II SA/Rz 1114/13

z dnia 17 grudnia 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie: Przewodniczący - Sędzia WSA Ewa Partyka po rozpoznaniu w dniu 17 grudnia 2013 r. w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku A. L. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi A. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie skierowania na badania lekarskie - p o s t a n a w i a - odmówić przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. Zarządzeniem z dnia 30 października 2013 r. wezwano A. L. do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 200 zł. W odpowiedzi na wezwanie skarżący wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych w całości. Postanowieniem z dnia 27 listopada 2013 r. referendarz sądowy odmówił wnioskodawcy przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. Z zachowaniem ustawowego terminu od orzeczenia tego skarżący wniósł sprzeciw. Z informacji przedstawionych przez wnioskodawcę wynika, że prowadzi wraz z żoną i dwójką małoletnich dzieci wspólne gospodarstwo domowe, mieszkając w wynajmowanym mieszkaniu. Oboje pracują, osiągając dochód ze stosunku pracy, przy czym wynagrodzenie A. L. wyniosło: we wrześniu – 1350,66 zł, w październiku – 1364,37 zł, natomiast B. L.: we wrześniu 1495,45 zł, w październiku – 1562,99 zł, w listopadzie – 1926, 47 zł. Rodzina pobiera świadczenia rodzinne w kwocie 183 zł miesięcznie, a na rachunek B. L. wpływają również środki od P.F. po 300 – 250 zł miesięcznie. Na wynajem mieszkania przeznaczają 616 zł, za przedszkole i żłobek dzieci 240 zł, za gaz i energię – 250 zł, odzież dla dzieci – 200 zł, lekarstwa i odżywki dla dzieci – 250 zł, telefon – 50, ubezpieczenie dzieci – 50 zł, utrzymanie rodziny – 1500 zł. Według oświadczenia mają także uzyskiwać pomoc finansową od jednego z rodziców w kwocie 200 zł miesięcznie, a od dziadków po 150 zł miesięcznie. Posiadają dwa samochody osobowe, tj. Fiat 125 z 1988 r. i Volkswagen Passat z 1991 r., które wykorzystują na dojazdy do pracy i dowożenie dzieci. Wydatki z tego tytułu wynoszą około 200 zł. Rodzina spłaca raty kredytowe po około 150 zł, reguluje także należność za telewizję cyfrową. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm., dalej: "Ppsa") w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Rozpoznanie wniosku o przyznanie prawa pomocy nie może odbyć się bez analizy kosztów związanych z danym postępowaniem sądowym. W zawisłej sprawie wpis od skargi wynosi 200 zł, ewentualny wpis od skargi kasacyjnej 100 zł, podobnie jak opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnienia wyroku na żądanie strony – w przypadku wyroku oddalającego skargę. Skarżący ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w całości. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 Ppsa uwzględnienie takiego wniosku może nastąpić, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Oceniając sytuację majątkową wnioskodawcy Sąd uznał, że nie ziściły się przesłanki do przyznania mu prawa pomocy w żądanym zakresie. Otóż, rodzina posiada stałe źródła dochodów, a jak wynika z nadesłanych wyciągów z rachunków bankowych osiągane wynagrodzenia są wyższe niż deklarowane we wniosku. Poza nimi budżet domowy zasilają świadczenia rodzinne oraz należności od P.F. (w sumie za ostatnie 3 miesiące 850 zł). Według oświadczenia skarżącego rodzina ma być także wspomagana przez jednego z rodziców i dziadków łączną kwotą miesięczną wynoszacą 350 zł. Dochód rodziny netto miesięcznie przekracza zatem kwotę 3500 zł. Ponadto Sąd odnotował, że w październiku konto wnioskodawcy zasiliła kwota 3500 zł. Wprawdzie skarżący w sprzeciwie podał, że odbyło się to tytułem zaległych wypłat wynagrodzeń, to jednak wyjaśnieniu temu Sąd nie dał wiary. Z analizy przedłożonego wyciągu z rachunku bankowego wynika, że za ostatnie ujawnione miesiące wynagrodzenie było mu wypłacane, a ponadto przelew ten pochodzi od innego zlecającego niż pracodawca. Z analizy rachunków bankowych wynika też, że rodzina ponosi wydatki na telewizję cyfrową, w tym w październiku 156,82 zł, a w listopadzie 49,90 zł i 39,90 zł. Wydatków tych nie można było uznać za niezbędne dla zabezpieczenia koniecznego utrzymania rodziny, a już tylko taka oszczędność pozwoliłaby skarżącemu na uiszczenie należnego wpisu. Wyciąg z rachunku bankowego B. L. obrazuje ponadto dokonywanie wielu transakcji zakupów internetowych, które obciążają budżet domowy dodatkowymi kosztami przesyłek, których można byłoby uniknąć dokonując zakupów tradycyjnymi sposobami. Sąd nie kwestionuje, że rodzina skarżącego ponosi typowe wydatki związane z codziennym utrzymaniem, jak żywność, ubrania czy media. Jednak z poczynionych ustaleń wynika, że uiszczenie należnych kosztów sądowych, w tym na obecnym etapie postępowania kwoty 200 zł, nie spowoduje dla wnioskodawcy ani jego rodziny wnioskodawcy uszczerbku w koniecznym ich utrzymaniu. Skarżący miał bowiem możliwość poczynienia niezbędnych oszczędności, kosztem np. nabytej usługi telewizji cyfrowej, tym bardziej że postępowanie administracyjne toczyło się od czerwca 2013 r. Podkreślić należy, że przyznanie prawa pomocy stanowi wyjątek od zasady określonej w art. 199 Ppsa zobowiązującej strony do ponoszenia kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. Instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i powinna być stosowana tylko w przypadkach osób, które w sposób niebudzący wątpliwości wykażą, że znajdują się w trudnej sytuacji materialnej. Można do nich zaliczyć osoby rzeczywiście ubogie, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Do kategorii tej nie można zaliczyć osób, które mają realne możliwości odłożenia chociażby niewielkich sum. Celem omawianej instytucji nie jest bowiem ochrona prywatnego majątku strony. Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 Ppsa odmówiono przyznania skarżącemu prawa pomocy w żądanym zakresie, ponieważ nie wykazał on, aby poniesienie pełnych kosztów postępowania mogło odbyć się z szczerkiem dla koniecznego utrzymania jego i rodziny.