II SA/Rz 1129/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Krystyna Józefczyk /spr./ Sędziowie NSA Anna Lechowska NSA Jerzy Solarski Protokolant sekr. sąd. Maria Kołcz po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólno-Administracyjnym na rozprawie w dniu 4 grudnia 2007 r. sprawy ze skargi M. D. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2006 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie legalności robót budowlanych -skargę oddala- II SA/Rz 1129/06 U Z A S A D N I E N I E Decyzją z dnia [...] października 2006 r. Nr [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego [...], po rozpatrzeniu odwołania M. D. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] z dnia [...] sierpnia 2006 r. Nr [...] umarzającej postępowanie w sprawie legalności wykonania robót budowlanych w budynku mieszkalnym usytuowanym na działce nr 141/2 w S. przy ulicy S. obejmujących budowę tarasu i wykonanie otworu okiennego i drzwiowego, utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji, powołując jako podstawę prawną przepis art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. Jak wynika z akt administracyjnych, pismem z dnia 7 kwietnia 2005 r. M. D. poinformowała organ nadzoru budowlanego, iż na działce nr ew. 141/2 w S., będącej własnością G. W. zamieszkałej w Niemczech "dokonana została samowola budowlana", polegająca na samowolnym rozebraniu budynku mieszkalnego usytuowanego w granicy działki, ponadto wybudowano podpiwniczony taras z zadaszeniem zbliżając się do jej działki nr ew. 141/1 na odległość 1,5 m. W budynku objętym ochroną konserwatora samowolnie wykonano otwór okienny. Po przeprowadzeniu rozprawy administracyjnej ustalono iż przedmiotowy budynek mieszkalny został zakupiony przez panią W. 21 sierpnia 1993 roku. Po uzyskaniu informacji, że budynek nie jest objęty ochroną konserwatorską dokonała remontu poprzez wykucie otworu okiennego i drzwiowego w ścianie północnej, zamurowanie jednego otworu okiennego w ścianie od strony działki M. D., wykonanie tarasu z zadaszeniem w miejscu drewnianej szopy służącej do składowania węgla, którą rozebrano ze względu na zły stan techniczny. Wewnątrz budynku wymieniono instalację elektryczną. Przedłożyła kserokopie rachunków potwierdzających fakt wykonania robót budowlanych. Przedłożyła również kserokopię pisma Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia 7 kwietnia 2006 r. potwierdzającego, że przedmiotowy budynek nie jest objęty ochroną konserwatorską. Podała, że roboty te zostały zakończone latem 1994 roku, a datę tą pamięta ze względu na okoliczności, a to fakt iż 20 stycznia roku następnego zamieszkująca budynek pani W. zamieszkała w domu starców w Z., a wcześniej została przekwaterowana z części północnej na południową, do której prowadziło odrębne wejście, a drugie wejście do domu było przez taras. Przedstawiła zeznania swojej siostry T. M. i R. i G. D. na potwierdzenie daty wykonania robót budowlanych. Zdaniem skarżącej M. D. roboty budowlane zostały wykonane w latach 1995-1996, co potwierdziła dołączonymi oświadczeniami świadków. Zawnioskowani przez skarżącą świadkowie, a to: L. F., P. D., S. S., J. K. potwierdzili w swych jednobrzmiących oświadczeniach, że budowa tarasu z zadaszeniem wykonana została 1997-1998. Wezwani na rozprawę świadkowie, a to B. F., zawiadomił organ, iż nie posiada żadnej wiedzy w tej sprawie, zaś S. S., ze względu na wiek i stan zdrowia, nie będzie obecna na rozprawie. Kolejny świadek obecny na rozprawie P. D., po zapoznaniu się z aktami, odmówił składania zeznań. Świadek L. F. zeznał iż jest sąsiadem G. W. i w latach 1997-1998 wraz z bratem B. F. wykonywał roboty obejmujące wzmocnienie fundamentów budynku przed wejściem, a taras wraz z zadaszeniem był już wykonany. Nie potrafi podać kiedy taras został wykonany. Zaś świadkowie J. K. zeznał iż w tej sprawie nie ma żadnych informacji. Zatem organ przyjął, że z przeprowadzonego postępowania dowodowego wynika bezspornie, że roboty budowlane wykonane zostały w latach 1993-1994. Potwierdzają to faktury przedłożone oraz zeznania świadków G. W. Skarżąca zaś niczym nie potwierdziła, że roboty te wykonano w okresie późniejszym. Zeznania złożone