II SA/Rz 1152/21
WyrokWSA w Rzeszowie2021-11-03
Skład orzekający: Ewa Partyka, Maciej Kobak, Karina Gniewek-Berezowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osoba posiadająca zezwolenie na pobyt stały w Polsce i zameldowana na jej terytorium, ale faktycznie przebywająca przez większość czasu poza granicami kraju (w tym na Ukrainie) wraz z dziećmi, spełnia przesłankę zamieszkiwania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wymaganą do przyznania świadczenia wychowawczego?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że skarżąca, pomimo posiadania zezwolenia na pobyt stały i zameldowania w Polsce, nie spełniała przesłanki zamieszkiwania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w okresie pobierania świadczenia wychowawczego. Kluczowe znaczenie miały częste i długotrwałe wyjazdy na Ukrainę, wskazujące na koncentrację jej centrum życiowego poza Polską, co wykluczało przyznanie świadczenia.Stan faktyczny
Skarżąca, obywatelka Ukrainy, pobierała świadczenie wychowawcze na dziecko M. K. Organy administracji uchyliły prawo do świadczenia, uznając, że skarżąca nie zamieszkuje na terytorium Polski, mimo posiadania zezwolenia na pobyt stały i zameldowania. Skarżąca argumentowała, że jej częste wyjazdy na Ukrainę wynikają ze specyfiki pracy męża i jej własnej (urlop macierzyński, praca przedstawiciela handlowego), a okres pandemii COVID-19 utrudniał podróżowanie. Organy odwoławczy i sąd administracyjny uznały, że częste i długotrwałe pobyty na Ukrainie, zwłaszcza z dziećmi, wskazują na brak centrum życiowego w Polsce.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Ewa Partyka /spr./ Sędziowie WSA Maciej Kobak AWSA Karina Gniewek-Berezowska Protokolant sekretarz sądowy Agata Danicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 listopada 2021 r. sprawy ze skargi L. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2021 r. nr [ ] w przedmiocie uchylenia prawa do świadczenia wychowawczego - skargę oddala -
Przedmiotem skargi L. K. (dalej: "skarżąca") jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego (dalej: "SKO", "Kolegium", "organ odwoławczy") z dnia [...] maja 2021 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] (dalej: "Prezydent", "organ I Instancji") z dnia [...] stycznia 2021 r. nr [....] uchylającą prawo do przyznanego skarżącej świadczenia wychowawczego.
Z akt sprawy wynika, że wskazaną wyżej decyzją z dnia [...] stycznia 2021 r. organ I instancji, działając w oparciu o art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2020 r. poz. 256 z późń. zm. – dalej: "K.p.a.") w zw. z art. 1 ust. 2 i ust. 3, art. 5 ust. 1, art. 10, art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2019 r. poz. 2407 z późn. zm. – dalej: "u.p.w.d.") uchylił z urzędu prawo skarżącej do świadczenia wychowawczego przyznanego na dziecko M. K.
W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia Prezydent wskazał, że w dniu 13 listopada 2019 r., na podstawie przepisów u.p.w.d. przyznał skarżącej na jej wniosek świadczenie wychowawcze na dziecko M. K. na okres od 20 września 2019 r. do 31 maja 2021 r. w wysokości 500 zł miesięcznie.
Według organu I insancji w sprawie niespełniona pozostaje przesłanka zamieszkiwania na terytorium Rzeczypospolitej przez skarżącą i jej rodzinę, ponieważ skarżąca przebywa na terytorium Ukrainy, co zostało ustalone na podstawie czynności weryfikacyjno-kontrolnych przeprowadzonych przez funkcjonariuszy Straży Granicznej na wniosek organu. Organ wyjaśnił, że dla spełnienia tej przesłanki nie jest wystarczające samo oświadczenie strony, że mieszka w Polsce oraz wskazanie we wniosku adresu na terytorium Polski. Wskazał, że przepisy u.p.w.d. nie definiują pojęcia "zamieszkania", dlatego w tym zakresie należy odwołać się do przepisów prawa cywilnego, zaś zgodnie z art. 25 Kodeksu cywilnego miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Zgodnie natomiast z art. 28 Kodeksu cywilnego, można mieć tylko jedno miejsce zamieszkania.
