II SA/Rz 112/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ryszard Bryk Sędziowie NSA Małgorzata Wolska NSA Maria Zarębska-Kobak /spr./ Protokolant: ref.staż. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w dniu 6 maja 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi E. M. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] maja 2003 r. Nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej skargę oddala Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny decyzją z dnia [...] maja 2003 roku Nr [...] po rozpatrzeniu odwołania E. M. od decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] lutego 2003 r Nr. [...] o nie stwierdzeniu choroby zawodowej z poz. 3 wykazu chorób zawodowych astmy oskrzelowej u E. M. - utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W podstawie prawnej zaskarżonej decyzji wskazał przepis art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. i § 10 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r w sprawie chorób zawodowych / Dz.U.z 1983 r Nr65 poz. 294 ze zm./ Z uzasadnienia decyzji i akt sprawy wynika, Miejski Inspektor Sanitarny / obecnie Państwowy Inspektor Sanitarny/ w marcu 2002 roku otrzymał zgłoszenie podejrzenia u E. M. choroby zawodowej z Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny z Pracy w R. W toku dochodzenia epidemiologicznego ustalono, że E. M. była zatrudniona w Samodzielnym Publicznym Zespole Opieki Zdrowotnej Nr [...] w R. od 1.09.1979 rdo 15.03.1998 r jako technik RTG, od 16.03. do 31.10.2001 r. jako rejestrator RTG, od 1.11.2001 r do chwili obecnej jako rejestrator USG. W trakcie czynności zawodowych na stanowisku technika RTG w latach 1979 – 1998 roku wykonywała zdjęcia rentgenowskie i dokonywała obróbki. W/w okresie jej dobowy wymiar czasu pracy wynosił 5 godzin. Niekiedy pracowała 2 tygodnie tylko w ciemni przy obróbce zdjęć rtg. Wywoływanie zdjęć odbywało się ręcznie przy użyciu odczynników produkowanych przez Zakłady F. w W. Ciemnia automatyczna zaczęła działać od 30.08.1996 r, nie wykonywano wówczas pomiarów stężenia substancji chemicznych na tych stanowiskach pracy, kontrolowano jedynie narażanie pracowników na promieniowanie. W skład związków chemicznych, przy których pracowała w/w wchodziły; kwas octowy, trójsiarczan amonu, siarczek aluminium, wodorotlenek, sodu, siarczyn potasu, oraz hydrochinon tj substancje o szczególnym, działaniu drażniącym skórę i drogi oddechowe, które mogą nasilać istniejące zmiany w układzie oddechowym. Pierwsze objawy chorobowe wystąpiły w 1995 r., była leczona w Specjalistycznym Zespole Gruźlicy i Płuc w R., natomiast nasilenie objawów astmy oskrzelowej wystąpiło w 1966 r tj. po wprowadzeniu ciemni automatycznej czyli po ustaniu ekspozycji na alergeny zawodowe. Wykonane natomiast badania diagnostyczne wskazują na wysoki stopień atopii / choroba alergiczna, dziedziczna,/,dodatkowe testy skórne występują z alergenami roztocza, kurzu domowego i leszczyny. Ustalono również, że nasilenie duszności występuje po wysiłku fizycznym oraz w porze nocnej i nadrannej, nadto w/wymieniona cierpi na nadczynność tarczycy. Stwierdzono, że obraz uczuleń u osoby z wysokim poziomem IgE świadczy o atopowym charakterze procesu alergicznego w związku z tym nie stwierdzono u E. M. choroby zawodowej. Powyższe ustalenia dały podstawę do wydania orzeczenia przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w R. nr [...] w dniu 25.06. 2002 r. o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej – w/g poz. chorób zawodowych nr 3 . Z wymienionym orzeczeniem nie zgodziła się zainteresowana E. M. i wniosła o ponowne rozpoznanie sprawy. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny przeprowadził uzupełniające postępowanie wyjaśniające, które dotyczyło środków chemicznych stosowanych przy obróbce zdjęć rentgenowskich , oraz z ponownego przebadania w/w w Instytucie z Medycyny Pracy w Ł. , gdzie zostały przesłane otrzymane z firmy F. która zaopatrywała zakład pracy odwołującej środki chemiczne tzw. karty charakterystyki wywoławcza i utrwalacza używane w czasie wykonywania przez nią pracy. Wyniki przeprowadzonych badań w/w Instytucie w okresie w którym to przebywała E. M. tj. od 7.10.do 25.10. 