II SA/Rz 1147/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Ryszard Bryk /spr./ Sędziowie WSA Krystyna Józefczyk WSA Joanna Zdrzałka Protokolant sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólno-Administracyjnym na rozprawie w dniu 12 września 2007 r. sprawy ze skargi Z. Z. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] października 2006 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej -skargę oddala- II SA/Rz 1147/06 U Z A S A D N I E N I E Decyzją z dnia [...] października 2006r. nr [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny po rozpoznaniu odwołania Z. Z. od decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] czerwca 2006 nr [...] nie stwierdzającej istnienia choroby zawodowej - zespół wibracyjny, wymienionej w pozycji 22 wykazu chorób zawodowych postanowił utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję. W podstawie prawnej powołano art. 138 § 1 pkt 1 kpa, art. 5 pkt 4a ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej z dnia 14.03.1985r. (Dz. U. z 2006r. Nr 122, poz. 851 ze zm.), § 8 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30.07.2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115). W uzasadnieniu organ stwierdził, że w dniu 27.09.2002r. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy wniósł do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego o przeprowadzenie oceny narażenia zawodowego w związku z podejrzeniem choroby zawodowej u Z. Z. z poz. 22 wykazu; zespół wibracyjny. Dochodzenie epidemiologiczne wykazało, że zainteresowana pracowała w A. S.A. ma następujących stanowiskach: 1. w okresie od 29.02.1952r. do 31.10.1952 na stanowisku frezera, 2. w okresie od 01.11.1952 do 30.04.1961r. jako szlifierz, 3. w okresie od 01.05.1961 r. do 12.02.1975r. jako ślusarz. W trakcie pracy na pierwszym i drugim stanowisku skarżąca nie była narażona na drgania mechaniczne oraz inne czynniki potencjalnie szkodliwe mogące powodować narażenie. Praca na trzecim z wymienionych stanowisk pociągała za sobą narażenie na wibrację i czas narażenia ustalono jako odpowiadający 13 latom i 9 miesiącom (zaś zainteresowana wskazała 17 lat) podczas dnia roboczego wynoszącego około 4 godzin. Wskazano, ze brak jest stosownych pomiarów natężenia wibracji z okresu zatrudnienia zainteresowanej. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny po dokonaniu w/w ustaleń zwrócił się do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy z prośbą o przeprowadzenie badań klinicznych i wydanie orzeczenia w kwestii ewentualnej choroby zawodowej. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w dniu 27.01.2004r. wydał orzeczenie lekarskie nr [...] w którym stwierdził brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej - zespół wibracyjny. W uzasadnieniu wskazano, że badania wykazały u zainteresowanej rozległe zmiany zwyrodnieniowo-wytwórcze w całym układzie kostnym. Zmiany te według biegłych mają charakter nie związany z narażeniem zawodowym. Wskazywać ma na to również długi okres (28 lat) jaki upłynął od zakończenia narażenia zawodowego. Z. Z. zawnioskowała o przeprowadzenie ponownego badania lekarskiego przez odpowiednią jednostkę odwoławczą medycyny pracy. Zainteresowana została skierowana na obserwację do Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. W dniu 29.04.2004r. zostało wydane orzeczenie lekarskie nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. W jego motywach podano, że narażenie na drgania mechaniczne ustało 30 lat wcześniej a w obrazie klinicznym brak jest typowych objawów naczyniowych właściwych dla schorzenia. W dniu 7.06.2004r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny decyzją nr [...] nie stwierdził u zainteresowanej choroby zawodowej w postaci zespołu wibracyjnego. Od decyzji tej odwołała się Z. Z. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Sanitarnego decyzją z dnia [...].07.2004r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Skargę na to rozstrzygnięcie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wniosła zainteresowana. Sąd wyrokiem z dnia 27.07.2005r. stwierdził nieważność wydanych w sprawie decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego i Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że organy zastosowały w postępowaniu akt prawny, który utracił wcześniej moc obowiązującą, co jest rażącym naruszeniem prawa w myśl art. 156 § 1 pkt 2 kpa. wskazano, że w sprawie powinny mieć zastosowanie przepisy Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30.07.2002r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w ponownym rozpatrywaniu sprawy uzupełnił postępowanie dowodowe i wezwał biegłych z Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy do analizy akt sprawy w świetle zarzuconego organom Inspekcji Sanitarnej przez WSA w Rzeszowie uchybienia z uwzględnieniem faktów ujawnionych w-skutek przeprowadzenia postępowania uzupełniającego. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w dniu 24.03.2006 r. uzupełnił orzeczenie lekarskie nr [...] o braku postaw do rozpoznania choroby zawodowej- zespół wibracyjny. Stwierdził, że w stanie zdrowia zainteresowanej nie obserwuje się objawów charakterystycznych dla obrazu klinicznego zespołu wibracyjnego. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny decyzją z dnia [...].06.2006r. nr [...] stwierdził brak podstaw do stwierdzenia u zainteresowanej choroby zawodowej. W jej motywach wskazano, że rozstrzygnięcie opiera się na wynikach postępowania oraz wydanych w sprawie orzeczeniach lekarskich. Odwołanie od tej decyzji wniosła zainteresowana zarzucając jej niesprawiedliwość i niesłuszność. Po rozpoznaniu sprawy w trybie odwoławczym Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny stwierdził, że dla uznania schorzenia za zawodowe konieczne jest spełnienie przesłanek: * pracownik wykonywał pracę w narażeniu na czynnik szkodliwy, który mógł być czynnikiem sprawczym zgłoszonego podejrzenia schorzenia, * u pracownika występuje schorzenie zgodne z wykazem chorób zawodowych odpowiadające skutkom zdrowotnym narażenia zawodowego, * jednostki medyczne wydadzą pozytywne orzeczenie lekarskie o rozpoznaniu choroby zawodowej stwierdzając zależność między objawami choroby, a narażeniem zawodowym. Organ II instancji wyjaśnił, że postępowanie w sprawie chorób zawodowych charakteryzuje się tym, że jako dowód obligatoryjny przewidziano w nim badanie przez uprawnioną do rozpoznawania chorób zawodowych jednostkę medyczną, wymienioną w § 5 ust. 2 Rozporządzenia, zakończone wydaniem orzeczenia mającego walor opinii biegłego w rozumieniu art. 84 kpa. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie kluczowe znaczenie ma opinia biegłych z Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy, która wyklucza zawodową etiologię schorzenia stwierdzonego u zainteresowanej. Opinia ta została sporządzona w oparciu o rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach. Poprzednio wydane w sprawie opinie lekarskie nie mogą być brane pod uwagę przy ponownym orzekaniu ponieważ opierają się na nieaktualnym prawie. Podkreślono, że od tego orzeczenia Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy odwołująca się nie składała wniosku o ponowne przeprowadzenie badań przez jednostkę II stopnia. