II SA/Rz 1139/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Piotr Godlewski po rozpoznaniu w dniu 4 stycznia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B. L. o przyznanie prawa pomocy w postaci częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie z jego skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2011 r. Nr [...] w przedmiocie nakazu wykonania określonych robót budowlanych postanawia zwolnić skarżącego od uiszczenia wpisu od skargi w 4/5 części, tj. w kwocie 400 zł. B. L. wezwany do uiszczenia wpisu w kwocie 500 zł. od skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2011 r. Nr [...], w terminie do jego opłacenia wnioskiem o przyznanie prawa pomocy złożonym na urzędowym formularzu PPF zwrócił się o przyznanie mu częściowego zwolnienia od kosztów sądowych. W jego uzasadnieniu powołał się na okoliczność spłaty zaciągniętej przez niego pożyczki w ratach po 570 zł. oraz ponoszone koszty leczenia siebie i żony w wysokości ok. 490 zł. miesięcznie. Wg zawartego w tym wniosku oświadczenia, źródło ich utrzymania stanowią pobierane emerytury w wysokości odpowiednio 2071 oraz 1050 zł. brutto, zaś posiadany przez nich majątek obejmuje dom o pow. 65 m² oraz nieruchomość rolną o pow. 1,21 ha. Ze złożonego przez skarżącego w wyniku wezwania dodatkowego oświadczenia wynika ponadto, że do innych obciążających go w istotny sposób wydatków należy zaliczyć opłaty za energię elektryczną i gaz w kwotach 560 i 428 zł. /z braku wyraźnego zastrzeżenia przyjęto, że dotyczą one 2-miesięcznych okresów rozliczeniowych/, opłaty miesięczne za telefon – 60 zł. oraz wodę i ścieki – 133 zł., opłatę roczną za ubezpieczenie OC samochodu osobowego Fiat 126p (rok. prod. 1984) - 254 zł.; kwota pozostająca po dokonaniu opłat, tj. 550 – 650 zł. przeznaczana jest na zakup żywności. Nieruchomość rolna nie jest uprawiana i nie przynosi żadnego dochodu. Wśród dołączonych do dodatkowego oświadczenia załączników znalazły się kserokopie 2 umów pożyczkowych z dnia 28 lutego 2011 r. na łączną kwotę 7422 zł. (przeznaczoną wg oświadczenia na zakup pieca gazowego) oraz potwierdzeń dokonania opłat na w/w kwoty za energię elektryczną i gaz. Rozpatrując złożony wniosek stwierdzono, co następuje: Zwolnienie od kosztów sądowych (zarówno całości jak i w części) wchodzi w zakres częściowego prawa pomocy. Na zwolnienie to zgodnie z art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - określanej dalej jako P.p.s.a., składa się zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków (opłaty sądowe: wpis i opłata kancelaryjna oraz zwrot wydatków składają się na koszty sądowe). Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać – zgodnie z § 4 tego artykułu - na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej. Warunkiem przyznania prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym jest wykazanie przez nią, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Oceniając możliwość poniesienia przez skarżącego związanych ze skargą kosztów sądowych stwierdzono, że zgodnie ze złożonym wnioskiem aktualna sytuacja materialno – finansowa jego i żony kwalifikuje go do uzyskania częściowego wsparcia w tym zakresie. Wynika to ze znacznego ich obciążenia wydatkami związanymi z bieżącym utrzymaniem, w tym przede wszystkim z zakupem żywności, opłatami za tzw. media, kosztami leczenia oraz spłatą zaciągniętych pożyczek (co do zasady spłata zobowiązań cywilnoprawnych, tj. kredytów i pożyczek nie jest uznawana za argument przemawiający za przyznaniem prawa pomocy, niemniej jednak w przypadku skarżącego ich zaciągnięcie w celu zakupu pieca grzewczego jako urządzenia niezbędnego do normalnego funkcjonowania wydaje się uzasadnione). Suma tych wszystkich wydatków rozliczona w okresach miesięcznych daje kwotę ok. 2,4 tys. zł., co przy uwzględnieniu innych doraźnie ponoszonych pomniejszych wydatków (np. na zakup środków czystości) daje kwotę zbliżoną do szacowanej sumy dochodów netto wnioskodawcy i jego żony. W tej sytuacji opłacenie przez niego całości związanych ze sprawą kosztów sądowych, w tym stosunkowo wysokiego wpisu od skargi, przekraczałoby jego możliwości płatnicze, zagrażając jego i żony koniecznemu utrzymaniu. Zgodnie jednak z utrwalonym orzecznictwem sądowym, wynikający z art. 199 P.p.s.a. obowiązek stron ponoszenia kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie generalnie dotyczy wszystkich osób posiadających jakiekolwiek środki majątkowe i dochody. Istotne jest tutaj zwłaszcza systematyczne osiąganie tych dochodów, posiadanie zabezpieczonych potrzeb mieszkaniowych, brak innych osób na swoim utrzymaniu, które to wszystkie warunki w przypadku skarżącego i jego żony są spełnione. Uwzględniając zatem wszystkie przedstawione wyżej okoliczności, za adekwatne uznano przyznanie B. L. prawa pomocy w zakresie, w jakim umożliwi mu ono sądową kontrolę zaskarżonej decyzji, tj. zwolnienie od wpisu od skargi w 4/5 jego pełnej wysokości. Opłacenie pozostałej wymaganej z tego tytułu kwoty 100 zł. jak również pozostałych kosztów sądowych które mogą (nie muszą) ewentualnie wystąpić w sprawie w przyszłości nie będzie się już wiązało dla niego z tak znacznymi trudnościami, a przez to z uszczerbkiem w koniecznym utrzymaniu; najbardziej prawdopodobne z nich to opłata kancelaryjna od wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku w kwocie 100 zł. i wpis od skargi kasacyjnej w przypadku jej wnoszenia w wysokości połowy pełnego wpisu od skargi. Jako uzależnione od konkretnego etapu postępowania sądowego są one rozłożone w czasie, a skarżący przewidując ich poniesienie powinien na ich poczet poczynić stosowne oszczędności; umożliwi mu to chociażby kończąca się 10 lutego 2012 r. (wg kserokopii załączonej umowy) spłata jednej z zaciągniętych pożyczek z miesięczną ratą wynoszącą prawie 400 zł. Przeciwko przyznaniu skarżącemu prawa pomocy w większym zakresie przemawia także to, że mimo ciążącego na nim wymogu nie wywiązał się całkowicie z obowiązku wykonania skierowanego do niego wezwania. Związane jest to z brakiem przedłożenia wyciągów z posiadanych przez niego i żonę rachunków bankowych za okres od 1 października 2011 r. do dnia wykonania wezwania. Jak wynika z wykładni art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., wykazanie warunkujących przyznanie prawa pomocy przesłanek obciąża osobę wnioskującą (stosownie do postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 lipca 2009 r. I FZ 171/09, to na stronie spoczywa ciężar udowodnienia, że jest w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy). Ubocznie należy zwrócić uwagę wnioskodawcy na treść art. 200 P.p.s.a., zgodnie z którym w sytuacji uwzględnienia wniesionej skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu który wydał zaskarżony akt zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia swoich praw. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 i 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.