przez M. D. są niespójne i w różnych pismach określają inne daty /w odwołaniu 96 rok, zaś na rozprawie 1995-1996/. Zeznania skarżącej nie zostały potwierdzone zawnioskowanymi przez nią zeznaniami świadków. Wobec tego, organ przyjął iż roboty budowlane zostały wykonane w latach 1993-1994. Wobec tego mają zastosowanie przepis prawa budowlanego z 1974 roku. Przepis art. 37 tego prawa dawał możliwość orzeczenia rozbiórki tylko wówczas, gdy wybudowany lub będący w budowie obiekt został wybudowany na terenie, który zgodnie z planem zagospodarowania przestrzennego nie jest przeznaczony pod budowę bądź powoduje niebezpieczeństwo dla ludzi i mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Przedmiotowy taras znajduje się w odległości 1,7 m do 2,02 m od istniejącego ogrodzenia rozdzielającego działkę 141/2 i 141/1 będącej współwłasnością M. D. i B. O., która jest działką zabudowaną. Takie usytuowanie nie powoduje niebezpieczeństwa dla ludzi i mienia wykluczając istnienie przesłanek z art. 37 ust. 1 pkt 2 prawa budowlanego z 1974 r. Wykonany w ścianie północnej otwór okienny znajdujący się w odległości 3,20-4,10 m od ogrodzenia, które biegnie ukośnie, oraz otwór drzwiowy znajdujący się w odległości 4,10 m nie naruszają warunków rozporządzenia Ministra Administracji i Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z 3 lipca 1980 r. Wykonane otwory nie naruszyły również konstrukcji budynku objętego kontrolą. Takie stwierdzenia eliminują również podjęcie rozstrzygnięć w trybie art. 40 ustawy prawo budowlane z 1974 r. W odwołaniu od decyzji M. D. wniosła o jej uchylenie a w uzasadnieniu wskazała na bezpodstawne przyjęcie, że roboty budowlane zostały wykonane pod "rządami" tzw. starego prawa budowlanego. Złożone oświadczenia kilku świadków bezspornie potwierdzają, iż był to rok 1997-98. Przedłożone przez G. W. rachunki i faktury za zakup materiałów w 1993 roku wcale nie świadczą, iż zostały one użyte do tych prac budowlanych. Organ powinien rozważyć rozbiórkę nielegalnie wybudowanego tarasu z podpiwniczeniem, który wybudowany został bez zachowania odległości, ewentualnie rozważenie możliwości legalizacji z wszelkimi konsekwencjami finansowymi dla nielegalnego inwestora. Po jego rozpoznaniu, opisaną na wstępie decyzją utrzymano w mocy rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne. W uzasadnieniu organ wskazał iż z przeprowadzonego postępowania dowodowego wynika, iż roboty budowlane przeprowadzone prowadzone były w latach 1993-94. G. W. potwierdziła to przedłożonymi rachunkami i fakturami oraz zeznaniami świadków. W aktach sprawy zalega pismo skarżącej z 9.05.2006 r., w którym pisze, że samowola budowlana zrealizowana została w latach 1997-1998, a na dowód tego przedłożone zostały pisemne oświadczenia wnioskowanych przez nią świadków. Z kolei M. D. reprezentujący skarżącą oświadczył, że inwestycja ta była zakończona w latach 1995-96 na co zostały przedłożone oświadczenia świadków potwierdzające tą datę. W czasie rozprawy administracyjnej świadkowie, którzy zgłosili się na nią, nic nie wnieśli do sprawy. A więc na podstawie zebranego materiału dowodowego należy stwierdzić, iż zakres przedmiotowych robót budowlanych został zrealizowany w latach 1993-1994 bez wymaganego prawem pozwolenia. Właściwym jest zastosowanie prawa budowlanego z 1974 roku. W wyniku realizacji robót budowlanych, oprócz remontu tego budynku mieszkalnego, nastąpiła przebudowa ścian poprzez zamurowanie istniejącego otworu okiennego i wykonanie nowego otworu okiennego oraz nowego otworu drzwiowego. Ponadto powstała nowa część budynku – taras z zadaszeniem. Rozporządzenie Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z 20 lutego 1975 r. w sprawie nadzoru urbanistyczno-budowlanego /Dz. U. Nr 8, poz. 48/ obowiązujące do 31.12.1994 r. w § 44 ust. 1 enumeratywnie wylicza zakres inwestycji, które wymagają uzyskania pozwolenia na budowę. Zgodnie z tym rozporządzeniem roboty budowlane polegające na zamurowaniu jednego otworu okiennego oraz wybiciu nowego otworu okiennego i drzwiowego nie były objęte obowiązkiem uzyskania pozwolenia na budowę. Niemniej jednak obowiązek uzyskania pozwolenia ciążył na inwestorze co do budowy tarasu z