II SA/Rz 1121/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Piotr Godlewski po rozpoznaniu w dniu 30 grudnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. P. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2011 r. Nr [...] w przedmiocie bonifikaty za przekształcenie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości w prawo własności postanawia odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie objętym wnioskiem. J. P. wnioskując z uwagi na trudną sytuację materialną w złożonej przez siebie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skardze o zwolnienie z kosztów postępowania (w tym zwłaszcza od opłaty od skargi), w przesłanym następnie w wyniku wezwania urzędowym formularzu PPF zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych. Jako uzasadnienie wniosku wskazał bardzo niskie dochody rodziny – poniżej średniej krajowej. Z zawartego w nim oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynikało, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną oraz dziećmi (24 i 27 lat). Posiadany przez nich majątek obejmuje dom o pow. 100 m² wraz z budynkiem gospodarczym oraz nieruchomość rolną o pow. 0,7 ha. Źródła ich dochodów stanowią emerytura skarżącego i renta jego żony w wysokości odpowiednio 972 i 998 zł. oraz działalność gospodarcza syna z dochodowością 1050 zł. (kwoty brutto). Ponieważ powyższe dane okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistych możliwości płatniczych wnioskodawcy, został on wezwany do: a) wyjaśnienia, na czym polega i w jaki sposób objawia się wskazana przez niego w skardze trudna sytuacja materialna, tj. jakich koniecznych potrzeb życiowych swoich i członków rodziny nie jest w stanie zaspokoić, b) wskazania średniej wysokości miesięcznych wydatków przeznaczanych na zakup żywności, opłaty za tzw. media oraz ewentualnie inne cele, jeżeli w istotny sposób wpływają na obciążenie domowego budżetu, c) wykazania wszystkich posiadanych przez siebie i domowników pojazdów mechanicznych oraz średnich miesięcznych kosztów ich utrzymania, d) wskazania kwot netto dochodów swoich i domowników, e) wskazania sposobu wykorzystania posiadanej nieruchomości rolnej, f) wskazania statusu zawodowego córki (osoba bezrobotna - z prawem lub bez do zasiłku z tego tytułu, ucząca się, pracująca – stale lub dorywczo itp.), g) wskazania, czy on lub domownicy korzysta ze wsparcia pomocy społecznej, h) przedłożenia wyciągów z posiadanych przez niego i osoby wspólnie gospodarujące rachunków bankowych za okres od 1 października 2011 r. do dnia wykonania wezwania oraz kserokopii rachunków (faktur) za energię elektryczną i gaz za ostatni okres rozliczeniowy. Doręczone mu 7 grudnia 2011 r. wezwanie z zakreślonym 7-dniowym terminem do jego wykonania i wskazanym rygorem rozpoznania wniosku w oparciu o informacje zawarte w aktach sprawy (formularzu PPF) pozostało jednak bez odpowiedzi (ostatnim dniem tego terminu był 14 grudnia 2011 r.). W związku z powyższym stwierdzono, co następuje: Zwolnienie od kosztów sądowych dotyczy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, czego warunkiem w przypadku osoby fizycznej jest wykazanie braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny - art. 245 § 3 w/z z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – określanej dalej jako P.p.s.a. Jak wynika z powyższego, wykazanie warunkujących przyznanie prawa pomocy przesłanek obciąża osobę wnioskującą (stosownie do postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 lipca 2009 r. I FZ 171/09, to na stronie spoczywa ciężar udowodnienia, że jest w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy). Ocena wniosku J. P. oparta wyłącznie na informacjach zawartych w formularzu PPF nie potwierdziła w dostatecznym stopniu spełnienia przez niego przytoczonej powyżej przesłanki, co przy posiadaniu zaspokojonych potrzeb mieszkaniowych oraz stałych i jednocześnie nie najniższych dochodów wynikało głównie z braku danych nt. wysokości obciążających go i domowników wydatków oraz niewyjaśnieniu innych okoliczności mających pośredni wpływ na ocenę ich możliwości finansowych. Z treści złożonego wniosku w żaden sposób nie wynikało ponadto, czym miałby się dla nich objawić uszczerbek w koniecznym utrzymaniu i jakie ich uzasadnione potrzeby życiowe mogłyby pozostać niezaspokojone w związku z potrzebą poniesienia związanych ze skargą kosztów sądowych. Udzielenie przez skarżącego odpowiedzi na skierowane do niego wezwanie pozwoliłoby w sposób nie budzący wątpliwości ocenić złożony przez niego wniosek i w przypadku stwierdzenia jego zasadności, przyznać prawo pomocy. Jej brak skutkuje uzasadnionym przypuszczeniem, że nie ma on zamiaru ujawnienia dokładniejszych danych nt. sytuacji materialnej i finansowej swojej i członków rodziny oraz że być może kształtuje się ona nieco odmiennie niż ogólnikowo zostało to opisane we wniosku PPF. Brak dostatecznych informacji pozwalających ustalić rzeczywistą sytuację materialno – bytową i możliwości płatnicze J. P. skutkuje uznaniem braku podstaw do wyłączenia względem niego obowiązującej w postępowaniu sądowoadministracyjnym zasady ponoszenia przez strony kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie (art. 199 P.p.s.a.). Finansowanie prawa pomocy ze środków publicznych powoduje, że okoliczności decydujące o jego przyznaniu nie mogą budzić jakichkolwiek wątpliwości, a jeżeli takie wystąpią, nie mogą być one interpretowanie na korzyść osoby wnioskującej i podlegają wyjaśnieniu w trybie art. 255 wskazanej ustawy. Skarżący składając wniosek o przyznanie prawa pomocy musiał się liczyć z określonym stopniem ingerencji w sferę swojej prywatności, a decydując się na niewykonanie skierowanego do niego wezwania także przewidywać niekorzystne dla siebie załatwienie wniosku. Niewywiązanie się więc przez niego z ciążącego na nim ustawowego obowiązku wykazania przesłanki do przyznania prawa pomocy wyłącza możliwość pozytywnego rozpoznania złożonego przez niego wniosku. Ubocznie należy zauważyć, iż warunkujący merytoryczne rozpoznanie skargi wpis w sprawie objętej jej przedmiotem wynosi 200 zł., co w odniesieniu do wykazanych dochodów skarżącego i jego domowników nie wydaje się kwotą wygórowaną do jednorazowego poniesienia. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.