II SA/Rz 1111/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Zbigniew Czarnik Sędziowie WSA Robert Sawuła AWSA Joanna Zdrzałka /spr./ Protokolant sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólno-Administracyjnym na rozprawie w dniu 6 września 2006 r. sprawy ze skargi B.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wstrzymania wypłaty dodatku mieszkaniowego I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Sekcji Pomocy Środowiskowej Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. z dnia [...]r. nr [...]; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. II SA/Rz 1111/05 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., po rozpatrzeniu odwołania B.B. utrzymało w mocy wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta Krosna decyzję Kierownika Sekcji Pomocy Środowiskowej Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. z dnia [...] r. Nr [....] o wstrzymaniu B.B. wypłaty dodatku mieszkaniowego. W podstawie prawnej Kolegium powołało art. 7 ust. 11 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. Nr 71, poz. 734, ze zm.) oraz art. 17 pkt 1 k.p.a. i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. Z uzasadnienia i akt administracyjnych sprawy wynika, że na wniosek B.B., decyzją z dnia [....]r. Prezydent Miasta K. przyznał mu dodatek mieszkaniowy na okres 6 miesięcy w wysokości 37,79 zł, z czego kwota 35,43 zł płatna na poczet bieżących opłat mieszkaniowych bezpośrednio dla zarządcy domu, a kwota 2,36 zł ryczałt na zakup opału płatny do rąk wnioskodawcy. W dniu [....] r., decyzją Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. wstrzymana została wypłata dodatku mieszkaniowego od lipca 2005 r. do czasu uregulowania zaległości. Przyczyną takiego orzeczenia była informacja Osiedli Mieszkaniowych w K. o tym, że B.B. nie opłaca na bieżąco należnego czynszu za zajmowany lokal. Po wniesieniu przez B.B. odwołania od tej decyzji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [....]r. Nr [....] uchyliło ja w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Wskazało przy tym na naruszenia przepisów postępowania, polegające na nie powiadomieniu B.B. o wszczęciu postępowania , a także oparcie ustaleń faktycznych w sprawie na piśmie Prezesa Zarządu sp. z o.o. "O.M.", bez podejmowania jakichkolwiek innych czynności wyjaśniających. Ponownie wydaną decyzją z dnia 31 sierpnia 2005 r. Kierownik Sekcji Pomocy Środowiskowej Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. wstrzymała B.B. wypłatę dodatku mieszkaniowego od miesiąca września 2005 r. do czasu uregulowania zaległości. W jej uzasadnieniu organ powołał się na art. 7 ust. 11 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, nakazujący wstrzymanie wypłaty dodatku mieszkaniowego w sytuacji, gdy osoba której przyznano taki dodatek nie opłaca na bieżąco należności za zajmowany lokal mieszkalny. Wskazał również, że w postępowaniu oparł się na dokumentach, z których wynika, że B.B. wystąpił przeciwko spółce z o.o. "O.M." do Sądu Rejonowego w K., lecz do chwili obecnej brak jest rozstrzygnięcia sądu. Zaległość w opłatach za lokal mieszkalny na dzień 15.08.2005 r. wynosi 366,66 zł. Część tej zaległości w kwocie 260,09 zł powstała w okresie pobierania dodatku mieszkaniowego od kwietnia do sierpnia 2005 r. W odwołaniu od tej decyzji B.B. podniósł, że jest ona sprzeczna z art. 8 a ust. 6 i ust. 5 ustawy z dnia 17 grudnia 2005 r. o zmianie ustawy o ochronie praw lokatorów (...) (Dz. U. Nr 281, poz. 2783) z uwagi na toczącą się sprawę sądową dotyczącą wysokości czynszu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze odwołania tego nie uwzględniło i wymienioną na wstępie decyzją z dnia [...]r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W motywach tego rozstrzygnięcia powołało się na ustalenia organu I instancji, z których wynika, że B.B. nie uiszczał na bieżąco pełnej należności za zajmowany lokal mieszkalny w wysokości 153,38 zł miesięcznie. Wpłacał kwotę 82,50 zł, co łącznie z dodatkiem mieszkaniowym w