skierowanym bezpośrednio do Sądu nie mógł zostać rozpoznany; Sąd, jak wyjaśniono na wstępie, nie orzeka in merito, lecz dokonuje kontroli legalności ostatecznych decyzji administracyjnych. Wniosek w tym zakresie składa się do organu orzekającego w pierwszej instancji (tu: Prezydent Miasta [...]). Dlatego na podstawie art. 151 cytowanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skarga została oddalona.