II SA/Rz 1108/11

Dnia 25 stycznia 2012 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Magdalena Józefczyk po rozpoznaniu w dniu 25 stycznia 2012 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku A.M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi B. M., J.M. i A. M. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2011r., nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki - postanawia – odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych Przedmiotem skargi B. M., J.M. oraz A.M. jest decyzja Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2011r., nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki. Zarządzeniem z dnia 9 listopada 2011r. B. M. i J.M. zostali wezwani do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 500 zł od wniesionej przez nich skargi. Natomiast zarządzeniem z dnia 21 listopada 2011r. do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 500 zł został wezwany A. M.. W następstwie wezwania A.M. złożył wniosek zwolnienie od kosztów sądowych przyznając, że osiąga stosunkowo duże przychody, jednakże sporą część pochłaniają dojazdy do pracy oraz spłata kredytu hipotecznego oraz pożyczki mieszkaniowej. Z takimi samymi wnioskami, które podlegały odrębnemu rozpoznaniu wystąpili J.M. oraz B.M. W następstwie rozpoznania wniosku A.M. postanowieniem z dnia 22 grudnia 2011r. referendarz sądowy odmówił przyznania mu prawa pomocy w zakresie objętym wnioskiem. Postanowienie doręczono skarżącemu 10 stycznia 2012r. W dniu 17 stycznia 2012r. (data nadania na poczcie) skarżący złożył sprzeciw od wskazanego wyżej postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył co następuje: Stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2002 r. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) powoływanej dalej jako P.p.s.a. w przypadku skutecznego wniesienia sprzeciwu postanowienie referendarza sądowego w przedmiocie udzielenia prawa pomocy traci moc. Sąd rozpoznaje wniosek na nowo. Warunki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych określa art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Stosownie do treści ostatniego z powołanych przepisów przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym, następuje wówczas, gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z istoty prawa pomocy wynika więc, iż ustawodawca odstępuje od ogólnej zasady odpłatności postępowania – art. 199 P.p.s.a. - na rzecz konstytucyjnego prawa do sądu w sytuacjach, gdy strona nie jest w stanie partycypować w kosztach związanych z rozpoznaniem wniesionej przez nią skargi. W oparciu o przedstawione przez skarżącego okoliczności Sąd ustalił, iż prowadzi on jednoosobowe gospodarstwo domowe, a na jego utrzymaniu nie pozostają inne osoby. Nieruchomości będące własnością wnioskodawcy to 2/40 nieruchomości o powierzchni 110 m ² oraz mieszkanie o pow. 60 m ². Dochód brutto, jaki osiąga wnioskodawca z tytułu umowy o pracę i umowy zlecenie to kwota ok. 7. 000, 00 zł brutto. Wnioskodawca ponadto posiada prawa majątkowe w postaci akcji o wartości 10. 000, 00 zł oraz jest właścicielem samochodu osobowego marki [...]. Jak przyznał, osiąga stosunkowo duże przychody, jednakże sporą ich część pochłaniają dojazdy do pracy - pracuje w L. i Ch. Ponadto spłaca kredyt hipoteczny i pożyczkę mieszkaniową w kwotach odpowiednio: 1200 zł i ok. 1250 zł. Podniósł dodatkowo, że "zawalił mu się sufit" i czekają go spore wydatki remontowe w mieszkaniu. Kwoty do poniesienia jakich będzie zobowiązany skarżący na obecnym etapie postępowania to wpis sądowy od skargi w wysokości 500 zł, a następnie, w razie oddalenia skargi i złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia, opłata kancelaryjna w wysokości 100 zł oraz w razie zniesienia skargi kasacyjnej wpis od skargi kasacyjnej w wysokości 250 zł. Wysokość uzyskiwanych przez wnioskodawcę dochodów, przy uwzględnieniu