II SA/Rz 1146/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Ewa Partyka Sędziowie SO del. Anna Bembenek /spr./ NSA Stanisław Śliwa Protokolant Sylwia Pacześniak po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólnoadministracyjnym na rozprawie w dniu 15 marca 2011 r. sprawy ze skargi U. W. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] września 2010 r., nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącej U. W. kwotę 100 zł /słownie: sto złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Postanowieniem z dnia [..].09.2010 r., [...], Wojewoda P. w R. stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Starosty Powiatu M. z dnia [..].10.2007r., [...], o odmowie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Postanowienie wydano na podstawie art. 134 ustawy z dnia 14.06.1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. 2000, nr 98, poz. 1071, z późn. zm.). W pisemnych motywach rozstrzygnięcia organ wskazał, że odwołanie od decyzji Starosty Powiatu M. U.W. i A.W. złożyli w dniu [..] grudnia 2007r. Odwołanie to zostało rozpatrzone przez Wojewodę P. decyzją z dnia [..].05.2008r., [...]. Decyzja ta została uznana za nieważną przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy przez Wojewodę P. ustalono, że decyzję Starosty Powiatu M. z dnia [..].10.2007r., [...], doręczono stronom w dniu [..].11.2007r. Przesyłkę odebrała J.Ł., córka stron. Doręczenie to uznano za prawidłowe, zatem termin do wniesienia odwołania upływał z dniem [..] listopada 2007r. Decyzja zawierała pouczenie co do sposobu i terminu wniesienia odwołania. Odwołanie z dnia [..] grudnia 2007r. zostało wniesione po terminie. Ze stanowiskiem tym nie zgodziła się U.W. W skardze nie wskazała wnioskowanego kierunku weryfikacji zaskarżonego rozstrzygnięcia. Podała, że spadkobiercami po zmarłym A.W. są: U.W., J.Ł., M.W. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie z przyczyn, które Sąd uwzględnił z urzędu. Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem stosując środki określone w ustawie i rozstrzygając w granicach danej sprawy nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (zob. art.1 §1-§2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2002 r. Nr 153 poz. 1269, ze zm.), oraz art. 3 §1 i art. 134 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z2002r., nr 153, poz.1270, ze zm.; dalej "p.p.s.a."). Ocena ta polega na zbadaniu, czy organy administracji publicznej w toku rozpoznawania sprawy nie naruszyły prawa i czy skala ewentualnego naruszenia przepisów postępowania uzasadnia zastosowanie środków z art. 145-149 p.p.s.a. Dokumenty zalegające w aktach administracyjnych wskazują, że decyzja Starosty Powiatu M. z dnia [..].10.2007r. została doręczona U.W. i A.W. w dniu [..].11.2007r. Doręczenia decyzji dokonano córce – J.Ł. i było skuteczne, zgodne z dyspozycją art. 43 k.p.a. Wynika z niego, że w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, m.in. dorosłemu domownikowi, jeżeli osoba ta podjęła się oddania pisma adresatowi. Odbierający pismo potwierdza to własnoręcznym podpisem i z tą chwilą doręczenie uznawane jest za skutecznie dokonane (art. 46 §1 k.p.a.). Termin 14 dni, liczony od dnia [..] listopada upływał zatem z dniem [..] listopada 2007r. Odwołanie od decyzji wniesiono osobiście w dniu [..].12.2007r. Sprawa niniejsza była już przedmiotem rozpoznania przed tut. Sądem. W uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 2 lutego 2010 r., sygn. akt II SA/Rz 48/09, poza stwierdzeniem rozpatrzenia odwołania wniesionego z uchybieniem terminu, zawarto także wskazanie ustalenia następców prawnych po zmarłym A.W. Z obowiązku tego organy wywiązały się jedynie połowicznie. W aktach administracyjnych zalega kopia postanowienia Sądu Rejonowego w Rzeszowie z dnia 10.10.2008r., sygn. akt I Ns 652/08 (k.73). Dokument ten został doręczony przez U.W. na wezwanie organu i wynika z niego, że A.W. zmarł [..] lipca 2008 r. w M. Spadkobiercami po nim są: żona U.W. oraz córki J.Ł. i M.W. Dalsza analiza akt wskazuje, że zawiadomienie wystosowane w trybie art. 10 k.p.a., po ponownym rozpatrzeniu sprawy przez Wojewodę na skutek w/w wyroku, doręczono wszystkim wskazanym osobom i Staroście. W aktach zalegają także zwrotne potwierdzenia odbioru tych pism. Tymczasem postanowienie z dnia [..].09.2010 r. o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia dowołania doręczono tylko Staroście M. oraz U.W., z pominięciem M.W. i J.Ł. Zapis taki zawarto w rozdzielniku postanowienia (k.86). Stwierdzona przez Sąd z urzędu wada postępowania stanowi podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Należy bowiem mieć na uwadze, że stroną postępowania administracyjnego może być osoba fizyczna, której zdolność prawną i zdolność do czynności prawnych ocenia się, co do zasady, według przepisów prawa cywilnego (por. art. 30 §1 k.p.a.). Zgodnie z art. 30 §4 k.p.a. w sprawach dotyczących praw zbywalnych lub dziedzicznych w razie zbycia prawa lub śmierci strony w toku postępowania na miejsce dotychczasowej strony wstępują jej następcy prawni. W przeciwnym wypadku postępowanie, jako bezprzedmiotowe, umarza się (art. 105 §1 k.p.a.). Sukcesja, o której mowa, następuje z mocy prawa. Nie ulega wątpliwości, że przedmiotem postępowania administracyjnego było postępowanie w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Postępowanie to toczyło się w trybie ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity: Dz. U. 2004 r. Nr 261 poz. 2603, z późn. zm.). Zgodnie z brzmieniem 136 ust.3 tej ustawy żądanie zwrotu może zgłosić poprzedni właściciel lub jego spadkobierca. Żądanie to zatem dotyczy praw majątkowych podlegających dziedziczeniu. To zaś powoduje, że bez względu na losy wniesionego przez A.W. odwołania, z chwilą jego śmierci, jeżeli postępowanie do tego czasu nie zostało prawomocnie ukończone, a orzeczenie nie stało się ostateczne (co jest niewątpliwe), w miejsce zmarłej strony wchodzą z mocy prawa jej spadkobiercy. W takiej zaś sytuacji niezbędnym jest nie tylko ustalenie kręgu takich osób, ale także umożliwienie im czynnego udziału w toczącym się postępowaniu oraz doręczenie im wydanych w sprawie orzeczeń. Brak doręczenia wydanego orzeczenia powoduje, że strona bez swojej winy nie brała udziału w postępowaniu, co stanowi podstawę wznowienia postępowania w rozumieniu art. 145 §1 pkt 4 k.p.a. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15.09.1992r., sygn. akt IV SA 594/92). Następcom prawnym zmarłego należy zapewnić czynny udział w postępowaniu administracyjnym, tak jak wymaga tego art. 10 k.p.a., co realizuje się także w doręczeniu orzeczenia rozstrzygającego sprawę. Mając na względzie powyższe Sąd uwzględnił skargę na postanowienie i uchylił je w całości, ponieważ stwierdził naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Orzeczenie wydano na podstawie art. 145 §1 pkt 1) lit. b) p.p.s.a. w zw. z art. 145 §1 pkt 4 k.p.a. Skarżone postanowienie nie podlega wykonaniu, dlatego też Sąd nie orzekał o klauzuli ochrony tymczasowej na podstawie art. 152 p.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.