W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca zarzuciła naruszenie art. 1 ust. 2 i 3 u.p.w.d. poprzez jego niezastosowanie i uznanie, że nie przysługuje jej prawo do otrzymywania świadczenia wychowawczego na dziecko M. K., a także naruszenie przepisów postępowania, tj.: art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a., co doprowadziło do błędnych ustaleń stanu faktycznego i złamania zasady prawdy obiektywnej oraz rażące naruszenie zasad zaufania i przekonywania, sformułowanych w art. 8 K.p.a. oraz art. 11 K.p.a.
Zdaniem skarżącej, organ powziął nieuzasadnione wątpliwości co do miejsca jej stałego pobytu, wskazując na przepisy prawa cywilnego, które w sprawie nie znajdują pełnego odzwierciedlenia, chociażby z uwagi na charakter pracy jej i jej męża A. K. Skarżąca wyjaśniła, że jest zatrudniona na stanowisku przedstawiciela handlowego, która to praca wiąże się z częstymi wyjazdami na terytorium Ukrainy. Podkreśliła, że z uwagi na fakt pozostawania na urlopie macierzyńskim w okresie do 30 września 2020 r. wielokrotnie towarzyszyła mężowi w podróżach zawodowych na teren Ukrainy. Mąż skarżącej prowadzi działalność gospodarczą w [...], zajmując się eksportem towarów z Polski na teren Ukrainy. Poszukiwanie kontrahentów wiąże się z jego bardzo częstymi wyjazdami z Polski na Ukrainę. Skarżąca wskazała również na orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 września 2020 r. sygn. akt I OSK 364/20, podkreślając, że nawet długotrwała przerwa w przebywaniu w danej miejscowości nie pozbawia danej osoby miejsca stałego zamieszkania. Zaznaczyła ponadto, że okres epidemii COVID-19 wywołuje nadzwyczajne okoliczności, utrudniające swobodne przemieszczanie się, a także konieczność szczególnej dbałości o stanowiska pracy.
Opisaną na wstępie decyzją z dnia [...] maja 2021 r. SKO, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. oraz art. 1 ust. 2 i ust. 3 i art. 27 u.p.w.d., utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.
Uzasadniając powyższe Kolegium na wstępie wyjaśniło, że otrzymywanie w Polsce świadczeń wychowawczych na dzieci wiąże się z koniecznością spełnienia dwóch nierozłącznych elementów: formalnego związanego z zezwoleniem władz państwa polskiego na pobyt cudzoziemca na terytorium RP oraz faktycznego w postaci zamieszkiwania cudzoziemca na terytorium RP. Jednocześnie organ podkreślił, że w orzecznictwie powszechne jest stanowisko, że definicja zamieszczona w art. 25 Kodeksu cywilnego charakteryzuje się uniwersalnością umożliwiającą jej wykorzystanie także w prawie administracyjnym. Jak dalej wyjaśnił, zamieszkanie w myśl wymienionego przepisu jest prawną kwalifikacją określonego stosunku danej osoby do miejsca, na którą składają się dwa elementy: przebywanie w sensie fizycznym w określonej miejscowości (corpus) oraz wola, zamiar stałego pobytu (animus). Oba te elementy muszą występować łącznie. Element odnoszący się do faktycznego przebywania nie oznacza stałości (permanentności) przebywania w określonej miejscowości. SKO zaznaczyło, że przebywanie przez pewien okres rodzica z dzieckiem, w związku z zaistnieniem szczególnych okoliczności, poza miejscem zamieszkania nie jest sprzeczne z celem na jaki przyznawane jest świadczenie wychowawcze. Wyjaśniło, że w przypadku osób mających miejsce zamieszkania w kraju, a wyjeżdżających za granicę, istotne znaczenie będzie miało to czy wyjazd ten, bądź wyjazdy noszą znamiona wyjazdu stałego czy też tymczasowego.
