II SA/Rz 112/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Jerzy Solarski /spr./ Sędziowie WSA Piotr Godlewski AWSA Maria Mikolik Protokolant specjalista Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 maja 2022 r. sprawy ze skargi S. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy I. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Starosty z dnia [...] września 2020 r. nr [...]; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego S. S. kwotę 200 zł /słownie: dwieście złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia 9 grudnia 2021 r. nr SKO.4121/63/2021, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Rzeszowie (dalej: "Kolegium"), na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735, dalej: "K.p.a."), art. 102 ust. 1 pkt 2 lit. c ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2021 r., poz. 1212, dalej: "ustawa"), po rozpatrzeniu odwołania S.S. (dalej: "Skarżący") od decyzji Starosty [...] (dalej: "Starosta") z dnia 21 września 2020 r. nr KT.5430.2.109.2020.AS w sprawie zatrzymania prawa jazdy w związku z nieprzedstawieniem w wymaganym terminie zaświadczenia o ukończeniu kursów reedukacyjnych, utrzymało w mocy decyzję Starosty. W uzasadnieniu stwierdzone zostało, że Starosta, decyzją z dnia 21 września 2020 r., zatrzymał Skarżącemu prawo jazdy kat. A, B, T, w związku z nieprzedstawieniem w wymaganym terminie zaświadczenia o ukończeniu kursów reedukacyjnych, o których mowa w art. 98a ust. 1 pkt 2 ustawy. Stwierdził, że decyzja wydawana na podstawie art. 102 ust. 1 pkt 2 ustawy nie jest uznaniowa, lecz ma charakter związany. W odwołaniu Skarżący podniósł, że nie był w stanie w wyznaczonym terminie wykonać obowiązków z powodu pandemii, gdyż kursy reedukacyjne nie były prowadzone. Kolegium odwołania nie uwzględniło i przywołało treść przepisu art. 102 ust. 1 pkt 2 ustawy podkreślając, że przepisy te nie przewidują uznania administracyjnego w zakresie uprawnienia starosty do zatrzymania kierowcy prawa jazdy. W związku z tym jedynym działaniem, do którego jest zobowiązany organ przed wydaniem decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy jest sprawdzenie czy decyzja o skierowaniu była ostateczna i czy zobowiązany obowiązek wykonał. Natomiast kwestia terminu dokonania obowiązku określona została w art. 101 ustawy. Brak przedstawienia w tym terminie zaświadczenia skutkuje obowiązkiem starosty zatrzymania prawa jazdy. Wskazało, że istotą sankcji administracyjnej zatrzymania prawa jazdy jest zapewnienie skutecznej realizacji celu prewencyjno – ochronnego i zabezpieczającego dla zapewnienia bezpieczeństwa w ruchu drogowym, a przez to przyczynienie się do ochrony życia i zdrowia jego uczestników. Sytuacja, gdy z różnych powodów skierowany nie ma możliwości poddania się badaniom, nie uzasadnia odstąpienia od wydania decyzji o zatrzymaniu. Kwestie powodów (zawinienia czy niezawinienia w niedotrzymaniu terminu), jest prawnie nieistotna. Dlatego w sprawie wystąpiły wszystkie przesłanki do wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy. W skardze Skarżący zarzucił: 1. obrazę przepisów postępowania, mającą wpływ na treść decyzji, a to art. 7 K.p.a., poprzez nie podjęcie wszystkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywatela, w szczególności zaś poprzez nienależyte rozważenie przyczyn braku przedłożenia przez skarżącego zaświadczenia o ukończeniu kursu reedukacyjnego; 2. obrazę przepisów postępowania, mającą wpływ na treść decyzji, a to art. 7, art. 8, art. 9, art. 10 i art. 79 K.p.a. poprzez niedostateczne wyjaśnienie sprawy; 3. obrazę przepisów postępowania, mającą wpływ na treść decyzji, a to art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a., poprzez nie zebranie przez Organ w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, co skutkowało brakiem wszechstronnego wyjaśnienia sprawy odnośnie przyczyn braku przedłożenia przez skarżącego zaświadczenia o ukończeniu kursu reedukacyjnego; 4. obrazę przepisów postępowania, mającą wpływ na treść decyzji, a to art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a., poprzez uchybienie zasadzie prawdy obiektywnej i oparciu rozstrzygnięcia na przesłankach innych niż stan faktyczny istniejący w dacie wydawania przez Organ decyzji; 5. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wydanej decyzji mający wpływ na jej treść - błędne ustalenie, że brak przedłożenia przez skarżącego zaświadczenia o ukończeniu kursu reedukacyjnego wynikał z przyczyn przez niego zawinionych; 6. obrazę przepisów prawa materialnego, a to art. 102 ust. 1 pkt 2 lit. c) ustawy , poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji Kolegium oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty w całości i umorzenie postępowania administracyjnego, ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy Kolegium do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu rozwinął zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania i ponowił argumentację, że z uwagi na sytuację epidemiologiczną nie były prowadzone kursy reedukacyjne. Zatem nie mógł takiego kursu ukończyć w terminie. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o oddalenie skargi i wyjaśniło, że WORD w [...] faktycznie miał okres wstrzymania realizacji szkoleń i kursów w okresie marca i kwietnia 2020 r. Jednak w maju 2020 r. kursy zostały przywrócone, tj. ostatni kurs odbył się 5 marca, a od dnia 18 maja 2020 r. odbywają się w sposób regularny. Realizacja zatem obowiązku nałożonego decyzją z 24 kwietnia 2020 r. więc była możliwa. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: skarga jest uzasadniona. I. Stan sprawy jest następujący. 1. Zawiadomieniem z dnia 2 kwietnia 2020 r. Starosta poinformował Skarżącego o wszczęciu postępowania w sprawie wydania decyzji o skierowaniu na kurs reedukacyjny w zakresie problematyki przeciwalkoholowej i przeciwdziałania narkomanii. W zawiadomieniu wskazano na wyrok Sądu Rejonowego z dnia 10 marca 2020 r. sygn. [...] z którego wynikało, że Skarżący kierował pojazdem znajdując się w stanie nietrzeźwości. Następnie decyzją z dnia 20 kwietnia 2020 r., na podstawie art 99 ust. 1 pkt 5 ustawy o kierujących pojazdami, skierował Skarżącego, zamieszkałego w miejscowości [...], na kurs reedukacyjny w zakresie problematyki przeciwalkoholowej i przeciwdziałania narkomanii. Zarówno zawiadomienie o wszczęciu postępowania, jak i decyzja z dnia 24 kwietnia 2020 r. wysłane zostały na adres zamieszkania w [...] i w obu przypadkach przesyłka nie została podjęta, mimo dwukrotnego awizowania. 2. W dniu 21 lipca 2020 r. Starosta zawiadomił Skarżącego o wszczęciu postępowania w sprawie wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy, w związku z nieprzedłożeniem w określonym terminie zaświadczenia o ukończeniu kursu reedukacyjnego. Zawiadomienie to wysłane zostało na adres zamieszkania w [...] i mimo dwukrotnego awizowania nie zostało przez Skarżącego podjęte. W dniu 21 września 2020 r. Starosta wydał decyzję orzekającą o zatrzymaniu Skarżącemu prawa jazdy kategorii A, B, T, do czasu ustania przyczyny zatrzymania. W uzasadnieniu organ powołał się na skierowanie na kurs reedukacyjny, orzeczone decyzją z 24 kwietnia 2020 r. i okoliczność, że Skarżący nie przedłożył wymaganego zaświadczenia. Również i ta decyzja wysłana została na adres zamieszkania w [...] i pomimo dwukrotnego awizowania nie została podjęta. 3. Z akt wynika, że w oparciu o upoważnienie z daty, [...], 6 lipca 2021 r. udzielone przez Skarżącego żonie [...], Starosta wydał pełnomocnikowi zarówno decyzję kierującą Skarżącego na kurs reedukacyjny, jak i decyzję orzekającą o zatrzymaniu prawa; odbiór tych decyzji nastąpił w dniu 6 lipca 2021 r., co potwierdził pełnomocnik na oryginałach. 