wysokości 35,43 zł dawało sumę 117,93 zł, a w takiej sytuacji zaległość powstała co miesiąc w okresie pobierania dodatku mieszkaniowego wynosiła 35,45 zł. Odwołujący kwestionował bowiem wysokość czynszu i wystąpił w tej sprawie z pozwem do Sądu Rejonowego w K. Sprawa bezpodstawnego podwyższenia czynszu przez zarządcę domu, jako należąca do kompetencji sądu powszechnego nie miała jednak wpływu na rozstrzygnięcie w sprawie wstrzymania wypłaty przyznanego dodatku mieszkaniowego. B.B. zaskarżył tę decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, nie precyzując kierunku jej weryfikacji. Skarżący zarzuca nieuwzględnienie art. 8a ust. 5 i 6 ustawy z dnia 17 grudnia 2005 r. o zmianie ustawy o ochronie praw lokatorów (chodzi zapewne o art. 8 a ust. 5 i 6 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (t.j. Dz. U. Nr 31, poz. 266, ze zm.) w brzmieniu ustalonym ustawą z dnia 17 grudnia 2004 r. o zmianie ustawy o ochronie praw lokatorów (...) (Dz. U. Nr 281, poz. 2783) wobec stwierdzenia, że organ nie wnika w spór pomiędzy wynajmującym a najemcą do czasu rozstrzygnięcia sprawy przez sąd. Suma zaległości zgłaszana przez wynajmującego nie została udokumentowana sądownie, a skarżący nie otrzymał korespondencji wymienianej w tej sprawie pomiędzy MOPS w K. a wynajmującym. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, z przyczyn, które były podstawą wydania zaskarżonej decyzji. W piśmie uzupełniającym skargę skarżący zarzucił Kolegium brak ustosunkowania się w odpowiedzi na skargę do wszystkich zarzutów. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) Sąd sprawuje kontrolę działalności administracji, obejmującą badanie zaskarżonych aktów pod względem ich zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) – zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., stanowiący, że Sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dokonując kontroli we wskazanym wyżej zakresie Sąd doszedł do przekonania, że zarówno zaskarżona decyzja, jak i decyzja ją poprzedzająca naruszają przepisy postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co skutkuje ich uchyleniem. Decyzjami tymi wstrzymano wypłatę dodatku mieszkaniowego przyznanego na podstawie przepisów ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. Nr 71, poz. 734, ze zm.) – zwanej dalej ustawą. Dodatek taki przysługuje osobom legitymującym się wskazanym w ustawie tytułem do lokalu, po spełnieniu kryterium dochodowego oraz pod warunkiem nie przekroczenia powierzchni normatywnej lokalu. Dodatek mieszkaniowy przyznaje się na okres 6 miesięcy, a wypłaca się zarządcy domu lub osobie uprawnionej do pobierania należności za lokal mieszkalny (art. 8 ust. 1). Zarządca domu lub osoba uprawniona zalicza dodatek mieszkaniowy na poczet przysługujących lub rozliczanych za jej pośrednictwem należności za zajmowany lokal mieszkalny (art. 8 ust. 3). Jeżeli lokal mieszkalny nie jest wyposażony w instalację doprowadzającą energię cieplną do celów ogrzewania, w instalację ciepłej wody lub gazu przewodowego z zewnętrznego źródła, osobie uprawnionej przyznaje się ryczałt na zakup opału stanowiący cześć dodatku mieszkaniowego. Możliwość wstrzymania wypłaty dodatku mieszkaniowego przewiduje art. 7 ust. 11 ustawy, po stwierdzeniu, że osoba, której przyznano dodatek nie opłaca na bieżąco należności za zajmowany lokal mieszkalny. Postępowanie w niniejszej sprawie wszczęte zostało po uzyskaniu od zarządcy nieruchomości "O.M." sp. z o.o. informacji, że B.B., któremu decyzją z dnia [....]r. przyznano dodatek mieszkaniowy w kwocie 35,43 zł, nie reguluje dopłat do przyznanego świadczenia w pełnej wysokości czyli 117,95 zł, a dopłaca jedynie 82,50 zł. Na tej podstawie organ I instancji wstrzymał wypłatę dodatku, lecz decyzja ta uznana została przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. za przedwczesną. Organ odwoławczy zarzucił naruszenie przepisów postępowania – w tym art. 10 § 1 k.p.a. – umożliwiającego wypowiedzenie się stronie co do istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności – oraz przepisów regulujących postępowanie dowodowe. Uznał, że organ I instancji nie ustalił w sposób nie budzący wątpliwości kwestii zalegania przez B.B. z opłatami z tytułu najmu lokalu, opierając się wyłącznie na informacji pochodzącej ze spółki "O.M.". Z uzupełnionego w następstwie tej decyzji kasacyjnej postępowania i obrazujących jego przebieg akt sprawy wynika, że jeszcze przed przyznaniem skarżącemu dodatku mieszkaniowego – w 2004 r. wystąpił on do Sądu Rejonowego w K. z pozwem przeciwko "O.M." sp. z o.o. kwestionując wysokość stawek czynszu za mieszkanie. Taka możliwość wynika z przepisów ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (t.j. Dz. U. z 2005 r., Nr 31, poz. 266, ze zm.) – zwanej dalej ustawą o ochronie lokatorów, regulującej zasady i formy ochrony praw lokatorów oraz zasady gospodarowania mieszkaniowym zasobem gminy. Art. 8a tej ustawy, wprowadzony ustawą z dnia 17 grudnia 2004 r. o zmianie ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 281, poz. 2783), w ust. 1 uprawnia właściciela do podwyższenia czynszu albo innych opłat za używanie lokalu, natomiast w ust. 5 daje lokatorowi możliwość zakwestionowania podwyżki poprzez wniesienie do sądu pozwu o ustalenie że jest ona niezasadna albo zasadna, lecz w innej wysokości. Kserokopie pism skarżącego do Sądu wskazują, że skorzystał on z takiej właśnie możliwości, ponieważ nie zgadzał się z ustaloną kwotą bazową stawki czynszu. W tej sytuacji znajduje zastosowanie ust. 6 omawianego art. 8 a ustawy o ochronie lokatorów, stanowiący, że w przypadkach określonych w ust. 5 lokator jest obowiązany uiszczać czynsz albo inne opłaty za używanie lokalu w dotychczasowej wysokości – w razie zakwestionowania podwyżki – do dnia uprawomocnienia się orzeczenia sądu kończącego postępowanie w sprawie. Przepis ten, ustalający wysokość czynszu w przypadku zakwestionowania naliczonej kwoty, ma niewątpliwie charakter szczególny wobec uregulowań zawartych w ustawie o dodatkach mieszkaniowych, dotyczących opłacania należności za zajmowany lokal. "Należnością", o której mowa w art. 7 ust. 11 ustawy o dodatkach mieszkaniowych jest bowiem należność ustalona w wysokości wynikającej z art. 8 a ust. 6 w zw. z ust. 5 ustawy o ochronie lokatorów. Przyjęcie innego stanowiska prowadziłoby do sytuacji, w której niemożliwe byłoby skorzystanie przez stronę z uprawnienia do uiszczania czynszu w "dotychczasowej", niezakwestionowanej wysokości, wynikającego z art. 8 a ust. 6 ustawy o ochronie lokatorów z uwagi na restrykcje przewidziane w ustawie o dodatkach mieszkaniowych – wstrzymanie wypłaty dodatku mieszkaniowego, a w dalszej konsekwencji wygaśnięcie decyzji o jego przyznaniu. W przedmiotowej sprawie organy nie ustaliły na jakim etapie znajduje się postępowanie sądowe dotyczące ustalenia wysokości czynszu. Informacja pochodząca od spółki "O.M.", że nie wpłynęło do niej pismo Sądu dotyczące pozwu B.B. nie wyjaśniła z pewnością tej zasadniczej dla sprawy kwestii. W takiej sytuacji stwierdzić należy, że decyzja o wstrzymaniu wypłaty dodatku mieszkaniowego była przedwczesna, zapadła bez wyjaśnienia kluczowej dla sprawy kwestii wysokości należnego czynszu, co narusza art. 7, 77 § 1 k.p.a. obligujące organ do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. W postępowaniu ponownym rzeczą organu będzie wyjaśnienie czy toczyło się postępowanie sądowe z pozwu skarżącego oraz jak i kiedy zakończyło się. Na podstawie tych informacji będzie dopiero możliwe ustalenie jaka była należność za zajmowany lokal mieszkalny w okresie pobierania przez skarżącego dodatku mieszkaniowego i czy była ona opłacana na bieżąco, z uwzględnieniem oceny prawnej przedstawionej w niniejszym wyroku oraz okoliczności wskazanych w art. 8 a ust. 7 ustawy o ochronie lokatorów. Mając na uwadze przytoczone wyżej względy, Sąd w oparciu o art. 145 § 1 pkt lit. c P.p.s.a. orzekł jak w sentencji. Na podstawie art. 152 tej ustawy Sąd określił, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.