Jak następnie podał organ odwoławczy, w sprawie bezspornym pozostaje, że skarżąca jest obywatelką Ukrainy, tak jak jej mąż i dzieci: D. i M. K. Wojewoda w dniu 31 sierpnia 2017 r. udzielił stronie zezwolenia na pobyt stały, na czas nieoznaczony. Skarżąca wraz z dziećmi zameldowana jest pod adresem: [...], ul. [...], który wskazała również we wniosku o przyznanie świadczenia wychowawczego. Natomiast z informacji Placówki Straży Granicznej w [...] z dnia 28 lutego 2020 r. i 25 listopada 2020 r. odnośnie przekraczania granicy państwowej RP wynika, że skarżąca przyjechała do Polski kolejno: 11 lipca 2019 r., a wyjechała 13 lipca 2019 r., 15 sierpnia 2019 r. i wyjechała 17 sierpnia 2019 r., 5 września 2019 r. i wyjechała 25 września 2019 r., 10 października 2019 r., wyjechała 13 października 2019 r., 24 października 2019 r. i wyjechała 25 października 2019 r., 11 listopada 2019 r. i wyjechała 13 listopada 2019 r., 21 listopada 2019 r., wyjechała 24 listopada 2019 r., 22 stycznia 2020 r. i wyjechała 24 stycznia 2020 r., 18 czerwca 2020 r. i wyjechała 12 lipca 2020 r., 25 września 2020 r. i wyjechała 2 października 2020 r. M. K., ur. 20 września 2019 r., począwszy od 25 września 2019 r. podróżował wraz z matką, natomiast D. K. ostatni raz w Polsce była 21 listopada 2019 r. i wyjechała 24 listopada 2019 r.
Kolegium podkreśliło, że okoliczność częstego przemieszczania się pomiędzy dwoma krajami potwierdza także sama skarżąca, w złożonym do akt oświadczeniu. W ocenie organu odwoławczego częstotliwość wyjazdów skarżącej i jej dzieci, w szczególności syna, na Ukrainę, jest znaczna. Córka skarżącej od 24 listopada 2019 r. nie była w Polsce. Dane uzyskane od Straży Granicznej wskazują również na długie okresy przebywania wymienionych na terytorium Ukrainy.
Zdaniem Kolegium twierdzenia, że częste wyjazdy oraz pobyty na Ukrainie skarżącej wraz z rodziną wynikają ze specyfiki jej pracy, nie znajdują uzasadnienia. Jak zauważył organ odwoławczy, z pisma pełnomocnika skarżącej z dnia 9 września 2020 r. wynika, że strona jest zatrudniona na czas nieokreślony na stanowisku przedstawiciela handlowego na terenie Polski i Ukrainy, co wiąże się z koniecznością ciągłych wyjazdów. Jednocześnie skarżąca od września 2019 r. przebywała na urlopie macierzyńskim i jak wskazano w odwołaniu, w tym okresie nie wykonywała obowiązków zawodowych. Planowała powrót do Polski końcem września 2020 r. W ocenie SKO zatem to nie pobudki zawodowe były przyczyną wyjazdów skarżącej w tym okresie za granicę. Również według oświadczenia skarżącej, jej mąż prowadzi działalność gospodarczą, której przedmiotem jest eksport towarów na Ukrainę. Na Ukrainie poszukuje kontrahentów dlatego bardzo często przebywa tam w celach zawodowych.