zadaszeniem. Przepis art. 37 ust. 1 przewiduje sytuacje, w których organy orzekają rozbiórkę. Zgodnie z wypisem z planu przestrzennego zagospodarowania przedmiotowy budynek znajduje się w terenie skarpy i góry zamkowej częściowo zabudowany rozproszonymi budynkami jednorodzinnymi /.../. teren leży w obrębie strefy ścisłej ochrony konserwatorskiej z wymogiem zgody Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków dla każdego działania inwestycyjnego – uchwała Miejskiej Rady Narodowej z 3.12.1986 r. Zgodnie z art. 87 ust. 3 ustawy z 27.03.2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym "miejscowe plany zagospodarowania przestrzennego uchwalone przed dniem 1 stycznia 1995 r. zachowują moc do czasu uchwalenia nowych planów, lecz nie dłużej niż do 31 grudnia 2003 r.". Z powyższego wynika, że na okres realizowania samowoli budowlanej niezbędnym było jej uprzednie uzgodnienie z właściwym konserwatorem zabytków. Inwestor oświadczył, iż przed dokonaniem zakupu tego budynku był Au Konserwatora zabytków, który oświadczył jej, że budynek ten nie jest objęty jego wykazem, ale na tą okoliczność nie przedłożyła żadnego dokumentu. W aktach zalega pismo Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków [...] z maja 2006 r., z którego wynika, że ten budynek mieszkalny nie znajduje się w ewidencji zabytków miasta S. Wobec tego nie zachodzi okoliczność z art. 37 ust. 1 pkt 1 prawa budowlanego z 1974 r. W okresie realizacji przedmiotowego tarasu obowiązywały przepisy techniczno-budowlane z 1980 r. i nie określały one odległości od działek sąsiednich, jakie należy spełnić przy budowie tego typu części obiektu budowlanego. Zatem nie można uznać, że taras naruszył warunki techniczne. Decyzję tą zaskarżyła M. D., wnosząc o jej uchylenie. W motywach skargi zarzuciła naruszenie art. 7, 77 i 105 k.p.a. Podniosła, iż organ nie uzasadnił dlaczego dał wiarę dowodom przedłożonym przez inwestora, a zeznania jej świadków nie zostały wzięte pod uwagę. Poza tym powołane prawo budowlane z 1974 roku w ogóle nie przewiduje podstawy do umorzenia postępowania. Powoływanie się na przepis art. 105 k.p.a. jest błędne, bo nawet przepisy prawa budowlanego z 1974 r. przewidywały konieczność uzyskania pozwolenia. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie z przyczyn wywiedzionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1269/ sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji, obejmującą badanie zaskarżonych aktów pod względem ich zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do treści art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm./, sąd administracyjny rozpoznając skargę nie jest związany zarzutami skargi, jej podstawą prawną ani formułowanymi przez stronę wnioskami. Sąd rozpoznając skargę w granicach sprawy bada zgodność zaskarżonego aktu z obowiązującym porządkiem prawnym. Dokonując takiej kontroli w niniejszej sprawie, Sąd nie dopatrzył się podstaw do uwzględnienia skargi. Bezspornym jest, że przedmiotowy budynek mieszkalny został zakupiony przez inwestorkę G. W. w dniu 21 sierpnia 1993 roku. Z przeprowadzonego postępowania dowodowego wynika, że roboty budowlane polegały na wykuciu jednego otworu okiennego i drzwiowego w ścianie północnej oraz zamurowaniu jednego otworu okiennego od strony działki skarżącej M. D. Wykonano również taras z zadaszeniem w miejscu drewnianej szopy służącej do składowania węgla. Zawnioskowani przez skarżącą M. D. świadkowie, a to L. F., P. D., S. S., J. K. w swych jednobrzmiących oświadczeniach skierowanych do organu potwierdzili, iż roboty budowlane prowadzone były w latach 1997-1998. Wezwany na rozprawę świadek B. . zawiadomił organ, że nie zgłosi się albowiem nie posiada żadnej wiedzy w tej sprawie. Nie zgłosiła się również S. S., twierdząc iż ze względu na wiek i stan zdrowia nie jest to możliwe. Natomiast kolejny świadek P. D. po zapoznaniu się z aktami odmówił składania zeznań. Kolejny świadek L. F. zeznał, że jest sąsiadem inwestorski, a w latach 1997-1998 wykonywał u niej roboty budowlane polegającena wzmocnieniu fundamentów, a taras z zadaszeniem był już wykonany. Świadek J. K. zeznał, iż w tej sprawie nie ma żadnych informacji. G. W. natomiast przedłożyła plik oryginałów faktur na zakupione materiały budowlane, wszystkie z lat 1993-1994, w tym dwie faktury na zakup "betonu na budowę tarasu przy ulicy S.". Skarżąca nie wykazała, iż inwestorka w tym samym czasie prowadziła inną budowę, na którą przeznaczony mógłby być beton. O ile inne materiały budowlane mogą być magazynowane, trudno to powiedzieć o zakupionym betonie. Zeznania skarżącej są niespójne, podawane przez nią samą daty prowadzonych robót budowlanych są rozbieżne. Oświadczenia świadków nadesłane do organu przez skarżącą nie zostały potwierdzone w późniejszym postępowaniu. Również zawnioskowani przez skarżącą świadkowie nie potwierdzili dat przez nią przywoływanych. Sąd prowadząc postępowanie podzielił stanowisko organów obu instancji, iż roboty budowlane prowadzone były w latach 1993-1994. Wobec tego na zasadzie przepisów art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane /Dz. U. Nr 207, poz. 2016, ze zm./ zastosowanie mają przepisy prawa budowlanego z 1974 roku. Przepis art. 37 ust. 1 ustawy dawał możliwość orzeczenia rozbiórki jeżeli ustalono, iż obiekt budowlany lub jego część "wybudowana została niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie budowy". Jak ustalono w sprawie będącej przedmiotem rozpoznania, oprócz remontu budynku mieszkalnego nastąpiła przebudowa ścian poprzez zamurowanie jednego otworu okiennego i wykonanie drugiego oraz wykonanie otworu drzwiowego. Rozporządzenie Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 20 lutego 1975 r. w sprawie nadzoru urbanistyczno-budowlanego /Dz. U. Nr 8, poz. 48/, które obowiązywało do 31 grudnia 1994 roku w § 44 ust. 1 enumeratywnie wylicza zakres inwestycji, na które niezbędne jest uzyskanie pozwolenia. Zgodnie z jego treścią, wykonanie otworów okiennych i drzwiowych oraz zamurowanie otworu okiennego nie wymagają uzyskania pozwolenia na budowę. Natomiast prowadzona przez G. W. rozbudowa budynku mieszkalnego poprzez dobudowanie tarasu wymagało uzyskania pozwolenia - § 44 ust. 1 pkt 1 cyt. rozporządzenia. Zatem przedmiotowy taras został wybudowany z naruszeniem obowiązujących w tym czasie przepisów. Lecz jest to okoliczność niewystarczająca, aby nakazać jego rozbiórkę. Obiekt budowlany lub jego część podlegają przymusowej rozbiórce tylko wówczas, gdy: 1) znajdują się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę lub przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę, lub 2) powoduje niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia- art. 37 ust. 1 ustawy prawo budowlane z 1974 roku. Żadna z tych dwóch przesłanek nie występuje, zatem brak okoliczności do orzeczenia rozbiórki tarasu z zadaszeniem wybudowanego bez pozwolenia. W okresie realizacji przedmiotowego tarasu obowiązywały przepisy techniczno-budowlane z 1980 roku. Przepisy rozporządzenia Ministra Administracji Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z 3 sierpnia 1980 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki /Dz. U. Nr 17, poz. 62/ nie określały odległości od granic z działką sąsiednią jakie winny być spełnione przy budowie tarasu. W § 1, 2 ust. 1 rozporządzenia "budynki mieszkalne /.../ oraz wolnostojące jednorodzinne domy mieszkalne o ścianach z materiałów niepalnych /.../ powinny być sytuowane w odległości co najmniej 4 m od granicy działki". Przepis ten określa odległość ścian budynków od granicy, nie może mieć więc zastosowania do przedmiotowego tarasu. Budowa zadaszonego tarasu nie narusza obowiązujących w tym czasie warunków technicznych. Bez znaczenia jest problem ochrony konserwatorskiej w świetle przepisów prawa budowlanego. Z tych względów na zasadzie przepisów art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270/ w związku z art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 24.10.1974 r. Prawo budowlane /Dz. U. Nr 38, poz. 229/, § 44 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 20.11.1975 r. w sprawie nadzoru urbanistyczno-budowlanego oraz rozporządzenia Ministra Administracji Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3.07.1980 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki /Dz. U. Nr 17, poz. 62/ w związku z art. 105 k.p.a., Sąd skargę oddalił.