kosztów związanych z ponoszeniem opłat związanych z zaspokajaniem koniecznych potrzeb życiowych, takich jak: zakup żywności, leków i utrzymanie domu, pozwala na stwierdzenie, że poniesienie wskazanych wyżej kosztów sądowych nie będzie wiązało się z takim uszczuplenia budżetu domowego A.M., który spowoduje uszczerbek w koniecznym jego utrzymaniu. W tym miejscu wskazać należy, że skarżący, nie wykazał, że w razie ich poniesienia może znaleźć się w ciężkim położeniu grożącym zachwianiem jej sytuacji materialnej i bytowej czy też, że ich poniesienie pogorszy jego sytuacje materialną. Podkreślenia wymaga fakt, iż skarżący łącznie osiąga stały, wysoki dochód, znacznie przekraczający tzw. "średnią krajową" i ma stabilną sytuację mieszkaniową. Posiada ponadto "dodatkowe" środki finansowe w postaci akcji. Wnioskodawca dysponuje stałymi miesięcznymi dochodami, które przeznaczane są wyłącznie na zaspokojenie własnych potrzeb (nie ma innych osób na swoim utrzymaniu). Z dochodów tych pokrywa wydatki związane z bieżącym utrzymaniem i nawet przy uwzględnieniu kosztów dojazdu do pracy, do jego dyspozycji pozostaje kwota, która znacznie przekracza średnio- miesięczny dochód osiągany w gospodarce narodowej Spłata kredytów, co należy podkreślić, zgodnie z prezentowanym stanowiskiem orzecznictwa nie może mieć pierwszeństwa przed obowiązkiem uiszczenie kosztów sądowych, a fakt, że skarżący mógł sobie pozwolić na ich zaciągnięcie oznacza, że jego sytuacja finansowa została pozywanie zweryfikowana przez instytucje kredytowe i jest oznaką jego dobrej kondycji materialnej. Całość powyższych okoliczności w ocenie Sądu jednoznacznie przesądza o niezasadności wniosku. Ocena sytuacji materialnej i życiowej skarżącego pozwala na przyjęcie, iż jest on w stanie ponieść koszty związane z niniejszym postępowaniem. Skarżący w treści złożonego wniosku nie uprawdopodobnił, że w związku z poniesieniem kosztów postępowania doznałby jakiegokolwiek uszczerbku w koniecznym utrzymaniu lub że jakieś ich uzasadnione potrzeby życiowe pozostałyby w związku z tym niezaspokojone. Prawo pomocy nie jest instytucją służącą zabezpieczeniu czy poprawie stanu majątkowego, lecz gwarantującą prawo do sądu tym, którzy bez tej pomocy faktycznie byliby go pozbawieni. Wnioskodawca jest w stanie wygospodarować środki na opłacenie kosztów tego postępowania tym bardziej, że konieczność ich poniesienia będzie rozłożona w czasie i skarżący nie będzie zmuszony do ich uiszczenia jednorazowo. Na marginesie wskazać wypada, że ocena możliwości płatniczych wnioskodawcy została dokonana bez wzywania do podania informacji na temat rodzaju i wysokości ponoszonych wydatków, z uwagi na ich obiektywnie dużą wysokość dochodów. Okoliczności podniesione w sprzeciwie nie wpływają na pozytywne rozpatrzenie wniosku, w szczególności to, że postępowanie administracyjne toczyło się inicjatywy organu. Wskazać należy, że o ile kwota wpisu 500 zł jest kwotą obiektywnie wysoką, jednakże Sąd każdorazowo ocenia zdolność do ponoszenia kosztów sądowych w zestawieniu w z wysokością osiąganych dochodów i w takim kontekście jest to wydatek, na uiszczenie którego skarżący może sobie pozwolić bez uszczuplenia budżetu domowego. Zdaniem Sądu, wbrew twierdzeniom wnioskodawca, wnosząc skargę powinie liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów sądowych. Poza oceną Sadu fakt, że zdaniem wnioskodawcy wysokość wpisu pozostaje w rozbieżności z wartością przedmiotu postępowania. Ubocznie należy zwrócić uwagę skarżącego, iż w przypadku uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji będzie mu przysługiwał od organu który wydał zaskarżony akt zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia swoich praw (art. 200 P.p.s.a.) Z powyższych względów, na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 260 P.p.s.a. sąd odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.