II SA/Rz 1154/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Paweł Zaborniak Sędziowie NSA Stanisław Śliwa WSA Maria Mikolik /spr./ po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 4 grudnia 2024 r. sprawy ze skargi J. B. i B. B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia 23 maja 2024 r. nr SKO.4163/59/2022 w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności postanowienia I. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia 28 listopada 2022 r. nr SKO.4163/45/2022; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie na rzecz skarżących J. B. i B. B. solidarnie kwotę 200 zł /słownie: dwieście złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Przedmiotem skargi B. B. i J. B. (dalej: "Skarżący") jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie (dalej: "SKO", "Kolegium" lub "organ") z dnia 23 maja 2024 r. nr SKO.4163/59/2022 w sprawie odmowy stwierdzenia nieważności postanowienia odmawiającego przywrócenia terminu, wydane w następującym stanie faktycznym sprawy. Wnioskiem z dnia 15 lipca 2016 r. Skarżący zwrócili się do Kolegium o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej z tytułu wieczystego użytkowania nieruchomości Skarbu Państwa położonej na terenie miasta R. w obr. {...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka o nr [...] o pow. [...] ha dokonana przez Prezydenta Miasta R. wypowiedzeniem z dnia 2 września 2015 r. jest nieuzasadniona. We wniosku podnieśli, że nie zostali zawiadomieni o dokonanym wypowiedzeniu dotychczasowej opłaty przez właściwy organ i korespondencja w tej sprawie nie została im prawidłowo doręczona. Postanowieniem z dnia 28 września 2016 r. nr SKO.4163/25/2016, Kolegium odmówiło Skarżącym przywrócenia wnioskowanego terminu, podając, że w aktach sprawy znajdują się dowody wskazujące na podjęcie trzykrotnej próby doręczenia na wskazany przez Skarżących adres pisma Prezydenta z przedmiotową aktualizacją, które wobec braku podjęcia z placówki pocztowej w terminie, zostało uznane za doręczone. Jak z kolei wnikało z pisma Skarżących, aktualizację opłaty rocznej otrzymali drogą elektroniczną w dniu 6 lipca 2016 r., zatem powinni wystąpić z wnioskiem o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od tej daty, tj. najpóźniej w dniu 13 lipca 2016 r. Natomiast wniosek ten wnieśli w dniu 15 lipca 2016 r., czyli z opóźnieniem przewidzianego terminu. W dniu 28 lutego 2021 r. Skarżący wystąpili do Kolegium z wnioskiem o stwierdzenie nieważności ww. postanowienia w sprawie odmowy przywrócenia terminu. Wyjaśnili, że wypowiedzenie z dnia 2 września 2015 r. trafiło w dniu 6 lipca 2016 r. na skrzynkę służbową ich firmy, która nie jest stroną postępowania, a ponadto nie sprawdzają maila codziennie. O wiadomości dowiedzieli się dopiero w dniu 9 lipca 2016 r. od pracownika. Dlatego nie można zgodzić się, że otrzymali wypowiedzenie droga mailową. W związku z powyższym termin na złożenie wniosku został dochowany. Postanowieniem z dnia 8 lipca 2021 r. nr SKO.4163/14/2021, Kolegium odmówiło wszczęcia postępowania w ww. sprawie, a następnie w wyniku rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, postanowieniem z dnia 16 listopada 2021 r. nr SKO.4163/31/2021 utrzymało zaskarżone postanowienie w mocy. Wyrokiem z dnia 10 sierpnia 2022 r. sygn. akt II SA/Rz 262/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uchylił ww. postanowienia SKO o odmowie wszczęcia postępowania. W związku z powyższym, Kolegium rozpoznało wniosek Skarżących o stwierdzenie nieważności postanowienia SKO o odmowie przywrócenia terminu i postanowieniem z dnia 28 listopada 2022 r. nr SKO.4163/45/2022, działając na podstawie art.156 § 1 pkt 2, art. 157 § 1 i 2 oraz art. 158 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeksu postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r. poz. 2000 z późn. zm.; dalej: "k.p.a.") w zw. z art. 58 § 1 i 2 k.p.a., odmówiło stwierdzenia nieważności postanowienia z dnia 28 września 2016 r. nr SKO.4163/25/2016, odmawiającego przywrócenia terminu. W uzasadnieniu organ wskazał, że wniosek o stwierdzenie nieważności postanowienia jest nieuzasadniony, gdyż Skarżący nie podali w nim przyczyn uchybienia terminowi. W odniesieniu do podnoszonych nieprawidłowości w zakresie doręczenia wypowiedzenia aktualizującego opłatę, SKO wyjaśniło, że nie jest to okoliczność, która może być weryfikowana w trybie określonym w art. 156 k.p.a., jednak może być ona powołana w toku postępowania wznowieniowego regulowanego przepisami art. 145 k.p.a. Nie zgadzając się ze stanowiskiem organu, Skarżący wystąpili z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, ponawiając okoliczności przedstawione we wniosku o stwierdzenie nieważności postanowienia o odmowie przywrócenia terminu. W wyniku rozpoznania tego wniosku, Kolegium opisanym na wstępie postanowieniem z dnia 23 maja 2024 r., działając na podstawie art. 138 § 1 w zw. z art. 127 § 3 k.p.a., utrzymało wydane wcześniej w tej sprawie postanowienie własne z dnia 28 listopada 2022 r. w mocy. Organ wyjaśnił ponownie, że podniesione przez Skarżących nieprawidłowości w zakresie doręczenia wypowiedzenia aktualizującego opłatę mogą być ewentualnie kwalifikowane jako podstawa do wznowienia postępowania w oparciu o art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. SKO wskazało, że w przypadku wystąpienia przesłanek określonych art. 145 k.p.a. brak jest możliwości stwierdzenia nieważności decyzji, jak również brak jest możliwości stwierdzenia nieważności decyzji w przypadku jednoczesnego wystąpienia przesłanek wznowienia postępowania. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, Skarżący zarzucili organowi naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie przyjęcie, że brak jest możliwości stwierdzenia nieważności decyzji, w przypadku jednoczesnego wystąpienia przesłanek wznowienia postępowania, podczas gdy przedmiotowy wniosek został doręczony do podmiotu niebędącego stroną postępowania. Na tej podstawie wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Na uzasadnienie złożonej skargi podnieśli dotychczasowe zarzuty sformułowane we wcześniejszych wnioskach. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w tej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Na mocy art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej: P.p.s.a.) uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa. W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 P.p.s.a. Stosownie natomiast do art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga została uwzględniona, jednakże z przyczyn, które Sąd był zobowiązany wziąć pod uwagę z urzędu. SKO w Rzeszowie rozpoznało bowiem merytorycznie wniosek o stwierdzenie nieważności ww. postanowienia, mimo, że był obarczony brakiem formalnym. Jak wynika z akt postępowania administracyjnego, przedstawionych Sądowi, wniosek B. i J. B. z 23 lutego 2021r. o stwierdzenie nieważności ww. postanowienia SKO z 28 września 2016r. nie został podpisany. Pod wnioskiem tym zostały wpisane komputerowo imiona i nazwiska Wnioskodawców, lecz brak jest własnoręcznych podpisów. To zaś powoduje, że wniosek obarczony jest brakiem formalnym, który uniemożliwia jego merytoryczne rozpoznanie. Zgodnie z art. 63 § 3 k.p.a. podanie wniesione na piśmie albo ustnie do protokołu powinno być podpisane przez wnoszącego, a protokół ponadto przez pracownika, który go sporządził. Gdy podanie wnosi osoba, która nie może lub nie umie złożyć podpisu, podanie lub protokół podpisuje za nią inna osoba przez nią upoważniona, czyniąc o tym wzmiankę obok podpisu. Komputerowo naniesione imiona i nazwiska pod wnioskiem o stwierdzenie nieważności postanowienia nie spełniają wymogu podpisania wynikającego z art. 63 § 3 k.p.a. Podpis bowiem to napisany lub uwierzytelniony znak ręczny. Tylko tak złożony podpis może być kwalifikowany jako spełniający wymagania formalne co do treści podania. Podpis taki nie może być zastąpiony żadnym podpisem mechanicznym, np. faksymile bądź kserograficzną odbitką własnoręcznego podpisu (por. H. Knysiak-Sudyka (red.), k.p.a. Komentarz, WKP 2019, t. 10, wyrok WSA w Warszawie z 11 sierpnia 2011 r., II SA/Wa 1319/11, wyrok WSA w Łodzi z 23 października 2008 r., III SA/Łd 164/08). Brak właściwie złożonego podpisu powoduje, że wniosek o stwierdzenie nieważności nie został skutecznie wniesiony. W konsekwencji SKO powinno było wezwać Wnioskodawców na podstawie art. 64 § 2 k.p.a., do uzupełnienia tego braku formalnego. Jak wynika bowiem z akt sprawy, postępowanie nadzwyczajne zostało wszczęte w wyniku wniosku, jaki Skarżący złożyli o stwierdzenie nieważności ww. postanowienia. Jak wynika z akt postępowania, postępowanie nadzwyczajne zostało zainicjowane na skutek wniosku Skarżących. W zaskarżonym postanowieniu, jak i poprzedzającym je postanowieniu z 28 listopada 2022r. Kolegium rozstrzygało co do stwierdzenia nieważności ww. postanowienia w zakresie tych przyczyn i przesłanek, które zostały przedstawione we wniosku z 23 lutego 2021r. Kolegium w takiej sytuacji procesowej było uprawnione do dokonania kontroli ww. postanowienia w ramach trybu nadzwyczajnego, jednakże w oparciu o skutecznie złożony wniosek. Brak wezwania Wnioskodawców do uzupełnienia braku formalnego ww. wniosku poprzez jego własnoręczne podpisanie oznacza, że doszło do naruszenia art. 64 § 2 w zw. z art. 63 § 3 k.p.a. które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Z tych przyczyn Sąd uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie SKO z 28 listopada 2022r. na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 P.p.s.a. Na podstawie art. 200 P.p.s.a. Sąd na rzecz Skarżących zasądził zwrot kosztów postępowania sądowego, stanowiących równowartość uiszczonego wpisu sądowego. Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 P.p.s.a.