II SA/Rz 113/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Robert Sawuła Sędziowie NSA Maria Zarębska-Kobak /spr./ AWSA Jolanta Ewa Wojtyna Protokolant: st.sekr.sąd.B.Krztoń po rozpoznaniu w dniu 10 czerwca 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi J. B. na decyzję Kierownika Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] stycznia 2005 r. Nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich skargę oddala Przedmiotem skargi jest decyzja Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] stycznia 2005 rNr [...] utrzymująca w mocy decyzję tegoż organu z dnia [...] listopada 2003 r Nr [...] o pozbawieniu J. B. s.A. ur. [...].02.1928 r uprawnień kombatanckich przyznanych przez były ZBOWiD w K. z dnia [...].06.1977 r z tytułu utrwalania władzy ludowej w okresie od 10.09.1946 r do 25.10.1947 r w szeregach Ochotniczej Rezerwy Milicji Obywatelskiej. Wskazana decyzja została wydana na podstawie art.138 § 1 pkt l,art.l27 § 3 k.p.a. oraz art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /Dz.U.Nr 142,poz.950 z 1997 r ze zm./. Z uzasadnienia tej decyzji wynika, że w toku postępowania weryfikacyjnego ustalono, że J. B. uzyskał uprawnienia kombatanckie z tytułu udziału w walce zbrojnej o utrwalanie władzy ludowej jako członek ORMO w/w okresie. Na podstawie zaświadczenia Komendy Wojewódzkiej Milicji Obywatelskiej w Z. z maja 1977 r nr.[...] zostało stwierdzone, że jako członek tej organizacji w okresie od 10.09.1946 r do 25.10.1947 r roku brał udział jako członek ORMO w w walkach o utrwalanie władzy ludowej. Zgodnie bowiem z art.25 ust.2 pkt 2 cytowanej ustawy pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia z tytułu działalności w latach 1944 -1956 w charakterze " uczestników walk o ustanowienie i utrwalanie władzy ludowej" lub innych tytułów niż wymienione w art. 1 ust.2, art.2 oraz art.4. Ochotnicza Rezerwa Milicji Obywatelskiej nie była służbą zmilitaryzowaną została powołana przez Ministra Bezpieczeństwa Publicznego na podstawie uchwały Rady Ministrów z dnia 21 lutego 1946 r i jej utworzenie uzasadniono koniecznością wzmożenia walki z bandytyzmem, rabunkami i innego rodzaju przestępstwami oraz wzmocnieniem ochrony porządku publicznego. We wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy w/w wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy . Wyjaśnił, że pochodzi z województwa [...] powiat S., gdzie w 1944 roku rozpoczęły się mordy ludności polskiej po wsiach i małych miasteczkach dlatego też zmuszony był do opuszczenia tych terenów. Po wyzwoleniu w czerwcu 1944 roku powrócił do swoich stron rodzinnych na Z. W tym czasie zastał tam posterunek MO i Oddział Samoobrony przy tym posterunku utworzony do walki z bandami UPA. Wraz z wojskiem i Milicją Obywatelską brał czynny udział w ratowaniu ludności i mienia w miejscowościach C., W. , K. i B., w ramach zorganizowanej Samoobrony na tych trenach. W czasie jednej z walk był ranny i przebywał w szpitalu [...]. W ocenie odwołującego w/w działalność winna zostać zaliczona do działalności kombatanckiej. Dodatkowo wskazał na okres odbywania zasadniczej służby wojskowej w Wojsku Polskim w okresie od 5.10.1949 r do 25.11.1952 roku. Przypisywanie mu tytułu tzw." utrwalacza władzy ludowej jest dla niego krzywdzące. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący J. B. wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy kwestionując interpretację organu w przedmiocie uprawnienia do zachowania uprawnień kombatanckich. W uzasadnieniu skargi powtórzył argumentację jak w odwołaniu i dodatkowo wyjaśnił że jako członek " Samoobrony " brał udział w walkach z bandami UPA i obieranie mu uprawnień nabytych jest dla niego niezrozumiałe i wielce krzywdzące. