II SA/Rz 1147/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Krystyna Józefczyk Sędziowie NSA Stanisław Śliwa WSA Ewa Partyka /spr./ Protokolant st. sekr. sąd. Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 6 lutego 2013 r. sprawy ze skargi A. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2012 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu należności wypłaconych z funduszu alimentacyjnego -skargę oddala- Sygn. II SA/Rz 1147/12 Uzasadnienie Przedmiotem skargi A. R. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego (dalej jako SKO) z dnia [...] października 2012 r., nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r., nr [...] w sprawie zwrotu należności z tytułu świadczeń wypłaconych osobom uprawnionym z funduszu alimentacyjnego. W podstawie prawnej organ odwoławczy wskazał art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm., określanej dalej jako k.p.a.) oraz art. 27 ust. 7 pkt 1, 2 i 3 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2009 r. Nr 1 poz. 7 ze zm. określanej dalej jako ustawa). Z akt sprawy oraz decyzji wynika, że Sąd Rejonowy [...] wyrokiem z dnia 24 maja 2010 r., sygn. akt [...] zobowiązał A. R. do alimentacji na rzecz dzieci L. R. i D. R. w wysokości po 350 zł miesięcznie. W wyniku apelacji Sąd Okręgowy [...] wyrokiem z dnia 30 września 2010 r., sygn. akt [...] oddalił apelacje powodów i apelację pozwanego. Decyzją z dnia [...] października 2010 r., nr [...] Burmistrz Miasta i Gminy [...] przyznał L. R. prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego w wysokości zasądzonych alimentów tj. po 350 zł miesięcznie na okres świadczeniowy od 1 października 2010 r. do 31 sierpnia 2011 r. Decyzją z dnia [...] października 2010 r., nr [...] ten sam organ przyznał P. R. prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego w wysokości zasądzonych alimentów tj. po 350 zł miesięcznie na okres świadczeniowy od 1 października 2010 r. do 30 września 2011 r. Zawiadomieniem z dnia 26 lipca 2012 r. Burmistrz wszczął z urzędu postępowanie w sprawie zwrotu należności z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego L. R. przyznanych w/w decyzją z dnia [...] października 2010 r. oraz D. R., przyznanych decyzją z tej samej daty. Burmistrz Miasta i Gminy [...] decyzją z dnia [...] sierpnia 2012 r., nr [...] nakazał zwrot należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego osobom uprawnionym tj. L. R. za okres świadczeniowy od 1 października 2010 r. do 31 sierpnia 2011 r. oraz D. R. za okres świadczeniowy od 1 października 2010 r. do 30 września 2011 r. w łącznej wysokości 1 750, 56 zł wraz z ustawowymi odsetkami. W uzasadnieniu przedstawione zostały zasady przyznawania świadczeń z funduszu osobom uprawnionym, odniesiono powyższe do sytuacji skarżącego jako dłużnika alimentacyjnego oraz jego dzieci. Wskazano wysokość kwot wypłaconych przez organ świadczeń, kwot, które wpłynęły i sposób ich rozliczenia wyszczególniając daty poszczególnych wpłat, kwoty wpłaty i wysokość kwot zaliczanych z w/w wpłat na spłatę należności głównej i odsetek, w tym na zaległości z poprzedniego okresu świadczeniowego (2009/2010). Organ podał, że z tego rozliczenia wynika, iż za okres świadczeniowy 2010/2011 pozostaje do zapłaty kwota 1 750,56 zł oraz odsetki ustawowe naliczone do dnia spłaty, które na dzień wydania decyzji wynosiły kwotę 228,58 zł. W odwołaniu A. R. wyraził swoje niezadowolenie ze sposobu prowadzenia postępowania zarówno przez organ I instancji jak i sądy. W jego ocenie Burmistrz działa ze szkodą dla niego na podstawie błędnych wyroków sądów. Przedstawił krytyczną ocenę pod adresem organu, sądów, a także swoich dzieci. SKO decyzją z dnia [...] października 2012 r., opisaną na wstępie utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu podzieliło stanowisko organu I instancji co do zasadności zobowiązania skarżącego do zwrotu wypłaconych z funduszu alimentacyjnego świadczeń. W uzasadnieniu wskazano, że alimenty na dzieci L. R. i D. R. w kwotach po 350 zł miesięcznie zostały zasądzone prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego [...] z dnia 24 maja 2010 r., sygn. Akt [...]