II SA/Rz 1108/11

Dnia 25 stycznia 2012 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Magdalena Józefczyk po rozpoznaniu w dniu 25 stycznia 2012 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku B. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi B. M., J. M. i A. M. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2011r., nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki - postanawia – odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych Przedmiotem skargi B.M., J.M. oraz A.M. jest decyzja Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2011r., nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki. Zarządzeniem z dnia 9 listopada 2011r. B.M. i J.M. zostali wezwani do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 500 zł od wniesionej przez nich skargi. Natomiast zarządzeniem z dnia 21 listopada 2011r. do uiszczenia wpisu został wezwany A.M.. W następstwie wezwania B.M. złożyła wniosek zwolnienie od kosztów sądowych powołując się na swoją sytuację materialną i zdrowotną. Z takimi samymi wnioskami, które podlegały odrębnemu rozpoznaniu wystąpili J.M. oraz A. M. W następstwie rozpoznania wniosku B.M. postanowieniem z dnia 7 grudnia 2011r. referendarz sądowy odmówił jej przyznania prawa pomocy w zakresie objętym wnioskiem. Postanowienie doręczono skarżącej w dniu 9 grudnia 2011r. W dniu 16 grudnia 2011r. (data nadania na poczcie) skarżąca złożyła sprzeciw od wskazanego wyżej postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył co następuje: Stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2002 r. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) powoływanej dalej jako P.p.s.a. w przypadku skutecznego wniesienia sprzeciwu postanowienie referendarza sądowego w przedmiocie udzielenia prawa pomocy traci moc. Sąd rozpoznaje wniosek na nowo. Warunki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych określa art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Stosownie do treści ostatniego z powołanych przepisów przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym, następuje wówczas, gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z istoty prawa pomocy wynika więc, iż ustawodawca odstępuje od ogólnej zasady odpłatności postępowania – art. 199 P.p.s.a. - na rzecz konstytucyjnego prawa do sądu w sytuacjach, gdy strona nie jest w stanie partycypować w kosztach związanych z rozpoznaniem wniesionej przez nią skargi. W oparciu o przedstawione przez skarżącą okoliczności Sąd ustalił, iż pozostaje ona w związku małżeńskim i wspólnie z mężem prowadzi gospodarstwo domowe. Na utrzymaniu skarżącej i jej męża nie pozostają inne osoby. Nieruchomości będące własnością wnioskodawczyni oraz jej męża to - dom o pow. 110 m ², nieruchomość rolna o pow. 1 ha oraz działka po pow. o, 11 ha. Dochody uzyskiwane przez skarżących prowadzących wspólne gospodarstwo domowe to kwota 5. 472 zł plus dodatek pielęgnacyjny do emerytury pobierany przez J.M. Kwoty do poniesienia jakich będzie zobowiązana skarżąca na obecnym etapie postępowania to wpis sądowy od skargi w wysokości 500 zł, a następnie, w razie oddalenia skargi i złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia, opłata kancelaryjna w wysokości 100 zł oraz w razie zniesienia skargi kasacyjnej wpis od skargi kasacyjnej w wysokości 250 zł. Wysokość uzyskiwanych przez wnioskodawczynię dochodów, przy uwzględnieniu kosztów związanych z ponoszeniem opłat związanych z zaspokajaniem koniecznych potrzeb życiowych, takich jak: zakup żywności, leków i utrzymanie domu, pozwala na stwierdzenie, że poniesienie wskazanych wyżej kosztów sądowych nie będzie wiązało się z takim uszczuplenia budżetu domowego B.M., który spowoduje uszczerbek w koniecznym utrzymaniu skarżącej i jej męża. W tym miejscu wskazać należy, że skarżąca, poza ogólnikowym stwierdzeniem o trudnej sytuacji materialnej i zdrowotnej na uzasadnienie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych nie wykazała, że w razie ich poniesienia może znaleźć się w ciężkim