Zdaniem organu odwoławczego częstotliwość wyjazdów skarżącej na terytorium Ukrainy oraz długotrwałość pobytów tam, w przeciwieństwie do krótkich, zazwyczaj kilkudniowych pobytów w Polsce wskazuje, że to na Ukrainie jest jej centrum życiowe, tam skupia się jej działalność, skoncentrowane są czynności życiowe, występują więzi emocjonalne i rodzinne. SKO podkreśliło, że dla oceny powyższego kluczowa jest okoliczność, że córka skarżącej przebywa na terytorium Ukrainy na stałe od 24 listopada 2019 r. Od tej daty nie wróciła do Polski - miejsca wskazywanego jako miejsce zamieszkania. W ocenie Kolegium, pobyty skarżącej w Polsce mają charakter wizyt, natomiast pobytom na terytorium Ukrainy można przypisać cechy stałości.
W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, skarżąca powołując się na argumentację oraz zarzuty tożsame ze wskazanymi uprzednio w odwołaniu, wniosła o uchylenie wydanych w sprawie decyzji organów obu instancji w całości i zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi podniosła, że przy ocenie przesłanki zamieszkiwania koniecznym było uwzględnienie elementu subiektywnego - zamiaru stałej zmiany miejsca pobytu, także z uwzględnieniem specyfiki pracy małżonka, jak również ochrony konstytucyjnej wynikającej z art. 71 ust. 1 Konstytucji RP. Zaznaczyła także, że w czasie wydania zaskarżonych decyzji, z uwagi na rozwojowość pandemii COVID- 19 przemieszczanie się pomiędzy Polską a Ukrainą było w dużym stopniu ograniczone. Natomiast małoletnie dzieci podróżują ze skarżącą albo jej mężem i przede wszystkim dba o ich bezpieczeństwo.
W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje;
Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 137). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 – określanej dalej jako P.p.s.a.). Stosownie do tego przepisu sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W myśl art. 145 P.p.s.a., sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności
z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, albo zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach.
W ramach kontroli legalności sąd stosuje przewidziane prawem środki
w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.).
Po zbadaniu sprawy w przedstawionych aspektach Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Zgodnie z art. 1 ust. 2 pkt 2 u.p.w.d. prawo do świadczenia wychowawczego przysługuje cudzoziemcom:
a) do których stosuje się przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego,
b) jeżeli wynika to z wiążących Rzeczpospolitą Polską dwustronnych umów międzynarodowych o zabezpieczeniu społecznym,
c) przebywającym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie zezwolenia na pobyt czasowy udzielonego w związku z okolicznościami, o których mowa w art. 127 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2018 r. poz. 2094 i 2399 oraz z 2019 r. poz. 577 i 622), jeżeli zamieszkują z dziećmi na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej,
d) posiadającym kartę pobytu z adnotacją "dostęp do rynku pracy", jeżeli zamieszkują z dziećmi na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, z wyłączeniem obywateli państw trzecich, którzy uzyskali zezwolenie na pracę na terytorium państwa członkowskiego na okres nieprzekraczający sześciu miesięcy, obywateli państw trzecich przyjętych w celu podjęcia studiów lub pracy sezonowej oraz obywateli państw trzecich, którzy mają prawo do wykonywania pracy na podstawie wizy,
e) przebywającym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej:
– na podstawie zezwolenia na pobyt czasowy, o którym mowa w art. 139a ust. 1 lub art. 139o ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach, lub
– w związku z korzystaniem z mobilności krótkoterminowej pracownika kadry kierowniczej, specjalisty lub pracownika odbywającego staż w ramach przeniesienia wewnątrz przedsiębiorstwa na warunkach określonych w art. 139n ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach
- jeżeli zamieszkują z dziećmi na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, z wyłączeniem cudzoziemców, którym zezwolono na pobyt i pracę na okres nieprzekraczający dziewięciu miesięcy, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy międzynarodowe o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej,
f) przebywającym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej:
– na podstawie zezwolenia na pobyt czasowy, o którym mowa w art. 151 lub art. 151b ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach,
– na podstawie wizy krajowej w celu prowadzenia badań naukowych lub prac rozwojowych,
– w związku z korzystaniem z mobilności krótkoterminowej naukowca na warunkach określonych w art. 156b ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach
- z wyłączeniem cudzoziemców, którym zezwolono na pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres nieprzekraczający sześciu miesięcy, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy międzynarodowe o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej.
