II SA/Rz 1115/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Elżbieta Mazur - Selwa Sędziowie WSA Joanna Zdrzałka /spr./ AWSA Jolanta Kłoda-Szeliga po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 22 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi Z. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnobrzegu z dnia 4 czerwca 2024 r. nr SKO.407.KO.829.79.2024 w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania – skargę oddala – li SA/Rz 1115/24 UZASADNIENIE Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnobrzegu (dalej: "SKO", "Kolegium") z dnia 4 czerwca 2024 r. nr SK0.407.K0.829.79.2024 w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania. W podstawie prawnej rozstrzygnięcia powołano art 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572 ze zm. - dalej: "k.p.a."). Jak wynika z akt sprawy wnioskiem z 1.02.2024 r. Z.P. (dalej: "Skarżący"), wskazując na art. 145 § 1 k.p.a., zwrócił się do Starosty Powiatu [...] o wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną z 13 października 2016 r. nr KM.5430.8.21.2014.BT i zwrot bezprawnie zatrzymanych kategorii prawa jazdy tj. A, C, CE, D. Postanowieniem z dnia 7 maja 2024 r. nr SKO.407.KO.491.48.2024 SKO w Tarnobrzegu odmówiło wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją Starosty Powiatu [...] z 13 października 2016 r. nr KM.5430.8.21.2014.BT w przedmiocie cofnięcia uprawnień kat. A, C, CE i D do kierowania pojazdami. Kolegium wskazało, że pomimo wezwania wnioskodawca nie sformułował ustawowych przesłanek wznowienia zawartych w zamkniętym katalogu z art. 145 § 1 pkt 1-8 k.p.a. Natomiast w odniesieniu do przesłanki z art. 145a k.p.a. wniosek został złożony z uchybieniem ustawowego terminu. Z.P. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zarzucając stronnicze i bezprawne działanie Kolegium rażąco naruszające zasady postępowania administracyjnego, takie jak zasada obiektywizmu i bezstronności. Jego zdaniem Kolegium celowo przedłużało postępowanie i unikało merytorycznego zajęcia się sprawą. Postanowienie w przedmiocie wznowienia wydane zostało dopiero po ponad 2 miesiącach. Takie postępowanie organu łamie zasadę uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. Jego zdaniem Kolegium w sposób enigmatyczny i nie poparty konkretnymi argumentami wskazuje, że jego wniosek nie jest oparty na ustawowych przesłankach wznowienia. Kolegium nie zastosowało zasady rozstrzygania wątpliwości na korzyść strony. Odnośnie wniosku o wznowienie postępowania z uwagi na orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego wyjaśnił, że wniosek ten złożył niezwłocznie, w terminie kilku dni od dnia uzyskania informacji o takim orzeczeniu. Nie jest zawodowym prawnikiem by śledzić ogłaszanie wszystkich aktów prawnych. W momencie kiedy dowiedział się o niezgodności z Konstytucją przepisu sporządził pismo, które przesłał do Starosty celem wznowienia postępowania. SKO w Tarnobrzegu wskazanym w wstępie postanowieniem z dnia 4 czerwca 2024 r. utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie. Kolegium podało, że przesłanką wznowieniową na jaką wskazał Skarżący było wydanie przez Trybunał Konstytucyjny wyroku z 4 lipca 2023 r., sygn. SK 23/21. W tej sytuacji dla wznowienia postępowania konieczne jest dochowanie miesięcznego terminu na zgłoszenie wniosku od dnia wejścia w życie orzeczenia TK—art. 145ak.p.a. W okolicznościach sprawy ww. wyrok TK z dnia 4 lipca 2023 r. opublikowany został w Dz. U. z 2023 r., poz. 1312, zaś wszedł w życie - 10 lipca 2023 r. Wniosek o wznowienie postępowania skierowany pierwotnie do Starosty, nadany został pocztą 31 stycznia 2024 r., do organu wpłynął 1 lutego 2024 r. W ocenie Kolegium wniosek złożony został po upływie miesięcznego terminu określonego w art. 145a § 2 k.p.a. Termin do wniesienia skargi o wznowienie postępowania administracyjnego z powodu orzeczenia przez Trybunał Konstytucyjny o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, określony w art. 145a § 2 k.p.a., jest terminem o charakterze procesowym. Uchybienie temu terminowi ma ten skutek, że postępowanie to nie może być wznowione a organ stosownie do art. 149 § 3 k.p.a., ma obowiązek wydania postanowienia o odmowie wznowienia postępowania. Odnosząc się do zarzutów odwołania Kolegium wskazało, że postępowanie prowadzone było z zachowaniem zasad k.p.a. i zaznaczyło, że przed wydaniem postanowienia zbadało nie tylko termin wniesienia wniosku, ale także ustaliło brak wskazania przez wnioskodawcę konkretnych przesłanek wznowieniowych spośród zamkniętego katalogu z art. 145 § 1 pkt 1- 8 k.p.a. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyżej opisane postanowienie złożył Z.P. zarzucając: naruszenie przepisów prawa materialnego - art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o ruchu drogowym poprzez jego błędną wykładnię i zastosowanie w sprawie mimo, że w dacie wydania decyzji organu pierwszej instancji nie była spełniona przesłanka określona w tym przepisie; naruszenie art. 7, art. 77 k.p.a. poprzez nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący zebranego w sprawie materiału dowodowego. Ujawnienie nowych okoliczności faktycznych istniejących w dacie wydania decyzji nieznanych organowi stanowi przesłankę wznowienia postępowania. Wskazał na naruszenie art. 7a § 1 k.p.a. i nieuwzględnienie wątpliwości na korzyść strony; - naruszenie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez jego błędne zastosowanie, podczas gdy organ winien uchylić decyzję organu pierwszej instancji i umorzyć postępowanie. Zdaniem Skarżący postępowanie prowadzone było niezgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Starosta nie miał podstaw do zatrzymania dokumentu prawa jazdy, nie uwzględnił wniosku o zawieszenie postępowania co było rażącym złamaniem zasad postępowania administracyjnego. Powyższe przemawia za wznowieniem postępowania w trybie art. 145 k.p.a. Decyzja została wydana z naruszeniem prawa co jest przesłanką wznowieniową. Wyjaśnił, że nie miał możliwości swobodnego i czynnego udziału w postępowaniu, co stanowi kolejną przesłankę wznowieniową. Podkreślił, że organy działają z uprzedzeniem oraz stronniczo. Zarzucił celowe przewlekanie postępowania. W uzasadnieniu Skarżący podtrzymał w całości argumentację zawartą we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie jako niezasadnej i podtrzymało argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Sprawowana przez Sąd, zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) ), kontrola działalności administracji obejmuje badanie legalności, czyli zgodności z prawem zaskarżonych aktów, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935) - zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., stanowiący, że Sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wyeliminowanie zaskarżonej decyzji lub postanowienia z obrotu prawnego w ramach tej kontroli może nastąpić wyłącznie przy spełnieniu warunków określonych w art. 145 § 1 P.p.s.a. Przepis ten obliguje Sąd do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub gdy zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. W rozpoznawanej sprawie Sąd tego rodzaju wad i uchybień nie stwierdził, co przesądziło o oddaleniu skargi. Tryb wznowienia postępowania jest jednym z trybów nadzwyczajnych służących weryfikacji decyzji ostatecznej zapadłej w postępowaniu administracyjnym. Wprowadza on wyjątek od zasady trwałości decyzji ostatecznych, ustanowionej w art. 16 § 1 k.p.a. Ze względu na wyjątkowość i specyfikę trybu wznowienia, kodeks postępowania administracyjnego przewiduje szczególne jego uregulowanie, zawarte w art. 145-152 k.p.a. Postępowanie wznowieniowe jest dwufazowe - podanie o wznowienie postępowania uruchamia postępowanie wstępne, w ramach którego następuje badanie formalnych podstaw wznowienia, a więc ustalenie czy nie zachodzą przedmiotowe bądź podmiotowe przesłanki niedopuszczalności wznowienia oraz czy zachowany został termin do złożenia podania. Postępowanie wstępne powinno się zakończyć załatwieniem sprawy w sposób przewidziany w art. 149 k.p.a., czyli wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania (art. 149 § 1 k.p.a.) lub o odmowie jego wznowienia (art. 149 § 3 k.p.a.). Dopiero pozytywna ocena dopuszczalności wznowienia, zakończona postanowieniem o wznowieniu postępowania, pozwala na przejście do drugiego etapu, tj. do postępowania