4. W odwołaniu z dnia 20 lipca 2021 r. Skarżący zakwestionował decyzję Starosty z dnia 21 września 2020 r. o zatrzymaniu prawa jazdy. Kolegium na wstępie stwierdziło, że w związku z okolicznością polegającą na zmianie adresu Skarżącego i kierowaniu korespondencji na adres nieaktualny ([...]), odwołanie od decyzji z dnia 21 września 2020 r. złożone zostało w terminie: decyzja została bowiem doręczona stronie w dniu 6 lipca 2021 r., natomiast odwołanie złożono za pośrednictwem poczty w dniu 20 lipca 2021 r. Wobec tego merytorycznie orzekło i zaskarżoną decyzją utrzymało w mocy decyzję Starosty o zatrzymaniu prawa jazdy. II. Stosownie do art. 109 § 1 K.p.a., decyzję doręcza się stronom na piśmie. Natomiast w myśl art. 110 § 1 K.p.a., organ administracji publicznej, który wydał decyzję, jest nią związany od chwili jej doręczenia lub ogłoszenia, o ile kodeks nie stanowi inaczej. Z przepisów tych wynika, że wydana decyzja wywołuje skutki procesowe od daty jej doręczenia lub ogłoszenia. Skutki te są następujące: po pierwsze, organ staje się związany wydaną decyzją; po drugie, jeżeli doręczono decyzję organu I instancji, to rozpoczyna się bieg terminu do wniesienia odwołania (art. 129 § 2 K.p.a.); po trzecie, jeżeli doręczono decyzję organu II instancji, to rozpoczyna się bieg terminu do wniesienia skargi do sądu administracyjnego. W orzecznictwie przyjmie się, że przez doręczenie w rozumieniu art. 110 K.p.a. należy rozumieć każdą sytuację, gdy decyzja znalazła się w posiadaniu osoby, do której została skierowana. Wadliwe doręczenie zastępcze nie wywołuje bowiem skutku domniemania doręczenia, ale też nie może zanegować faktu, że strona decyzję otrzymała. Doręczeniem takim będzie zatem także doręczenie wadliwe (por. wyrok NSA z 26 kwietnia 2016 r., sygn. I OSK 3095/15). III. W rozpoznawanej sprawie decyzja z dnia 24 kwietnia 2020 r. o skierowaniu na kurs reedukacyjny nie została doręczona stronie zgodnie z wymaganiami wynikającym z art. 43 K.p.a., wobec podania przez Starostę nieprawidłowego adresu zamieszkania Skarżącego ([...]). Także decyzja z dnia 21 września 2020 r. o zatrzymaniu prawa jazdy wysłana została na nieprawidłowy adres zamieszkania. Okoliczność ta, tj. nieprawidłowy adres Skarżącego w obu postępowaniach zakończonych wskazanymi wyżej decyzjami, znana była Kolegium. Wynika to wprost z uzasadnienia zaskarżonej decyzji. Oznacza to, że doręczenie decyzji w trybie art. 43 K.p.a. nie nastąpiło. W tym stanie sprawy Sąd stwierdza, że decyzja objęta kontrolą instancyjną w dacie jej wydania (21 września 2020 r.), nieprawidłowo nawiązała do rozstrzygnięcia o skierowaniu Skarżącego na kurs reedukacyjny. Jak już wyżej wskazano, w dniu 21 września 2020 r. (zatrzymanie prawa jazdy), decyzja z dnia 24 kwietnia 2020 r., ze względu na nieprawidłowości adresowe, nie weszła do obrotu prawnego. Nie wiązała więc organu I instancji i nie mogła wywierać skutków wobec Skarżącego. Co więcej, całe postępowanie przed Starostą toczyło się bez wiedzy Skarżącego, gdyż zawiadomienie o jego wszczęciu wysłane było również na nieprawidłowy adres. Okoliczności te świadczą o istotnym naruszeniu przez Starostę przepisów postępowania administracyjnego, tj. art. 7, art. 10 § 1, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a. Pominięcie przy rozpoznawaniu odwołania tych okoliczności i utrzymanie w mocy decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy wydanej w dniu 21 września 2020 r. przed doręczeniem Skarżącemu decyzji o skierowaniu na kurs reedukacyjny, świadczy również o naruszeniu przez Kolegium wskazanych wyżej przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na jego wynik. Końcowo Sąd zauważa, że wadliwe doręczenie zastępcze (art. 43 K.p.a.) nie oznacza jednak, że decyzji z dnia 24 kwietnia 2020 r., jak i decyzji z dnia 21 września 2020 r., w ogóle nie doręczono Skarżącemu. Otóż doręczenie nastąpiło, ale w roku następnym, tj. w dniu 6 lipca 2021 r. (odbiór decyzji potwierdziła upoważniona żona Skarżącego). Z tych przyczyn zaskarżona i poprzedzająca ją decyzja podlegają uchyleniu, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym - Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.).