Według ust. 3 tego przepisu, prawo do świadczenia wychowawczego przysługuje osobom, o których mowa w ust. 2, jeżeli zamieszkują na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres, w jakim mają otrzymywać świadczenie wychowawcze, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy międzynarodowe o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej.
Stosownie do art. 4 ust. 2 pkt 1 u.p.w.d. świadczenie wychowawcze przysługuje matce albo ojcu, jeżeli dziecko wspólnie zamieszkuje i pozostaje na utrzymaniu matki albo ojca (...).
Z kolei przepis art. 27 ust. 1 u.p.w.d. stanowi, że organ właściwy oraz wojewoda mogą bez zgody strony zmienić lub uchylić prawo do świadczenia wychowawczego, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna mająca wpływ na prawo do świadczenia wychowawczego, członek rodziny nabył prawo do świadczenia wychowawczego w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, osoba nienależnie pobrała świadczenie wychowawcze lub wystąpiły inne okoliczności mające wpływ na prawo do świadczenia wychowawczego.
Poza sporem jest, że świadczenie zostało skarżącej przyznane na dziecko – M. na okres od 20 września 2019 r. do 31 maja 2021 r. jako cudzoziemce, gdyż jest ona obywatelką Ukrainy.
Z informacji pozyskanych od Straży Granicznej wynika w jakich (wyżej wyszczególnionych) bardzo krótkich okresach skarżąca przebywała na terenie Rzeczypospolitej Polskiej, że wyjeżdżała na Ukrainę każdorazowo wraz z synem M. oraz to, że jej córka D. urodzona 15 maja 2016 r. od 24 listopada 2019 r. nie przebywała na terenie Polski. Skarżąca od urodzenia drugiego dziecka, tj. od 20 września 2019 r. do 14 września 2020 r. przebywała na urlopie macierzyńskim. W trakcie czynności kontrolno – weryfikacyjnych, które funkcjonariusze Straży Granicznej przeprowadzili w dniu 10 lipca 2020 r. pod adresem zameldowania w [...] skarżąca podała, że pomieszkuje tam od około 2 lat. Jest to mieszkanie należące do ich znajomego pochodzącego z Ukrainy. Małżonek skarżącej ma w [...] zarejestrowaną działalność gospodarczą. Zajmuje się sprzedażą obuwia, zaś skarżąca jest zatrudniona w firmie znajomego na umowę o pracę jako przedstawiciel handlowy na terenie Polski i Ukrainy.
Kwestią zasadniczą i jednocześnie sporną w sprawie było czy w konkretnych okolicznościach faktycznych w okresie pobierania świadczenia wychowawczego skarżąca nadal spełniała konieczny warunek zamieszkiwania wraz z dzieckiem na terenie Rzeczypospolitej Polskiej.
