II SA/Rz 1146/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Joanna Zdrzałka /spr./ Sędziowie NSA Małgorzata Wolska NSA Ryszard Bryk Protokolant sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólno-Administracyjnym na rozprawie w dniu 19 września 2007 r. sprawy ze skargi M. D. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w R. z dnia [...] listopada 2006 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej -skargę oddala- Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w R. decyzją z dnia [...] listopada 2006 r. Nr [...], po rozpatrzeniu odwołania M. D., utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w R. z dnia [...] września 2006 r. Nr [...] o braku podstaw do stwierdzenia u M. D. choroby zawodowej – obustronnego zespołu cieśni w obrębie lewego nadgarstka (poz. 20 pkt 1 wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia). Za podstawę prawną przyjął art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz § 8 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania, podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115, ze zm.). Z uzasadnienia decyzji i akt administracyjnych sprawy wynika, że M. D. zatrudniona była w latach 1982-2005 w Przedsiębiorstwie Odzieżowym "C." w R. na stanowiskach szwaczki i prasowacza-szwaczki. Praca polegała przede wszystkim na wykonywaniu operacji szwalniczych obejmujących wielokrotne powtarzanie mało zróżnicowanych czynności w pozycji siedzącej przy szyciu oraz w pozycji stojącej przy prasowaniu. W związku z podejrzeniem choroby zawodowej orzeczenie lekarskie wydał w dniu 3.10.2005 r. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w R., nie stwierdzając, by zespół cieśni w obrębie nadgarstka lewego badanej M. D. został wywołany sposobem wykonywania pracy. W orzeczeniu tym wskazano na wielorakie przyczyny powstania schorzenia – obok wykonywania ruchów monotypowych z obciążeniem w przebiegu pracy zawodowej, także zaburzenia hormonalne, ciąża, cukrzyca, otyłość, miejscowe zmiany chorobowe, urazy. U M. D. potwierdzono wieloletnią niedoczynność tarczycy po przebytym leczeniu operacyjnym wola, natomiast nie udokumentowano w sposób bezsporny, że przeciążenie zawodowe dotyczyło dłoni i nadgarstka lewego, przy braku zmian chorobowych po stronie prawej. Podobne w treści orzeczenie wydał w tej sprawie Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S., wskazując ponadto na obecność niewielkich zmian w obrębie nerwów łokciowych, przemawiających przeciwko etiologii zawodowej zespołu cieśni nadgarstka lewego. Powołując się na treść tych orzeczeń, Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w R., decyzją z dnia [...] września 2006 r. nie stwierdził u M. D. choroby zawodowej – obustronnego zespołu cieśni w obrębie lewego nadgarstka. W uzasadnieniu organ wskazał również na opinię dodatkową Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S., w której na podstawie przeprowadzonych badań, nie rozpoznano aktualnie u badanej zespołu cieśni nadgarstka lewego. W opinii tej stwierdzono również, że do uszkodzenia nerwów łokciowych dochodzi podczas pracy wymagającej ciągłego utrzymywania łokci w pozycji zgiętej przy równoczesnym opieraniu ich o podłoże. Praca szwaczki nie stwarza takich warunków. Wątpliwe jest też obciążenie monotypią ruchów w obrębie tylko lewego stawu nadgarstkowego u osoby praworęcznej, w stopniu powodującym powstanie jednostronnego zespołu cieśni nadgarstka. W konkluzji organ stwierdził, ze dla stwierdzenia choroby zawodowej niezbędne jest łączne zaistnienie 3 przesłanek, a to wystąpienie jednostki chorobowej wymienionej w wykazie chorób zawodowych, będącym załącznikiem do rozporządzenia z 30.07.2002 r., występowanie czynników szkodliwych w środowisku pracy oraz związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy schorzeniem a warunkami pracy. W rozpoznawanej sprawie nie została spełniona ostatnia z przesłanek, uznano bowiem, że schorzenie jest skutkiem czynników innych niż zawodowe. W odwołaniu złożonym od tej decyzji M. D. podniosła, że przez 23 lata pracy wykonywała ruchy monotypowe, wymagające dużej precyzji i pracochłonności, mogące być przyczyną powstania zespołu cieśni w obrębie nadgarstka. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w R. nie uwzględnił tego odwołania i decyzją z dnia 8 listopada 2006 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W jej uzasadnieniu zrelacjonował dotychczasowy przebieg postępowania i ustalenia faktyczne. Odnosząc się do zarzutów odwołania wskazał na niewątpliwy fakt wykonywania przez M. D. powtarzanych czynności wymagających dużej sprawności manualnej z udziałem rąk przez okres 23 lat. Jednak pomimo występowania czynnika sprawczego uprawnione jednostki medyczne nie rozpoznały choroby zawodowej z pozycji 20 pkt 1 wykazu chorób zawodowych. Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. podkreśla brak w chwili obecnej do rozpoznania choroby obwodowego układu nerwowego pod postacią lewostronnego zespołu cieśni nadgarstka ze względu na brak zaburzeń przewodnictwa w obrębie tego nerwu. Brak jest zatem podstaw do rozpoznania schorzenia w sensie medycznym, a tym samym choroby zawodowej. Zdaniem jednostek medycznych przeciwko uznaniu zawodowej etiologii rozpoznawanego w przeszłości lewostronnego zespołu cieśni nadgarstka istnieją 3 dowody: niedoczynność tarczycy po częściowej resekcji gruczołu tarczowego, antykoncepcja farmakologiczna i otyłość. Zarówno WOMP w R., jak i Instytut w S. podkreślają brak dowodów wskazujących na obciążenie monotypią ruchów w obrębie tylko lewego stawu nadgarstkowego u praworęcznej odwołującej w stopniu powodującym powstanie jednostronnego zespołu cieśni nadgarstka. W ocenie organu nie zostały spełnione przesłanki do bezspornego uznania lub uznania z wysokim prawdopodobieństwem rozpoznawanego w przeszłości lewostronnego zespołu cieśni nadgarstka za chorobę zawodową spowodowaną sposobem wykonywania pracy. Organ odwoławczy podkreślił też, że jest związany orzeczeniem lekarskim wydanym w sprawie w tym znaczeniu, iż nie ma prawa do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia. Może je tylko zakwestionować ze względu na niezgodność z przepisami k.p.a. lub rozporządzenia, a w niniejszej sprawie okoliczności takie nie zachodzą. M. D. zaskarżyła tę decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, wnosząc o jej uchylenie. W skardze podkreśliła, że przez 23 lata pracy w "C." wykonywała ruchy monotypowe związane z wielokrotnym powtarzaniem operacji szwalniczych, wymagające dużej precyzji, również lewą ręką. Podała też, ze obie ręce ma chore na skutek wykonywania pracy w warunkach szkodliwych dla zdrowia, w lewej odczuwa silne bóle, powodujące bezwładność tej ręki. W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w R. wniósł o jej oddalenie i powtórzył argumentację zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) Sąd sprawuje kontrolę działalności administracji, obejmującą badanie zaskarżonych aktów pod względem ich zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) – zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., stanowiący, że Sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Uchylenie zaskarżonego aktu następuje wyłącznie w przypadku zaistnienia przesłanki skutkującej jego nieważność albo stwierdzenia naruszenia prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu. Dokonując kontroli we wskazanym wyżej zakresie Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa w sposób, który uzasadniałby jej eliminację z obrotu prawnego. Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji są przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania, podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115, ze zm.). Zgodnie z § 2 ust. 1 tego rozporządzenia za chorobę zawodową uważa się chorobę ujętą w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy (narażenie zawodowe). W § 2 ust. 3 cyt. rozporządzenia wskazano jakie okoliczności uwzględnia się w odniesieniu do poszczególnych czynników przy ocenie narażenia zawodowego. I tak w odniesieniu do sposobu wykonywania pracy – uwzględnia się określenie stopnia obciążenia wysiłkiem fizycznym oraz chronometraż czynności, które mogą powodować nadmierne obciążenie odpowiednich narządów lub układów organizmu ludzkiego. Rozpoznawanie chorób zawodowych należy do lekarzy posiadających wymagane kwalifikacje, zatrudnionych w jednostkach orzeczniczych wymienionych w § 5 ust. 2 i 3 rozporządzenia, którzy wydają w tym zakresie stosowne orzeczenia przewidziane przepisem § 6 ust. 1 tego rozporządzenia, na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego. Orzeczenie lekarskie stanowi obligatoryjny dowód w sprawie mający walor opinii biegłego w rozumieniu art. 84 k.p.a. Z tego też powodu, oprócz konkluzji powinno zawierać uzasadnienie zajętego stanowiska, ze wskazaniem przeprowadzonych badań i wyjaśnieniem wszelkich wątpliwości, przy czym zalecane jest, aby użyte w nim sformułowania podane zostały w sposób zrozumiały dla stron organów i sądu, nie posiadających wiadomości specjalnych zastrzeżonych dla biegłych. Jeżeli orzeczenie lekarskie o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej zostanie zakwestionowane przez pracownika, przysługuje mu uprawnienie do domagania się weryfikacji takiego orzeczenia poprzez ponowne badanie, dokonywane przez jednostkę orzeczniczą II stopnia, wskazaną w § 5 ust. 3 