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie z przyczyn wywiedzionych jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Administracyjny zważył co następuje: skarga skarżącego jest nieuzasadniona. Kontrola Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego sprowadza się do badania zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej./art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r Prawo o ustroju sądów administracyjnych / Dz.U z 2002 r Nr 153 poz. 1269/, przy czym Sąd ten z mocy art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz.U Nr 153 poz. 1270/ nie jest związany zarzutami ani wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W postępowaniu sądowym nie przeprowadza się postępowania dowodowego, natomiast Sąd bada na podstawie akt sprawy stan faktyczny i prawny z daty wydania zaskarżonej decyzji oraz zgodność jej z prawem. Przechodząc do oceny zaskarżonej decyzji wskazać należy , że postępowanie o pozbawienie uprawnień kombatanckich jest nowym postępowaniem administracyjnym, którego przedmiot i zakres określają przepisy art.25 ust.2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji i okresu powojennego/Dz.U.Nr 142.poz.950 ze zm./. zwana dalej ustawą. W postępowaniu tym organ orzekający nie jest uprawniony do kwestionowania zasadności decyzji o przyznaniu uprawnień kombatanckich. Badanie stanu faktycznego sprawy sprowadza się nie do ustalania przesłanek dotyczących nadania uprawnień kombatanckich, lecz do ustalenia, czy przesłanki dotychczasowego tytułu kombatanckiego pokrywają się z przesłankami w obecnie obowiązującej ustawie kombatanckiej, co umożliwia utrzymanie wcześniej uzyskanych uprawnień kombatanckich oraz czy weryfikowany nie posiada uprawnień z innego tytułu określonego w tej ustawie. Oznacza to, że uprawnienia organu sprowadzają się wyłącznie do wyjaśnienia czy zachodzą okoliczności wymienione w ustawie których skutkiem jest pozbawienie uprawnień kombatanckich /patrz wyrok NSA z dnia 3 marca 1999 r sygn.V SA 1772/98 r, ONSA 2000/1/33 / oraz czy weryfikowany nie posiada uprawnień z innego tytułu określonego w tej ustawie. Art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy zawiera wykaz okoliczności, które stanowią materialnoprawne przesłanki powodujące zachowanie uprawnień kombatanckich nabytych z racji utrwalania władzy ludowej lub z innych tytułów. Zgodnie z wymienionym przepisem pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia z tytułu działalności w latach 1944 - 1956 w charakterze " uczestników walk o ustanowienie i utrwalanie władzy ludowej" lub innych tytułów niż wymienione w art.1 ust.2, art.2 oraz art.4. Uprawnienia te zachowują jednak osoby, które uczestniczyły w Wojnie Domowej w H. w latach 1936 - 1939 lub które uprawnienia te uzyskały z tytułów określonych w ustawie, oraz żołnierze z poboru, którzy pełnili służbę wojskową w Wojsku Polskim w okresie od 10 maja 1945 r do 30 czerwca 1947 roku. Art.1 ust.2 pkt 6 cytowanej ustawy stanowi, że " za działalność kombatancką, uznaje się uczestniczenie w walkach w jednostkach Wojska Polskiego oraz zmilitaryzowanych służbach państwowych z oddziałami Ukraińskiej Powstańczej Armii oraz grupami Wehrwolfu." Materiał dowodowy sprawy wskazuje, że uprawnienia kombatanckie skarżący nabył wyłącznie z tytułu " walki o utrwalanie władzy ludowej" w okresie od 10.09.1946 do 25.10.1947 r. podczas pełnienia służby w ORMO . W postępowaniu o ponowne rozpoznanie sprawy organ przeprowadził dodatkowy dowód dokumentów przedłożonych przez odwołującego w szczególności dokumentów Biura Udostępnienia i Archiwizacji Dokumentów IPN z których to ustalone zostało, że brak jest jakichkolwiek dowodów o służbowym podporządkowaniu J. B. dowództwu wojskowemu w okresie walk z bandami UPA K latach przynależności do ORMO. Ochotnicza Rezerwa Milicji Obywatelskiej nie była służbą zmilitaryzowaną, została powołana przez Ministra Bezpieczeństwa Publicznego na podstawie uchwały Rady Ministrów z dnia 21 lutego 1946 r i