Istotnie w ustawie o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci nie zdefiniowano pojęcia "zamieszkanie" czy "zamieszkiwanie". Sąd orzekający w niniejszej sprawie nie znalazł przeciwskazań aby utożsamiać je z "miejscem zamieszkania", o którym mowa w art. 25 Kodeksu cywilnego (k.c.), a więc aby była to miejscowość, w której osoba fizyczna przebywa z zamiarem stałego pobytu. Nie ma racjonalnych argumentów, aby na użytek u.p.w.d. pojęcie to rozumieć w inny, odbiegający od powyższego sposób. Analiza przepisów ustawy pozwala na stwierdzenie, że ustawodawcy niewątpliwie chodziło o centrum życiowe osoby pobierającej świadczenie a nie wyłącznie o zameldowanie, które jest pojęciem ewidencyjnym. Zameldowanie nie zawsze pokrywa się z miejscem zamieszkania. W takiej sytuacji decydujące znaczenie powinny mieć dwa aspekty zewnętrzny, tj. fakt przebywania w konkretnym miejscu ale i wewnętrzny – wola stałego tam przebywania. Co oczywiste, zamiar danej osoby jako ten element "wewnętrzny" może być trudny do weryfikacji. Chodzi więc o skoncentrowanie czynności życiowych w danej miejscowości. Jak się podkreśla w doktrynie i orzecznictwie, o zamiarze stałego pobytu można mówić wówczas, gdy występują okoliczności pozwalające przeciętnemu obserwatorowi na wyciągnięcie wniosku, że określona miejscowość jest głównym ośrodkiem działalności życiowej dorosłej osoby fizycznej. Zamiar stałego pobytu może przejawiać się poprzez zlokalizowanie w danej miejscowości tzw. stałego ogniska domowego, co oznacza m.in. zakup domu czy mieszkania. Nie przesądza o tym wyłącznie samo zatrudnienie w danej miejscowości. Przy ustalaniu zamiaru stałego pobytu chodzi nie tylko o związki natury ekonomicznej ale też emocjonalnej czy rodzinnej. Faktyczne przebywanie w danej miejscowości nie może być rozumiane jedynie jako pobyt wymuszony koniecznością wykonywania w niej swoich obowiązków pracowniczych czy zarobkowych, ale musi mieć jednocześnie cechy założenia tam ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów. Przebywanie w danej miejscowości bowiem musi wiązać się ze skupieniem w niej życiowej aktywności, związanej nie tylko z pracą, ale również z rodziną. Ma to być miejsce stabilnego ześrodkowania funkcji życiowych człowieka, ale jedynie wówczas, gdy występujące okoliczności pozwalają przeciętnemu obserwatorowi na wyciągnięcie wniosków, że określona miejscowość jest głównym ośrodkiem aktywności życiowej danej osoby fizycznej (zob. Kodeks cywilny. Komentarz. Tom I. Część ogólna pod red. M. Frasa i M. Habdas – pkt 4 Komentarza do art. 27) i powołane tam orzecznictwo – Lex).
W okolicznościach konkretnej sprawy okazjonalnego przebywania skarżącej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej praktycznie od początku pobierania świadczenia trudno wytłumaczyć epidemią, bo utrudnienia w przemieszczaniu się między Polską a Ukrainą z tym związane nie są permanentne i zaczęły się dopiero w marcu 2020 r., co jest powszechnie znane. Trudno więc tym wytłumaczyć także fakt, że córka D. od 24 sierpnia 2019 r., a więc znacznie wcześniej przed wybuchem epidemii nie przebywała w rzekomym miejscu zamieszkania rodziców i nie przebywała w Polsce nawet wówczas kiedy przyjeżdżała tu matka z drugim dzieckiem - M. Nie tłumaczy tego także charakter pracy skarżącej, bo do 14 września 2020 r. korzystała ona z urlopu macierzyńskiego. Nie tłumaczy tego również charakter działalności gospodarczej prowadzonej przez męża, bo sama rejestracja tej działalności w Polsce o niczym nie przesądza z tego powodu, że działalność można prowadzić poza miejscem rejestracji, z wykorzystaniem internetu, niekoniecznie stacjonarnie, w formie sprzedaży wysyłkowej (z ustaleń wynika, że także mąż skarżącej realizuje