rozporządzenia. Decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej lub odmowie jej stwierdzenia wydaje, zgodnie z § 8 ust. 1 rozporządzenia, właściwy państwowy inspektor sanitarny, po rozpoznaniu przez uprawnioną jednostkę medyczną choroby wymienionej w wykazie chorób zawodowych oraz ustaleniu, że między warunkami pracy a schorzeniem istnieje lub jest wysoce prawdopodobny związek przyczynowy. W niniejszej sprawie bezsporne jest, że u skarżącej w grudniu 2003 r. rozpoznano zespół cieśni w obrębie nadgarstka lewego, a w 2004 r. przeprowadzono operację uwolnienia nerwu pośrodkowego. Jednostki orzecznicze wydające opinie w niniejszej sprawie nie rozpoznały jednak u skarżącej choroby zawodowej, wskazując na pozazawodowe czynniki mające udział w jej powstaniu – niedoczynność tarczycy, nadwagę, antykoncepcję farmakologiczną. Opinia Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. wskazuje ponadto na obecność niewielkich zmian w obrębie nerwów łokciowych, co przemawia przeciwko etiologii zawodowej zespołu cieśni nadgarstka lewego. Jednocześnie w opinii tej stwierdzono, że wykonane w październiku 2005 r. badanie neurograficzne wykazało cechy zespołu cieśni nadgarstka po stronie prawej. W konkluzji dokonano analizy narażenia zawodowego, wskazując na niewielkie równomierne obciążenie kończyn górnych, przy ruchach rąk o charakterze zmiennym, wykonywanych w różnych odstępach czasowych. Z uwagi na to, iż ocena ta była odmienna od dokonanej przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w R. (wykonywane przez skarżącą czynności wymagały dużej sprawności manualnej, udziału obu rak i były powtarzane ze względu na akordowy system pracy), organ ten zwrócił się do Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. o uściślenie wydanej opinii i usunięcie wszelkich wątpliwości po uwzględnieniu oceny narażenia zawodowego skarżącej przyjętej przez organ. W piśmie Instytutu z 2.08.2006 r., będącym w istocie opinią uzupełniającą, powołano się na wykonane w trakcie hospitalizacji badanie przewodnictwa ruchowego i czuciowego w obrębie kończyn górnych, które wykazało wydłużenie latencji w nerwie pośrodkowym lewym oraz niskie amplitudy odpowiedzi czuciowych w obu nerwach łokciowych. Taki wynik badania nie daje obecnie podstaw, w ocenie wydających orzeczenie, do rozpoznania u badanej M. D. zespołu cieśni nadgarstka lewego, z uwagi na brak zaburzeń przewodnictwa w obrębie tego nerwu. Badanie neurograficzne nie wykazało również żadnych zmian przewodnictwa w obrębie prawego nerwu pośrodkowego. Stwierdzono natomiast zmiany w obu nerwach łokciowych, przy czym w opinii wyjaśniono, że do uszkodzenia nerwów łokciowych dochodzi podczas pracy wymagającej ciągłego utrzymywania łokci w pozycji zgiętej przy równoczesnym opieraniu ich o podłoże. Zakres czynności wykonywanych przez szwaczkę-prasowaczkę nie stwarza takich warunków. Wątpliwe jest też obciążenie monotypią ruchów w obrębie tylko lewego stawu nadgarstkowego u osoby praworęcznej, w stopniu powodującym powstanie jednostronnego zespołu cieśni nadgarstka. Ze zgromadzonego w aktach materiału dowodowego wynika zatem, że uprawniona jednostka medyczna, która jako ostatnia w sprawie badała skarżącą, nie rozpoznała u niej zespołu cieśni w obrębie nadgarstka. Schorzenie to rozpoznane w przeszłości w obrębie nadgarstka lewej ręki nie zostało natomiast wywołane sposobem wykonywania pracy. W tej sytuacji organy orzekające w sprawie słusznie uznały, że brak jest podstaw do stwierdzenia u skarżącej choroby zawodowej. Podkreślić bowiem należy, że państwowy inspektor sanitarny wydający decyzję w sprawie choroby zawodowej nie jest uprawniony do kontroli merytorycznej orzeczeń lekarskich. Podobnie, uprawnień takich nie ma Sąd, a jego kontrola zgodnie z tym, co wskazano wcześniej sprowadza się do formalnej oceny orzeczenia lekarskiego. Sąd badając legalność zaskarżonej decyzji może zakwestionować takie orzeczenie wyłącznie z powodu jego braków formalnych – wydania w niewłaściwej formie, przez nieuprawnioną jednostkę, z uzasadnieniem budzącym wątpliwości, itp. W rozpatrywanej sprawie, zarówno z punktu widzenia wymogów rozporządzenia, jak i przepisów k.p.a. opinie obu uprawnionych do rozpoznawania chorób zawodowych jednostek medycznych wraz z opinią uzupełniającą, nie budzą wątpliwości, są należycie uzasadnione, stąd też brak jest podstaw do ich podważenia. Wymogów k.p.a. nie narusza też przeprowadzone przez organy postępowanie, jak i wydane w sprawie decyzje organów obu instancji.. Mając na uwadze powyższe okoliczności, Sąd uznał, że argumenty podniesione w skardze nie mogą zostać uwzględnione, skro zaskarżona decyzja odpowiada prawu i w oparciu o art. 151 P.p.s.a. skargę oddalił.