2002 roku nie dały podstaw do rozpoznania choroby zawodowej etiologii astmy skrzelowej i orzeczeniem z dnia 26.11.2002 r. Nr [...] potwierdzono orzeczenie Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w R. nr [...] w dniu 25.06. 2002 r. o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej – w/g poz. chorób zawodowych nr 3. Przeprowadzone w Instytucie badania tj. testy skórne metodą punktową z alergenami zawodowymi wyjadły ujemnie. W surowicy wykryto wysoki poziom przeciwciał klasy IgE świadczące o atopii natomiast nie stwierdzono swoistych przeciwciał przeciwko alergenom zawodowym. Wykonano również badania wziewne, próby prowokacyjne z histaminą przed i po prowokacji swoistej z odczynnikami rtg i obie próby wypadły ujemnie. Badania spirometryczne nie wykazały aktualnie zaburzenia płuc. Na podstawie powyższych orzeczeń i wyników dochodzenia epidemiologicznego organ I instancji nie znalazł podstaw do stwierdzenia u w/w choroby zawodowej. W odwołaniu od opisanej decyzji odwołująca wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz przebadania ją przez zespół specjalistyczny i przeprowadzenie badań prób wziewnych z wszystkimi odczynnikami chemicznymi na które była narażona w trakcie pracy w pracowni ETG. Podniosła również zarzut pogorszenie stanu zdrowia psychicznego nie godząc się z wydanymi orzeczeniami lekarskimi. Rozpoznając odwołanie Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny nie uwzględnił odwołania. Wyjaśnił, iż niewątpliwie odwołująca się E. M. w swojej pracy zawodowej była narażona na szereg czynników chemicznych o oddziaływaniu alergizującym i w tym kierunku była przebadana. Badania z alergenami zawodowymi wypadły ujemnie i nie rozpoznano astmy skrzelowej o podłożu zawodowym. Dwie placówki uprawnione do wydania opinii oraz wyniki dochodzenia epidemiologicznego jednoznacznie stwierdziły o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżąca E. M. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji lub jej zmianę, zarzucając jej niezgodność z prawem. W uzasadnieniu skargi powtórzyła argumentację jak w odwołaniu i wyjaśniła, że przyjęty przez orzeczników alergen kurzu domowego nie stanowi wyłącznej przyczyny astmy skrzelowej. W ocenie skarżącej nie został zebranym w sposób dostateczny cały materiał dowodowy mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności nie uwzględniono stanu zdrowia jej przed zachorowaniem, spadek odporności immunologicznej organizmu na skutek pracy w warunkach szkodliwych, narażenie na szereg czynników chemicznych o oddziaływaniu alergizującym, który mógł spowodować astmę oskrzelową. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie z przyczyn wywiedzionych jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje : skarga jest nieuzasadniona. W pierwszej kolejności wyjaśnienia wymaga, że sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 roku i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o posterowaniu przed sądami administracyjnymi / art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz.U z 2002 r Nr 153 poz. 1271/ Kontrola natomiast tegoż Sądu sprowadza się do badania zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej./ art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r Prawo o ustroju sądów administracyjnych / Dz.U z 2002 r. Nr 153 poz. 1269/, przy czym Sąd ten z mocy art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz.U Nr 153 poz. 1270/ nie jest związany zarzutami ani wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Postępowanie w sprawie chorób zawodowych w tej sprawie podlega regulacjom rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 roku w sprawie chorób zawodowych / Dz.U. Nr 65 poz. 294 ze zm./ , zwane dalej rozporządzeniem. Ten akt prawny zawiera zarówno uregulowania o charakterze materialnym jak i przepisy procesowe. Stosownie do § 1 ust. 1 wyżej wymienionego rozporządzenia za choroby zawodowe uważa się choroby określone w wykazie chorób