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wskazał, że z przepisów rozporządzenia wynika, że najdłuższy okres, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów choroby upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego ustania narażenia zawodowego wynosi w przypadku zespołu wibracyjnego 3 lata. Z przeprowadzonych w sprawie dowodów wynika, że zainteresowana zakończyła pracę w roku 1975r. a wniosek zawierający podejrzenie występowania u zainteresowanej choroby zawodowej wydano w roku 2002r. Podkreślono, że niezależnie od treści wydanego w sprawie orzeczenia biegłych, Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny nie byłby uprawniony do wydania decyzji o stwierdzeniu u zainteresowanej choroby zawodowej z pozycji 22 powołanego wyżej rozporządzenia. Dodatkowo organ II instancji wskazał, że podejmując decyzje na podstawie § 8 rozporządzenia jest związany orzeczeniem lekarskim wydanym w sprawie w tym znaczeniu, że nie ma prawa do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia. Jedynie może badać to orzeczenie pod kątem wymagań kodeksu postępowania administracyjnego art. 84 bądź przepisów Rozporządzenia § 8 ust. 2. Skargę na tą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wniosła Z. Z. Podała w niej, że organy nie przeanalizowały dobrze jej dokumentów i dlatego zdaniem organów ma mały współczynnik wibracji. Wskazała, że organy podały, że brak jest stosownych pomiarów natężenia wibracji z okresu jej zatrudnienia, a jako miarodajny Inspektor Sanitarny przytoczył pomiary środowiskowe dotyczące oceny wibracji miejscowej w poszczególnych jej osiach z lat o wiele późniejszych od czasu jej zatrudnienia. Organ wskazał, że nie przekraczają one istotnie normy. Skarżąca wskazała, że w czasie jej zatrudnienia czynnik wibracji był wyższy, a maszyny były powojenne, nie nowe. Pracowała na akord nie 4 godziny a 16, 20, 32 według potrzeby. To prawda, że okres 27 lat jaki upłynął od zakończenia jej pracy jest bardzo długi ale przecież zdrowa na rentę nie poszła. Podała, że w listopadzie 2006r. była znowu w szpitalu na oddziale neurologicznym, boli ją głowa, cały kręgosłup, oczy odmawiają posłuszeństwa. Jak szła na rentę to nikt jej nie poinformował, że może starać się o rentę zawodową, jak tylko dowiedziała się o takiej możliwości rozpoczęła starania. Jej kierownik zmiany i kierownik wydziału poświadczyli jej czas i warunki pracy. Poprosiła Sąd o ponowne przeanalizowanie jej wszystkich dokumentów i wydanie pozytywnej decyzji w sprawie uznania choroby i renty zawodowej. W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie ponawiając argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Tytułem wprowadzenia do istoty sprawy należy nawiązać do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25.07.2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm./, który stanowi, że sądy administracyjne kontrolują zaskarżony akt administracyjny pod względem zgodności z prawem. Oznacza to równocześnie, że przy tej kontroli sąd bierze pod uwagę stan faktyczny i prawny istniejący w dacie wydania zaskarżonej decyzji. Postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie rozpoczęło się w dniu 27.09.2002 r., bo tego dnia wpłynął do Powiatowego Inspektora Sanitarnego wniosek Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy opatrzony datą 24.09.2002 r. w sprawie podejrzenia u skarżącej Z. Z. choroby zawodowej – zespół wibracyjny i jednocześnie wnoszący o przeprowadzenie dochodzenia epidemiologicznego /teczka Nr 1, k. 7 akt administracyjnych/. Poprzedzające postępowanie administracyjne zostało zakończone ostateczną decyzją Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...].07.2004 r., Nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...].06.2004 r., Nr [...] w sprawie braku podstaw do stwierdzenia u Z. Z. choroby zawodowej zespołu wibracyjnego z pozycji 16 wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18.11.1983 r. w sprawie chorób zawodowych – Dz. U. nr 65, poz. 294, ze zm. /teczka nr 1, k. 85 akt administracyjnych/. Na skutek skargi Z. Z., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 27.07.2005 r., sygn. akt II SA/Rz 742/04 stwierdził nieważność decyzji Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...].07.2004 r. i utrzymanej nią w mocy decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...].06.2004 r. /teczka nr 1, k. 88 akt