II SA/Rz 1117/16

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Agata Kosowska-Dudzik po rozpoznaniu w dniu 3 października 2016 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku M. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. B. i B. B. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki odcinka kanalizacji deszczowej - postanawia - odmówić przyznania wnioskodawczyni M. B. prawa pomocy. M. B. wraz z B. B. wezwani zostali do solidarnego uiszczenia wpisu w wysokości 500 zł od ich wspólnej skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w przedmiocie nakazu rozbiórki odcinka kanalizacji deszczowej. W odpowiedzi M. B. złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Wskazała w nim, że większość dochodów jej i męża pochłaniają koszty związane z utrzymaniem nieruchomości, zakupem żywności, utrzymaniem studiującej w [...] córki oraz leczeniem tej ostatniej. Rodzina mieszka w domu o pow. 170 m. kw. Ponadto, na jej majątek składa się także mieszkanie zajmowane przez córkę, jak też grunty zakrzewione i zadrzewione (0,54 ha), łąki i pastwiska (0,26 ha), grunty orne (0,09 ha), rowy i nieużytki (0,057 ha), budynek gospodarczy z garażem, dwa samochody (o wartości szacunkowej 6 000 zł i 15 000 zł) oraz oszczędności w kwocie 230 000 zł. Dochody rodziny to wynagrodzenie za pracę pobierane przez skarżącą w wysokości 2 853 zł oraz zysk z działalności gospodarczej prowadzonej przez B. B. wynoszący 3 100 zł. Córka skarżących nie uzyskuje natomiast stałych dochodów. Z kolei comiesięczne wydatki to: podatki – 80 zł, telefony i Internet – 180 zł, energia elektryczna – 260 zł, gaz – 80 zł, woda – 50 zł, czynsz – 500 zł, opał – 375 zł, "ubezpieczenia" – 30 zł, paliwo – 150 zł, utrzymanie córki wraz z kosztami jej leczenia – 2000 zł. Większość pozostałych środków pieniężnych przeznaczanych jest na zakup żywności, odzieży, obuwia, środków czystości i "inne okazjonalne zakupy". Rozpoznając wniosek zważono, co następuje: Analiza danych wniosku M. B. wskazuje, że wymieniona znajduje się w dobrej kondycji finansowej, a zatem nie istnieją podstawy do udzielenia jej wsparcia w ramach instytucji prawa pomocy. Ta ostatnia stanowi bowiem odstępstwo od zasady, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie, a wyrażonej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), zwanej następnie "P.p.s.a.". Zatem pomoc ze środków publicznych pochodzących od ogółu obywateli możliwa jest tylko wyjątkowo, gdy spełnione są ustawowe przesłanki powyższej. Zwolnienie od kosztów sądowych, o które ubiega się skarżąca wchodzi w zakres tzw. częściowego prawa pomocy (art. 245 § 3 P.p.s.a.). W art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. prawodawca postanowił, że tego rodzaju pomoc przyznaje się osobie, która nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przepis ten jednoznacznie wskazuje przy tym, że to wnioskujący o odstąpienie w jego wypadku od wymienionej wyżej zasady z art. 199 P.p.s.a. winien wykazać, że jego sytuacja rodzinna, majątkowa i dochodowa odpowiada przedmiotowej przesłance prawa pomocy. M. B. nie udowodniła, że znajduje się w grupie osób ubogich, do których adresowana jest instytucja prawa pomocy. Przeciwnie, wskazane przez nią informacje, jak już wyżej zaznaczono, pokazują, że bez problemu jest ona w stanie uiścić kwotę 500 zł z tytułu wpisu od skargi, jak też ewentualne dalsze koszty sądowe, które jednostkowo będą już niższe od wymienionej kwoty (najbardziej prawdopodobne to opłata kancelaryjna za odpis orzeczenia wraz z uzasadnieniem w razie oddalenia skargi – 100 zł oraz wpis od ewentualnej skargi kasacyjnej – 250 zł). Za taką konkluzją przemawia fakt, iż wnioskodawczyni wraz z mężem uzyskuje stosunkowo wysokie dochody (5953 zł) jak na zaspokojenie potrzeb trzyosobowej rodziny. Przedstawione przez nią miesięczne wydatki wynoszą 3750 zł, a zatem do dyspozycji stron pozostaje kwota 2248 zł. Z pewnością jest ona wystarczająca, by pokryć z niej wydatki na żywność, środki czystości, odzież i obuwie dla dwóch osób (przyjęto, że podana we wniosku kwota na utrzymanie córki – 2000 zł obejmuje już tego rodzaju wydatki w odniesieniu do jej osoby). Wystarcza ona zresztą także – jak wskazała skarżąca – na "inne okazjonalne zakupy". Uwagi wymaga okoliczność, że wnioskodawczyni jest wraz z mężem właścicielką kilku nieruchomości, a mianowicie domu, mieszkania oraz gruntów rolnych oraz dwóch samochodów. Przede wszystkim jednak posiada zgromadzone oszczędności w kwocie 230 000 zł, która wielokrotnie przewyższa wysokość kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Ponadto, pewien dochód uzyskuje także córka skarżących, jednak wniosek o prawo pomocy podaje tylko, że dochody te nie są stałe i nie wskazuje ich wysokości. Argumentacja wniosku, że to nie skarżąca rozpoczęła konflikt, a zatem to nie ona powinna ponosić koszty z nim związane, nie została w ogóle wzięta pod uwagę. Jak już wyżej zaznaczono, przesłanka przyznania prawa pomocy w częściowym zakresie ma charakter tylko i wyłącznie ekonomiczny i żadne inne względy nie mogą mieć w tym przedmiocie jakiegokolwiek znaczenia. Uwzględniając więc, że M. B. ma jak najbardziej możliwość pokrycia kosztów sądowych w zainicjowanej m. in. jej skargą sprawie, odmówiono przyznania jej prawa pomocy w żądanym zakresie. Uwzględnienie bowiem wniosku w wyżej przedstawionych warunkach oznaczałoby ewidentne nadużycie instytucji prawa pomocy, która może znaleźć zastosowanie tylko w naprawdę wyjątkowych wypadkach. Ten zaś w sprawie nie zachodzi. Zarówno wnioskodawczyni, jak i jej mąż pobierają stały dochód, którego trudno obiektywnie zaliczyć do niskich. Nieregularne dochody uzyskuje też córka wymienionych. Majątek stron tworzą zarówno nieruchomości, jak i ruchomości (samochody) oraz wysokie oszczędności pieniężne. Z tych względów odmówiono zwolnienia M. B. od kosztów sądowych na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.