. Wobec bezskuteczności egzekucji zdefiniowane w ustawie, decyzjami z dnia [...] października 2010 r., znak [...] oraz [...] Burmistrz przyznał w/w osobom uprawnionym do alimentacji prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego w wysokości po 350 zł miesięcznie na okres świadczeniowy od 1.10.2010 r. Po upływie okresu świadczeniowego została wydana decyzja objęta odwołaniem. Wyszczególnione zostało rozliczenie świadczeń wypłaconych i wpłat. Przytoczono przepisy art. 27 ust. 1, 1a i ust. 2, a także art. 2 pkt 8 ustawy i wskazano na związany charakter przepisu stanowiącego podstawę zaskarżonej decyzji SKO i brak możliwości odstąpienia przez organ od wydania takiej decyzji. W skardze A. R. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Kolegium, ewentualnie o stwierdzenie nieważności decyzji z racji zaistnienia przesłanek z art. 156 k.p.a. Skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie: 1) art. 2 i 87 Konstytucji RP, przez bezzasadne nakazanie skarżącemu zwrotu świadczeń wypłaconych L. R. oraz D. R. w sytuacji, gdy takie rozstrzygnięcie nie jest trafne, a skarżący jest osobą szczególnie dotkniętą sytuacją życiową i osobistą, co winno skutkować brakiem zobowiązania go do zwrotu przedmiotowych świadczeń, 2) art. 27 ust. 1, 1a i ust 2 ustawy, przez całkowicie bezzasadne uznanie, że skarżący ma obowiązek zwrócić kwoty pobrane przez osoby uprawnione, w sytuacji, gdy już pobieżna analiza materiału dowodowego, zalegającego w aktach, pozwala postawić tezę, że takie twierdzenie jest błędne w pełnym zakresie, 3) art. 7 i 8 k.p.a., przez wydanie orzeczenia, w sposób oczywisty sprzecznego z materiałem dowodowym sprawy przez uznanie skarżącego jako osoby zobowiązanej do zwrotu pobranych świadczeń, w sytuacji gdy analiza materiału dowodowego pozwala stwierdzić, że takie rozstrzygniecie jest błędne, 4) art. 104, 107 w zw. z art. 7 k.p.a., przez dokonanie przez Kolegium dowolnej oceny dowodów, co ostatecznie skutkowało wydaniem błędnej decyzji, 5) art. 156 k.p.a. w zw. z art. 13 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych praw wolności, przez wydanie decyzji przez organy obydwu instancji, bez podjęcia choćby najmniejszych kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Zdaniem skarżącego w przedmiotowej sprawie zachodzą podstawy do zastosowania zasady uznania administracyjnego skutkującego brakiem obowiązku zwrotu przedmiotowych świadczeń. Kolegium odpowiadając na skargę wniosło o jej oddalenie z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje; Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269, ze zm.). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270) – zwanej dalej w skrócie P.p.s.a. Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 145 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem tylko wówczas, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. W ramach kontroli legalności Sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.). Po rozpatrzeniu sprawy z powyższych aspektach Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie jest zasadna. Z przedstawionych Sądowi akt wynika, że wyrokiem z dnia 24 maja 2010 r. w sparwie aygn. akt [...] Sąd Rejonowy [...] zasądził od A. R. na rzecz jego pełnoletnich dzieci: L. R. i D. R. alimenty w wysokości po 350 zł miesięcznie. Wyrokowi temu Sąd nadał rygor natychmiastowej wykonalności. Wyrok ten jest prawomocny z uwagi na oddalenie przez Sąd Okręgowy [...] apelacji powodów i pozwanego, co nastąpiło wyrokiem z dnia 30 września 2010 r., sygn. Akt [...]. Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym [...] w dniu 1 października 2010 r. wystawił zaświadczenia o bezskuteczności egzekucji świadczeń alimentacyjnych. Decyzjami z dnia [...] października 2010 r., Nr [...] i [...] Burmistrz Miasta i Gminy [...] przyznał L. R.i D. R. prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na okres świadczeniowy od października 2010 r. do września 2011 r. w kwotach po 350 zł miesięcznie. W odniesieniu do L. R. decyzją z dnia [...] września 2011 r. Burmistrz uchylił od dnia 1 września 2011 r. w/w decyzję własną z uwagi na zakończenie przez uprawnioną nauki. A. R. był poinformowany o przyznaniu tych świadczeń. Pismem z dnia 26 lipca 2012 r. Burmistrz Miasta i Gminy [...] zawiadomił A. R. o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie zwrotu należności wypłaconych z funduszu alimentacyjnego świadczeń. W toku postępowania skarżący złożył pismo z wyjaśnieniami, w którym poinformował, że w Sądzie Rejonowym [...] toczą się sprawy o zwrot alimentów od L. i D. R. "nieprawnie" zasądzonych w wyroku [...], o pozbawienie władzy rodzicielskiej względem małoletniej I. przeciwko D. R., a także pod sygneturą [...] o uchylenie obowiązku alimentacyjnego od 1995 roku. Wskazał, że Prokurator Prokuratury Rejonowej [...] w sprawie [...] zarządził badania DNA u L. R., "jednak sprawa nie została wznowiona". W międzyczasie wydany został wyrok zasądzający alimenty dla L. R. W sprawie zwiazanej z ustaleniem ojcostwa skarżącego wyroki nie zapadły. A. R. podał, że w jego ocenie L. R. nielegalnie pobierała alimenty, stąd jego zadłużenie. Pismem z dnia 6 sierpnia 2012 r., które zostało doręczone skarżącemu w dniu 10 sierpnia 2012 r. organ wezwał w/w do zgłoszenia się w urzędzie w terminie 7 dni celem przedłożenia prawomocnych odpisów orzeczeń sądowych (jeśli takie posiada), mających wpływ na prawo lub wysokość świadczeń z funduszu alimentacyjnego przyznanych L. R. i D. R. W dniu [...] sierpnia 2012 r. Burmistrz wydał decyzję, którą: 1) orzekł zwrot należności z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego wypłaconych osobom uprawnionym L. R. za okres od 1 października 2010 r. do 31 sierpnia 2011 r. i D. R. za okres od 1 października 2010 r. do 30 września 2011 r. w łącznej wysokości 1750,56 zł wraz z ustawowymi odsetkami, naliczanymi do dnia spłaty od dłużnika alimentacyjnego A. R.; 2) zobowiązał do dokonania wpłaty w/w należności w terminie 14 dni od uprawomocnienia się tej decyzji. W uzasadnieniu w/w decyzji przedstawione zostało dokładne rozliczenie kwoty wypłaconych świadczeń w zestawieniu z kwotami, które wpłynęły na poczet tych należności, ze wskazaniem dokładnych dat wpłat poszczególnych kwot i rozbiciem ich na należność główną i odsetki, na poczet których zostały zaliczone. Z rozliczenia tego (poprawnego matemetycznie) wynika, że pozostaje do zapłaty kwota 1750,56 zł i odsetki ustawowe naliczane do dnia spłaty, których wysokość na dzień wydania decyzji przez organ I instancji wynosiła 228,58 zł. Skarżący w żaden sposób nie zakwestionował tego rozliczenia, w szczególności nie podnosił, aby w rzeczywistości wpłaty były w innych terminach, bądź w innej wysokości. Kwestionował zaś konsekwentnie co do zasady swój obowiązek alimentacyjny i legalność wyroków zobowiązujących go do wypełniania obowiązku alimentacyjnego. Na wezwanie organu nie przedłożył jednak żadnych dowodów, które podważyłyby ustalenia oparte na prawomocnych wyrokach sądów powszechnych i ostatecznych decyzjach administracyjnych mających znaczenie dla rozstrzygnięcia tej sprawy. Zgodnie z art. 27 ust. ustawy d_@POCZ@__@KON@_dddłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z ustawowymi odsetkami. _@POCZ@__@KON@_1a. Odsetki są naliczane od pierwszego dnia następującego po dniu wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego, do dnia spłaty. _@POCZ@__@KON@_2. Organ właściwy wierzyciela wydaje, po zakończeniu okresu świadczeniowego lub po uchyleniu decyzji w sprawie przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego, decyzję administracyjną w sprawie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego. _@POCZ@__@KON@_3. Należności podlegają ściągnięciu w trybie przepisów ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, z uwzględnieniem przepisów niniejszej ustawy. Nie ulega wątpliwości, że okresy świadczeniowe (w odniesieniu do L. R. okres ten był skrócony o miesiąc wrzesień 2011 r. z uwagi na nie kontynuowanie nauki) upłynęły, oraz że pozostała do zapłaty kwota 1750,56 zł, która stanowi różnicę pomiędzy wysokością świadczeń wypłaconych w oparciu o ostateczne decyzje administracyjne osobom uprawnionym, do których alimentacji A. R. był zobligowany prawomocnymi wyrokami sądów powszechnych a kwotami, które