zawodowych stanowiących załącznik do rozporządzenia, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia , występujących w środowisku pracy. Rozpoznanie chorób zawodowych należy do jednostek służby zdrowia wymienionych w § 7 ust. 1- 3, które wydają w tym zakresie stosowne orzeczenie przewidziane przepisem § 8. Orzeczenie to nie jest równoznaczne z uznaniem choroby zawodowej. Kwalifikacji prawnej schorzenia dokonuje właściwy inspektor sanitarny, na podstawie orzeczenia lekarskiego oraz wyników dochodzenia epidemiologicznego decyzją o stwierdzeniu choroby zawodowej lub braku podstaw do jej stwierdzenia. / § 10 ust. 1 rozporządzenia /. Do stwierdzenia choroby zawodowej niezbędne jest rozpoznanie choroby wymienionej w wykazie chorób zawodowych przez uprawnioną jednostkę medyczną oraz ustalenie, że między warunkami pracy, a w szczególności występującymi w środowisku pracy czynnikami szkodliwymi dla zdrowia istnieje lub jest wysoce prawdopodobny związek przyczynowy. Ustalenie owego związku, bądź jego wykluczenie należy do kompetencji inspektora sanitarnego. Inspektor Sanitarny podejmując decyzję na podstawie § 10 ust. 1 rozporządzenia jest związany orzeczeniem lekarskim wydanym w sprawie, w tym znaczeniu, że nie ma on prawa do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia ./ vide; wyrok NSA z dnia 9 lipca 1998 r., II SA 634/98 publ. Pr. Pracy z roku 1998,Nr 12 poz.38, wyrok NSA z dnia 24 lutego 1998 r. sygn. I SA 1520/97 publ. ONSA z 12998 r., Nr 4 poz. 150/. Przedmiotem sporu jest kwestia, czy astma oskrzelowa rozpoznana u skarżącej jest chorobą zawodową. W wykazie chorób zawodowych stanowiących załącznik do rozporządzenia w poz. 3 jako chorobę zawodową wymieniona jest przewlekła choroby oskrzeli wywołana działaniem substancji powodujących napadowe stany spastyczne oskrzeli i choroby płuc przebiegające z odczynami zapalno- wytwórczymi w płucach np. dychawica skrzelowa, byssinoza, beryloza. W sprawie zostało wykazane, że skarżąca istotnie była narażony na szereg czynników chemicznych o działaniu alergizującym. Jest niesporne, że badające jednostki medyczne , uprawnione do rozpoznania choroby zawodowej rozpoznały u wymienionej astmę skrzelową. Niemniej jednak choroba ta nie została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy. Przyczyną tej choroby w/g orzeczenia Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w R. nr [...] z dnia 25.06. 2002 r i Instytutu Medycyny Pracy w Ł. z dnia 26.11.2002 r nr [...] jest wysoki stopień atopii oraz uczulenie na roztocza kurzu domowego i leszczyny. W/w opinie jednostek medycznych uprawnione do rozpoznania chorób zawodowych jednoznacznie stwierdziły w oparciu o przeprowadzone badania oraz dokumentację medyczną brak podstaw do stwierdzenia przez organy inspekcji sanitarnej u skarżącej choroby zawodowej. Zarzuty skargi jak i też odwołania sprowadzają się do twierdzenia, że badania przeprowadzone w Instytucie Medycyny Pracy w Ł. nie zostały przeprowadzone z wszystkimi odczynnikami chemicznymi z którymi miała kontakt skarżąca w czasie wykonywania swojej pracy. Odpowiadając na w/w zarzut wyjaśnienia wymaga, że w tej materii wypowiedział się Instytut Medycyny Pracy w Ł. w uzupełniającej opinii z dnia 23 stycznia 2001 r. Nr [...] i stwierdził, że do badania wybrano substancje, które są alergenami tj. aldehyt glutarowy i hydrochinon, które mogły być przyczyna astmy oskrzelowej. Inne składniki z którymi w/w miała kontakt nie są alergenami i nie były rozważane jako czynniki etiologiczne choroby układu oddechowego, bowiem są to substancje o działaniu drażniącym między innymi drogi oddechowe, które według aktualnej wiedzy nie wywołują astmy oskrzelowej. Z/w opinią miała możliwość zapoznania się skarżącą stosownie do art. 10 § 1 k.p.a. o którym to uprawnieniu została powiadomiona pismem z dnia 20.01.2-003 roku. Skarżącą wprawdzie kwestionuje w/w opinię jednak nie stawia jej żadnych dających się zweryfikować zarzutów. Z przytoczonych względów , Sąd skargę oddalił w oparciu o art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U Nr 153 poz. 1270/.