II SA/Rz 1142/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Piotr Godlewski po rozpoznaniu w dniu 28 grudnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. Ś. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie z jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2011 r. Nr [...] w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami postanawia I. Zwolnić skarżącego od kosztów sądowych w całości, II. Odmówić ustanowienia adwokata. S. Ś. wskazując we wniesionej przez siebie skardze na brak środków na opłacenie kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, zwrócił się o przyznanie mu prawa pomocy w tym zakresie składając urzędowy formularz PPF. Wg zawartego w tym wniosku oświadczenia, skarżący prowadzi 1-osobowe gospodarstwo domowe, nie posiada żadnego majątku i utrzymując się z emerytury w wysokości 1013 zł. netto. Pokrywa z niej wydatki związane z mieszkaniem – 600 zł. oraz zakupem lekarstw – 300 zł. Jest także zadłużony na kwotę 20 tys. zł. Ze złożonego przez niego w wyniku wezwania dodatkowego oświadczenia wynikało ponadto, że zamieszkuje wraz ze swoją matką w mieszkaniu stanowiącym jej własność. Pobiera ona emeryturę powyżej 1,5 tys. zł., z której pomaga mu finansowo (skarżący to co otrzymuje od niej, liczy jako swój dług). S. Ś. nie posiada rachunku bankowego, nie korzysta też z pomocy społecznej. Rozpatrując złożony wniosek stwierdzono, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 2 i 3 oraz art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: - w zakresie całkowitym (zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie zastępcy prawnego w osobie m.in. adwokata) – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, - w zakresie częściowym (zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie zastępcy prawnego) – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Analiza przesłanek decydujących o przyznaniu prawa pomocy w kontekście udzielonych przez skarżącego informacji wskazuje na częściową zasadność złożonego przez niego wniosku. Wykazane osobiste dochody skarżącego chociaż nie należą do najniższych, to odnoszone do kosztów jego utrzymania i leczenia bez wątpienia nie mogą być uznane za dostatecznie wysokie, aby bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania mógł on wygospodarować z nich fundusze na opłacenie wpisu od skargi (w niniejszej sprawie 200 zł.), pozostałych możliwych ewentualnie do wystąpienia kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z wyboru. W tym zakresie poniesienie przez skarżącego kosztów postępowania w pełnej ich wysokości bezsprzecznie rzutowałoby na możliwość zaspokojenia przez niego podstawowych potrzeb życiowych, tym bardziej, że jak sam wskazał, korzysta z pomocy finansowej matki. W tej sytuacji, mając na uwadze ograniczone możliwości płatnicze wnioskodawcy postanowiono zwolnić go od całości związanych ze sprawą kosztów sądowych. Jednocześnie nie stwierdzono podstaw do pozytywnego załatwienia jego wniosku w części odnoszącej się do ustanowienia adwokata. Mimo nie najlepszej sytuacji finansowej, nie spełnia on przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, które co do zasady przypisane jest do osób ubogich, całkowicie pozbawionych środków do życia. W jego przypadku przy zabezpieczonych potrzebach mieszkaniowych, stałych dochodach i braku innych osób na swoim utrzymaniu, kryterium to nie jest spełnione. Tym samym w stosunku do skarżącego nie może być w pełni wyłączone zastosowanie art. 199 P.p.s.a., zgodnie z którym strony mają obowiązek ponoszenia kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie; zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądowym dotyczy to wszystkich osób posiadających jakiekolwiek środki majątkowe i dochody. W tym zakresie warto zwrócić uwagę, że skarżący mimo deklarowania prowadzenia samodzielnego gospodarstwa domowego, faktycznie zamieszkuje wraz z matką. Skoro mieszkanie stanowi jej własność i posiada ona swoje dochody, jako argument przemawiający za pozytywnym rozpatrzeniem wniosku skarżącego nie może być uznane przypisywanie tylko do niego kosztów utrzymania tego mieszkania, szacowanych we wniosku PPF na 600 zł. (przy stosunkowo jego niedużej powierzchni, tj. ok. 45 m²). Ponadto jak wynika z treści dodatkowego oświadczenia, jego matka wspomaga go finansowo, co oznacza, że faktycznie ma on do swojej dyspozycji więcej środków, niż tylko z pobieranego przez siebie świadczenia. Wątpliwości budzi też powoływanie się przez niego na okoliczność posiadania zadłużenia w kwocie 20 tys. zł., gdyż w odpowiedzi na wezwanie o przedłożenie kserokopii zawartych w tym zakresie umów i wskazanie osób u których jest zadłużony oświadczył on, że jako swój dług liczy to, co otrzymuje od swojej matki (nie wskazał przy tym innych osób będących jego wierzycielami). Wyklucza to tym samym spełnienie przez niego ustawowej przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, a więc przyjęcia, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Jako argumentu przemawiającego za ustanowieniem w ramach prawa pomocy adwokata nie można też uznać powoływania się przez skarżącego na fakt jego ustanowienia w innych toczących się sprawach z jego skarg, gdyż nie jest to wiążące, a każdy wniosek podlega indywidualnemu rozpatrzeniu (sam skarżący zresztą w żaden sposób nie uzasadnił konieczności występowania w sprawie przez adwokata). Przy braku wymogu reprezentowania stron w postępowaniu sądowoadministracyjnym przez fachowych pełnomocników, odmowa ustanowienia adwokata – odmiennie niż w przypadku zwolnienia od kosztów sądowych - w żaden sposób nie ograniczy skarżącego w dostępie do sądu. Wymóg adwokacko – radcowski dotyczy jedynie sporządzenia niektórych środków zaskarżenia, co na obecnym etapie postępowania nie zachodzi, a skarżący będąc zwolniony od kosztów sądowych, środki zaoszczędzone w ten sposób będzie mógł przeznaczyć na późniejsze ustanowienie pełnomocnika z wyboru do ewentualnego sporządzenia skargi kasacyjnej, jeżeli wg jego oceny taka potrzeba wystąpi. Sąd z urzędu bierze również pod uwagę wszelkie uchybienia w postępowaniu przed organami administracji, z mocy przepisów prawa ciąży też na nim powinność udzielania stronom występującym bez fachowego pełnomocnika potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych, ich skutków i skutków zaniedbań, co dodatkowo zabezpiecza prawa skarżącej jako strony postępowania. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 246 § 1 w związku z art. 245 § 2 i 3 oraz art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.