wpłynęły na poczet spłaty zadłużenia i rozliczonymi z uwzględnieniem wymagalnych odsetek, o których mowa w art. 27 ust. 1a ustawy. W świetle wyżej przytoczonego przepisu art. 27 ust. 1 i 2 ustawy stwierdzić wypada, że organ właściwy wierzyciela jest zobligowany do wydania decyzji w sprawie zwrotu przez dłużnika należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego, a dłużnik jest zobowiązany do zwrotu organowi należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej (w tym wypadku osobom uprawnionym), łącznie z ustawowymi odsetkami. Decyzja taka nie jest wydawana w ramach uznania administracyjnego, co oznacza, że organ nie ma tu żadnej swobody w zakresie orzekania. Wręcz przeciwnie – z brzmienia art. 27 ust. 1 i 2 ustawy wynika wprost, że jest zobligowany do wydania decyzji o zwrocie. Istotne jest czy świadczenia osobom uprawnionym były wypłacone w oparciu o decyzję przyznającą te świadczenia (a tak było w niniejszej sprawie) i jaka była ich wysokość, oraz że po uwzględnieniu kwot, które wpłynęły na poczet spłaty zadłużenia nadal pozostaje do zapłaty kwota stanowiąca różnicę pomiędzy sumą wyplaconych świadczeń a dokonanymi wpłatami. Organy orzekające w niniejszej sprawie działały na podstawie przepisów prawa – ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Zgodnie z art. 2 pkt 11 ustawy osobą uprawnioną w świetle jej przepisów jest osoba uprawniona do alimentów od rodzica na podstawie tytułu wykonawczego pochodzącego lub zatwierdzonego przez sąd, jeżeli egzekucja okazała się bezskuteczna. W granicach niniejszej sprawy pozostaje badanie legalności a więc zgodności z prawem decyzji o zwrocie świadczeń wypłaconych osobom uprawnionym (w świetle prawomocnych i zaopatrzonych w klauzule wykonalności wyroków sądów powszechnych). W świetle materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy brak jakichkolwiek podstaw do stwierdzenia, aby zaskarżone decyzje dotknięte były jakąkolwiek wada określoną w art. 156 k.p.a. albo naruszały przepisy art. 2 i 87 Konstytucji RP. Organy działały bowiem w oparciu o przepisy obowiązującej ustawy, mając ku temu podstawy faktyczne i prawne. W aktach nie ma żadnych dowodów podważających legalność i prawidłowość ich działania. Twierdzenia skarżącego zawarte w piśmie z dnia 30 lipca 2012 r. oraz w odwołaniu nie dość, że nie były poparte żadnym dowodem, to jeszcze w sytuacji, kiedy nie zostały wzruszone decyzje przyznające osobom uprawnionym w świetle ustawy prawo do świadczeń, nie mogły mieć żadnego wpływu na wynik sprawy. Skarżący jest w świetle ustawy dłużnikiem alimentacyjnym i jest zobowiązany do zwrotu świadczeń wypłaconych osobom uprawnionym organowi. Zebrany materiał dowodowy był wystarczający do wydania decyzji. Skarżący kwestionował swój obowiązek alimentacyjny i obowiązek zwrotu wypłaconych świadczeń co do zasady, a to pozostaje w sprzecznosci z cytowanymi wyżej art. 27 ust. 1 i 2 ustawy. Treść składanych w toku postępowania administracyjnego pism (w tym odwołania) oraz skargi pozwalała na uznanie, że nie były kwestionowane wpłaty przekazane na poczet wypłaconych świadczeń, w tym ich wysokość i daty wpłat, stąd w ocenie Sądu można było uznać tę okoliczność za bezsporną. Zaskarżone decyzje nie naruszają w żaden sposób przepisów postępowania administracyjnego, a w szczególności tych wymienionych w skardze. Brak też podstaw do twierdzenia, że zebrany materiał dowodowy dawał podstawy do wydania odmiennego rozstrzygnięcia niż to, które zostało wydane, więc niezasadne są zarzuty naruszenia art. 7, 8, 104 czy 107 k.p.a. Oceniaćąc powyższe należało w oparciu o normę prawa materialnego stanowiącą podstawę decyzji, bo ona wyznaczała zakres postępowania dowodowego i przedmiot decyzji. Zaskarżona decyzja nie narusza także art. 13 Konwencji o ochronie praw człowieka i podsawowych wolności, bo A. R. skuteczne skorzystał z przysługującego mu odwołania do organu wyższego stopnia a następnie złożył skargę do tut. Sądu, który zbadał legalność zaskarżonej decyzji w granicach przyznanych mu przez prawo kompetencji. Mając na uwadze powyższe skargę jako bezzasadną należało oddalić na podstawie art. 151 P.p.s.a.