jej utworzenie uzasadniono koniecznością wzmożenia walki z bandytyzmem, rabunkami i innego rodzaju przestępstwami oraz wzmocnieniem ochrony porządku publicznego , zatem działalność w ramach tej służby nie jest działalnością kombatancką w rozumieniu tej ustawy. W postępowaniu weryfikacyjnym skarżący zarzucił, że błędnie zakwalifikowano jego działalność kombatancką jako utrwalanie władzy ludowej, gdyż faktycznie w wskazanym okresie jego działalność to walka zbrojna z oddziałami UPA na terenach powiatu S. w ramach tzw. "Samoobrony " walczył o niepodległość Polski. Przyznać należy skarżącemu słuszność , że procedura weryfikacji uprawnień kombatanckich nie wyłącza możliwości wykazania w tym samym postępowaniu, że uprawnienia te przysługują na podstawie innego tytułu / art. 1 ust. 2 - art. 4 ustawy/ Niemniej jednak ustawa będąca podstawą pozbawienia skarżącego uprawnień kombatanckich nie przewiduje uprawnień kombatanckich z tytułu przynależności do tzw. Samoobrony. Uczestnictwo w tzw. Samoobronie w/g regulacji tej ustawy nie daje podstawy do przyznania jak i też zachowania dotychczasowych uprawnień kombatanckich. Samoobrona jak obecnie wskazują karty historii była ruchem społecznym powstałym po II wojnie światowej o nieokreślonym kierunku walki, z której wywodziła swój rodowód Ochotnicza Rezerwa Milicji Obywatelskiej powstała w lutym 1946 r powołana do ochrony ładu i porządku publicznego . W szeregi organizacji ORMO o charakterze społecznym w pierwszej kolejności przyjmowano uczestników tzw. Samoobrony, którzy posiadali nielegalnie zdobytą broń z pożogi wojennej / zdobyta po partyzantach, żołnierzach Gwardii Ludowej oraz od funkcjonariuszy Milicji Obywatelskiej i Służby Bezpieczeństwa Publicznego / w celu jej zalegalizowania i dopiero rozkazem poszczególnych Komendantów Komend Wojewódzkich w 1958 roku broń ta była deponowana do poszczególnych Komend Wojewódzkich. Stwierdzić należy, że Samoobrona nie była to żadna organizacja niepodległościowa wyodrębnionej strukturze organizacyjnej , która by stawiała sobie za cel niepodległość i suwerenność Rzeczypospolitej, o jakiej mowa w art. 1 ust. 5 ustawy o kombatantach i przynależność do niej nie daje podstawy do przyznania uprawnień kombatanckich jak i też zachowania dotychczasowych . Tłumaczyć to można okolicznością, że kombatanctwo stało się pojęciem ściśle związanym z oceną współczesnej historii dokonaną przez ustawodawcę. Ustawodawca ma prawo, co uczynił w ramach istniejących ram stanowienia norm prawnych modyfikować uprawnienia kombatanckie. Dokonane zmiany w drodze ustawowej nie są sprzeczne z Konstytucją, czemu dał wyraz w szeregu orzeczeniach Trybunał Konstytucyjny, Sąd Najwyższy i Naczelny Sąd Administracyjny. Ustawodawca Rzeczypospolitej Polskiej w preambule ustawy dał wyraz, że uprawnienia kombatanckie są szczególnym wyróżnieniem za zasługi dla Polski, a przywileje w związku z ich posiadaniem są ponadstandardowe w stosunku do świadczeń, do jakich mają prawo obywatele, którzy tych uprawnień nie posiadają. Przyznanie uprawnień musi mieć za podstawę albo działalność, z którą ustawa łączy te uprawnienia, bądź być ofiarą w miejscach i z przyczyn określonych w tej ustawie a takiej działalności skarżący w postępowaniu weryfikacyjnym nie wykazał. / vide wyrok NSA z dnia 10.10.2001 r sygn.akt V SA 214/01 publ. Lex nr 79620, wyrok SN z dnia 22.02.2001 r sygn.akt III RN 77/00 publ. OSNP 2001/15/475/. Okres odbywania służby wojskowej również nie może być podstawą do zachowania uprawnień kombatanckich ponieważ skarżący służbę tą odbywał po 30 czerwca 1947 r tj. po okresie uprawniającym do nabycia jak i zachowania uprawnień kombatanckich. W tej sytuacji skoro zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym jej wzruszenie, Sąd skargę oddalił stosownie do art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz.U Nr 153poz. 1270/