administracyjnych/. Z uzasadnienia powołanego wyroku wynika, że przyczyną stwierdzenia nieważności wymienionych decyzji była okoliczność stosowania przez organy przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18.11.1983 r. w sprawie chorób zawodowych, w sytuacji, kiedy postępowanie administracyjne zostało rozpoczęte po utracie mocy prawnej w/w rozporządzenia /§ 10 i § 11 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30.07.2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzenia chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach – Dz. U. nr 132, poz. 1115, zwane dalej rozporządzeniem z 30.07.2002 r./. Wskazane rozporządzenie z 30.07.2002 r. weszło w życie z dniem 3.09.2002r. Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organy inspekcji sanitarnej rozstrzygnęły sprawę już na tle przepisów nowego rozporządzenia, czyli zdaniem Sądu zastosowały w sprawie właściwe przepisy prawa materialnego. Stosownie do art. 133 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm./, cytowanej niżej skrótem p.p.s.a., Sąd wydaje wyrok na podstawie stanu faktycznego zawartego w aktach administracyjnych, co jest konsekwencją kasacyjnego orzekania w sprawie. Stan faktyczny w przedmiotowej sprawie przedstawia się następująco: Z. Z. /ur. 10.04.1935 r./ była zatrudniona w A. S.A. w okresie 29.02.1952-12.02.1975 r. i pracowała na n/w stanowiskach: - 29.02.1952-31.10.1952 – frezer w Wydziale [...], - 1.11.1952-30.04.1961 – szlifierz w Wydziale [...], - 1.05.1961-12.02.1975 – ślusarz w Wydziałach [...] i [...]. Z protokołu dochodzenia epidemiologicznego z 16.10.2002 r., informacji A. Spółki z o.o. z dnia 28.10.2002r., charakterystyki narażenia zawodowego z maja 2004 r., protokołu w sprawie choroby zawodowej z dnia 28.12.2005 r. wynika, że skarżąca w środowisku pracy w okresie 1.05.1961-12.02.1975 /13 lat i 9 miesięcy/ była narażona na wibrację, bo w tym czasie jako ślusarz wykonywała różnorakie prace przy pomocy szlifierek stacjonarnych, szlifierek ręcznych z napędem pneumatycznym, a także posługiwała się narzędziami takimi jak: gwintownik, pilniki, skrobaki, obijaki, przecinaki, młotki i cyfroznaczniki /teczka nr 1, k. 10, 19, 53; teczka 2, k. 131/. W okresie 1.05.1961-12.02.1975 zakład pracy nie przeprowadził pomiarów czynników szkodliwych występujących w środowisku pracy na stanowisku ślusarza w Wydziałach [...] i [...]. Z. Z. została zwolniona z pracy w A. z dniem 12.02.1975 r. z powodu przewlekłej choroby i od tego czasu nie pracuje. W postępowaniu administracyjnym wydano cztery orzeczenia lekarskie, a to: 1) z dnia 27.01.2004 r., Nr 13/2004, Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy stwierdził, iż na podstawie badań /rtg, wibrogram, próba oziębieniowa/ i konsultacji specjalistycznych, nie rozpoznano u skarżącej cech zespołu wibracyjnego. U skarżącej natomiast rozpoznano zmiany zwyrodnieniowo-wytwórcze w całym układzie kostnym oraz wieloogniskowe uszkodzenie układu nerwowego i są to schorzenia nie związane z narażeniem zawodowym na drgania. Ponadto zaznaczono, że narażenie na wibracje ustało 28 lat temu /teczka nr 1, k. 44/; 2) drugie było wydane przez Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. /Nr [...] z dnia 29.04.2004 r./. Orzeczenie to było wydane po uprzedniej hospitalizacji skarżącej w tym Instytucie /20.04.-30.04.2004 r./. Na podstawie przeprowadzonych badań /radiogram kości i stawów, próby oziębieniowe/ i obserwacji klinicznej nie rozpoznano u skarżącej choroby zawodowej w postaci naczyniowo-nerwowej i kostno-stawowej zespołu wibracyjnego. Badania neurologiczne i okulistyczne wykazały niedowład lewej kończyny górnej oraz objawy korzeniowe w odcinku szyjnym i lędźwiowym kręgosłupa, obecne są także objawy zapalenia okołostawowego lewego barku. Przyczyną tych schorzeń nie są drgania. Stwierdzono też obwodowe zaburzenia widzenia, co może wskazywać na przebyte zapalenie nerwów wzrokowych, ale nie stwierdzono cech ich zaniku. W konkluzji stwierdzono istnienie uogólnionych zmian zwyrodnieniowych w odcinku szyjnym kręgosłupa z obecnością dyskopatii oraz zmiany zwyrodnieniowo-wytwórczej w obrębie stawów nadgarstkowych obu rąk i prawego stawu łokciowego /teczka nr 1, k. 53-54/; 3) w uzupełniających orzeczeniach z dnia 15.02.2006 r., 24.03.2006 r. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy podtrzymał swoje poprzednie rozpoznanie o nie rozpoznaniu choroby zawodowej – zespołu wibracyjnego /poz. 22 wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia z 30.07.2002 r./ i wyjaśnił, że w stanie zdrowia skarżącej nie obserwuje się objawów charakterystycznych dla obrazu klinicznego zespołu wibracyjnego. Dodatkowo wyjaśniono, iż dźwiganie ciężarów w czasie pracy mogło mieć wpływ na powstanie zmian zwyrodnieniowych w układzie kostno-stawowym, lecz te schorzenia nie znajdują się w wykazie chorób zawodowych /teczka nr 2, k. 148, 168 i 194/. Stosownie do § 2 ust. 2 rozporządzenia z 30.07.2002 r., zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej oraz jej rozpoznanie może nastąpić u pracownika lub byłego pracownika, w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym lub po zakończeniu pracy w takim narażeniu, nie później jednak niż w okresie, który został określony w wykazie chorób zawodowych. Choroba zawodowa w postaci zespołu wibracyjnego jest wymieniona w poz. 22 wykazu chorób zawodowych. Udokumentowane objawy chorobowe zespołu wibracyjnego powinny być zgłoszone i rozpoznane najpóźniej: 1. w ciągu 1 roku /postać naczyniowo-nerwowa/ po zakończeniu pracy w narażeniu na czynniki wywołujące postać takiej choroby, 2. w ciągu 3 lat, gdy zespół wibracyjny ma postać kostno-stawową, albo postać mieszaną naczyniowo-nerwową i kostno-stawową. Skarżąca pracę w narażeniu na czynniki mogące wywołać zespół wibracyjny zakończyła w dniu 12.02.1975 r., zaś zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej zostało dokonane w dniu 27.09.2002 r., czyli po upływie ponad 27 lat. Oznacza to, że ubieganie się skarżącej o stwierdzenie takiej choroby zawodowej było wysoce spóźnione i tym samym stanowiło samoistną przyczynę do wydania decyzji o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. W takim razie, już na marginesie należy zasygnalizować, że właściwe jednostki do orzekania o chorobach zawodowych nie rozpoznały u skarżącej zespołu wibracyjnego. Orzeczenia wydały po szczegółowych specjalistycznych badaniach lekarskich oraz na podstawie obserwacji w czasie pobytu skarżącej w szpitalu Instytutu w S. Zarzuty podniesione w skardze ze względu na znaczny upływ czasu od zakończenia pracy w narażeniu zawodowym są w takiej sytuacji bezprzedmiotowe. Niezależnie od tego nie są one również zasadne. Kwestia pomiarów natężenia wibracji jest bez znaczenia, bowiem jednostki orzecznicze /medyczne/ i orzekające organy przyjęły, że skarżąca w okresie pracy na stanowisku ślusarza była narażona na czynniki mogące wywołać chorobę zawodową – zespół wibracyjny. Zarzut, iż z chwilą, gdy przechodziła na rentę nikt jej nie poinformował, że może się starać o "rentę zawodową", nie ma żadnego wpływu na wynik sprawy /brak choroby zawodowej/, a po drugie nie może spowodować zmiany terminu zgłaszania podejrzenia chorób zawodowych określonych w wykazie chorób zawodowych, stanowiącym załącznik rozporządzenia z 30.07.2002 r. Jak to już wyjaśniono, to wojewódzki sąd administracyjny kontroluje zaskarżoną decyzję tylko pod względem zgodności z prawem, zatem dostrzeżony u skarżącej kiepski stan zdrowia i cierpienia z tym związane, nie mogą stanowić podstawy do skasowania zaskarżonej decyzji, która nie jest dotknięta istotnymi wadami, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy. Z przedstawionych względów i na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd skargę oddalił.