położeniu grożącym zachwianiem jej sytuacji materialnej i bytowej. Podkreślenia wymaga fakt, iż skarżąca łącznie z mężem osiąga stały, wysoki dochód i ma stabilną sytuację mieszkaniową Wnioskodawczyni dysponuje wraz z mężem stałymi miesięcznymi dochodami, które przeznaczane są wyłącznie na zaspokojenie własnych potrzeb (nie mają innych osób na swoim utrzymaniu). Z dochodów tych pokrywa wydatki związane z bieżącym utrzymaniem i leczeniem. Skarżąca nie wskazała, jakoby obciążały ją jakiekolwiek inne zobowiązania finansowe czy zaległości płatnicze. Całość powyższych okoliczności w ocenie sądu jednoznacznie przesądza o niezasadności wniosku. Ocena sytuacji materialnej i życiowej skarżącej pozwala na przyjęcie, iż jest ona w stanie ponieść koszty związane z niniejszym postępowaniem. Na pozytywną ocenę możliwości płatniczych skarżącej wpływa także w dużej mierze fakt, że korzysta ona z pomocy profesjonalnego pełnomocnika z wyboru. Obiektywna ocena charakteru wydatku związanego z jego ustanowieniem pozwala na stwierdzenie, że stanowi on wydatek "dodatkowy", na którego poniesienie można pozwolić sobie w ramach środków dodatkowych, "zapasowych" jakimi dysponuje się po zaspokojeniu swoich niezbędnych potrzeb bytowych. Takimi środkami musi dysponować skarżąca, skoro ustanowiła pełnomocnika z wyboru do reprezentowania jej w niniejszym postępowaniu. Z uwagi na powyższe, zasadne jest stwierdzenie, że skarżąca w treści złożonego wniosku nie uprawdopodobniła, że w związku z poniesieniem kosztów postępowania doznałaby wraz z mężem jakiegokolwiek uszczerbku w koniecznym utrzymaniu lub że jakieś ich uzasadnione potrzeby życiowe pozostałyby w związku z tym niezaspokojone. Nadwyżka dochodów nad wydatkami, przy uwzględnieniu wydatków nie tylko na podstawowe potrzeby życiowe, których dokonanie jest bezwzględnie konieczne, pozwala na stwierdzenie, że wnioskodawczyni jest w stanie wygospodarować środki na opłacenie kosztów tego postępowania tym bardziej, że konieczność ich poniesienia będzie rozłożona w czasie i skarżąca nie będzie zmuszona do ich uiszczenia jednorazowo. Na marginesie wskazać wypada, że ocena możliwości płatniczych skarżącej została dokonana bez wzywania do podania informacji na temat rodzaju i wysokości ponoszonych wydatków, z uwagi na ich obiektywnie dużą wysokość przychodów. Osiąganie tak wysokich dochodów na dwie osoby nie pozwala zasadnie twierdzić, iż nie posiada się możliwości poniesienia kosztów sądowych. Prawo pomocy nie jest instytucją służącą zabezpieczeniu czy poprawie stanu majątkowego, lecz gwarantującą prawo do sądu tym, którzy bez tej pomocy faktycznie byliby go pozbawieni. Okoliczności podniesione w sprzeciwie nie wpływają na pozytywne rozpatrzenie wniosku, w szczególności to, że postępowanie administracyjne toczy się inicjatywy organu. Wskazać należy, że o ile kwota wpisu 500 zł jest kwotą obiektywnie wysoką, jednakże Sąd każdorazowo ocenia zdolność do ponoszenia kosztów sądowych w zestawieniu w z wysokością osiąganych dochodów i w takim kontekście jest to wydatek, na uiszczenie którego skarżąca może sobie pozwolić bez uszczuplenia jej budżetu domowego. Zdaniem Sądu, wbrew twierdzeniom wnioskodawczyni, wnosząc skargę powinna liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów sądowych. Okoliczność, że wykazane dochody z najmu mogą mieć charakter okresowy nie wpływa na ocenę możliwości płatniczych wnioskodawczyni, skoro ocenie Sądu podlegają dochody osiągane w dacie złożenie wniosku. Poza oceną Sadu fakt, że zdaniem wnioskodawczyni wysokość wpisu pozostaje w rozbieżności z wartością przedmiotu postępowania. Ubocznie należy zwrócić uwagę skarżącej, iż w przypadku uwzględnienia wniesionej skargi przez sąd pierwszej instancji będzie jej przysługiwał od organu który wydał zaskarżony akt zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia swoich praw (art. 200 P.p.s.a.) Z powyższych względów, na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 260 P.p.s.a. sąd odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.