rozpoznawczego, w ramach którego organ bada, czy kwestionowana decyzja jest dotknięta wadami kwalifikowanymi. Przy czym wyłączona tu jest jakakolwiek uznaniowość organu (tak m.in. E. Mzyk w: Wznowienie postępowania administracyjnego, Warszawa - Zielona Góra 1994), co oznacza, że w przypadku wskazania przesłanek z art. 145 § 1 k.p.a. obowiązkiem organu jest wydać postanowienie o wznowieniu postępowania, które nie przesądza jednak o istnieniu podstaw wznowienia. Katalog przyczyn wznowienia jest zamknięty i obejmuje przesłanki wymienione w art. 145 § 1 w pkt 1-8 oraz art. 145a, 145aai 145b k.p.a. Są one określone w sposób enumeratywny, a ich wykładnia powinna mieć charakter zawężający z uwagi na zasadę trwałości decyzji ostatecznych - art. 16 § 1 k.p.a. (por. M. Jaśkowska (...), Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX 2025). Przesłanki wznowienia muszą zostać wyraźnie wskazane we wniosku, organ właściwy do wznowienia nie dysponuje uznaniem administracyjnym, które pozwalałoby na ich interpretację. Obowiązek wyraźnego wskazania przesłanek wznowienia spoczywa więc na wnioskodawcy. Badanie przyczyn wznowienia, a więc zaistnienia jednej z przesłanek wskazanych w art. 145 § 1 k.p.a następuje dopiero w toku wznowionego postępowania, które kończy się wydaniem decyzji. W rozpoznawanej sprawie organy prawidłowo uznały, że wniosek skarżącego nie zawiera żadnej z okoliczności wymienionych w art. 145 § 1 k.p.a., wskazuje natomiast wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 4 lipca 2023 r., sygn. akt SK 23/21, (opublikowany w Dz. U. z 2023 r. poz. 1312), a więc przesłankę wznowienia opartą na przepisie art. 145a§ 1 k.p.a. Zgodnie z art. 145a§ 1 i 2 k.p.a. można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja, przy czym skargę o wznowienie wnosi się w terminie jednego miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. W wymienionym wyroku Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 12 ust. 2 pkt 2 i w związku z art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2023 r. poz. 622) w zakresie, w jakim pozbawia osoby posiadające uprawnienia do kierowania pojazdami mechanicznymi określonych kategorii prawa jazdy prawa do odzyskania dokumentu potwierdzającego posiadanie tego rodzaju uprawnień odnośnie do pojazdów mechanicznych, co do których nie orzeczono wobec nich środka karnego w postaci zakazu ich prowadzenia, jest niezgodny z art. 2 oraz art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Z przytoczonego art. 145a § 2 k.p.a. wynika, że w przypadku takiej podstawy wznowienia, skargę o wznowienie wnosi się w terminie jednego miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, co w przypadku wyroku z dnia lipca 2023 r., sygn. akt SK 23/21 nastąpiło w dniu 10 lipca 2023 r. kiedy wyrok ten został ogłoszony w Dzienniku Ustaw z 2023 r., pod pozycją 1342 i z datą ogłoszenia orzeczenie weszło w życie zgodnie z art. 190 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W rozpoznawanej sprawie wniosek skarżącego o wznowienie postępowania opatrzony datą 22.01.2024 r. został złożony do Starosty Powiatu [...] 1 lutego 2024 r., przekazany do SKO w Tarnobrzegu 29.02.2024 r. Zdaniem Sądu organ prawidłowo uznał, że początkiem terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania, o której mowa w art. 145a §2 k.p.a., jest data ogłoszenia wyroku TK (data jego opublikowania w dzienniku ustaw). Przepis art. 145a § 2 k.p.a. został jasno sformułowany i wynika z niego jednoznacznie, że miesięczny termin biegnie od ogłoszenia wyroku, a więc już od dnia, w którym to ogłoszenie nastąpiło. Z zestawienia tych dat w rozpoznawanej sprawie - daty publikacji wyroku TK w Dz.U. - 10.07.2023 r. i złożenia wniosku - 1.02.2024r. jednoznacznie wynika, że termin z art. 145a § 2 k.p.a. nie został zachowany, a w związku z tym prawidłowe było rozstrzygnięcie organu o odmowie wznowienia postępowania. W odniesieniu do argumentacji skargi Sąd raz jeszcze nadmienia, że kwestie zachowania terminu nie podlegają uznaniu organu, lecz muszą być traktowane rygorystycznie, to samo dotyczy przesłanek wznowienia, który jest trybem nadzwyczajnym. Z tych przyczyn Sąd w oparciu o art. 151 P.p.s.a. oddalił skargę.