tę działalność w znacznej mierze na Ukrainie), itp. czy wreszcie – jak wynika ze znajdującego się w aktach oświadczenia skarżącej z dnia 8 listopada 2019 r. – skarżąca z mężem mają "zarejestrowaną działalność na Ukrainie". Skarżąca wraz z mężem ma jedynie wynajęte mieszkanie w [...] a znaczną większość czasu w okresie świadczeniowym spędzała na Ukrainie, do Polski przybywając jedynie okazjonalnie na krótkie okresy czasu, nawet nie zabierając tu ze sobą kilkuletniej córki, na którą pobierała świadczenie wychowawcze. Pomimo tego, że skarżącej skończył się urlop macierzyński na młodsze dziecko, brak dowodów na to, że w miejscu zameldowania zapisała dzieci do przedszkola czy żłobka, tu wynajęła dla niech opiekunkę po to by mogła pracować. Zdaniem Sądu także charakter pracy skarżącej nie przesądza o tym, że rzeczywiście [...] to miejsce jej zamieszkania. Jeśli większość czasu spędza się poza tym miejscem i oprócz wynajętego lokalu mieszkalnego – bo już nie wykonywania pracy czy działalności gospodarczej – nie realizuje się tu praktycznie żadnej działalności oprócz formalności urzędowych, i jest tak notorycznie, niezależnie od tego czy skarżąca przebywała na urlopie rodzicielskim czy świadczyła pracę, to nie sposób uznać, że [...] stanowi centrum życiowe rodziny skarżącej. Prawidłowo więc, zdaniem Sądu organy ustaliły, że wbrew deklaracjom, skarżąca w okresie świadczeniowym nie zamieszkuje wraz z dzieckiem na terenie Rzeczypospolitej Polskiej a jedynie posiada kartę stałego pobytu i jest tutaj zameldowana wraz z rodziną. Nawet przesyłki pocztowe podczas jej nieobecności są odbierane przez "dorosłych domowników" (nie męża skarżącej), którzy mają stały kontakt ze skarżącą i przekazują jej informacje w tym zakresie. Nie budzi więc wątpliwości, że dla przeciętnego obserwatora w tym wypadku zameldowanie nie pokrywa się z miejscem zamieszkania skarżącej i jej dzieci, mimo że młodsze z nich każdorazowo podróżowało z matką. [...] nie jest głównym ośrodkiem aktywności życiowej skarżącej i jej dzieci, i jest to stan permanentny także po zakończeniu urlopu macierzyńskiego. Również charakter wykonywanej przez skarżącą pracy nie przemawia za tym, żeby podzielić zasadność jej zarzutów i twierdzeń. W Polsce jedynie jest skarżąca zatrudniona na umowę o pracę. W ocenie Sądu to, że skarżąca jest zatrudniona na podstawie zawartej w Polsce umowy o pracę z pracodawcą, który jest jej znajomym, że jest zameldowana w [...] w mieszkaniu pod adresem, gdzie bez przeszkód inne osoby podczas jej nieobecności odbierają kierowaną do niej korespondencję, nie mogą przesądzać o tym, że tu znajduje się jej centrum życiowe, rozumiane jako główny ośrodek aktywności życiowej. Przywołane w skardze orzeczenia były wydawane w innych okolicznościach faktycznych i nie mogą mieć żadnego przełożenia na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy. Dotyczyły osób czasowo przebywających poza swym miejscem zamieszkania.
Organy prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy i zastosowały wyżej przytoczone przepisy prawa. Nie budzi wątpliwości Sądu, że wystąpiły okoliczności, które miały wpływ na prawo do świadczenia wychowawczego, bo w okresie jego pobierania skarżąca wraz z dzieckiem nie zamieszkiwała na terytorium RP. Zebrany materiał dowodowy pozwalał na dokonanie konkretnych ustaleń i nie naruszono przy tym zasad wynikających z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.
Przestrzeganie art. 71 ust. 1 Konstytucji RP nie może oznaczać akceptacji dla pobierania świadczeń wychowawczych przez osoby, które nie spełniają kryterium uprawniającego do ich otrzymania.
Dlatego skargę należało oddalić na podstawie art. 151 P.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło