II SA/Rz 1155/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Piotr Godlewski po rozpoznaniu w dniu 17 stycznia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosków I. Z. i T. Z. o ustanowienie adwokata w sprawie z ich skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2011 r. Nr [...] w przedmiocie rozgraniczenia nieruchomości postanawia odmówić przyznania wnioskodawcom prawa pomocy w zakresie objętym wnioskiem. I. Z. i T. Z. po zaskarżeniu do WSA w Rzeszowie postanowienia SKO z dnia [...] września 2011 r. Nr [...], złożonymi odrębnie na urzędowych formularzach PPF wnioskami o przyznanie prawa pomocy zwrócili się o ustanowienie adwokata wskazując na zawiłość sprawy oraz brak możliwości jego ustanowienia we własnym zakresie ze względu na uzyskiwane dochody i ponoszone na utrzymanie siebie i domu wydatki. Ze składników majątkowych o większej wartości wnioskodawcy wykazali posiadanie domu o pow. 100 m² oraz nieruchomości rolnej o pow. 3 ha, zaś jako źródła utrzymania pobierane przez siebie emerytury w wysokości brutto 775 zł. (I. Z.) i 1451 zł. (T. Z.), z których opłacają m.in. rachunki za energię elektryczną i gaz – odpowiednio ok. 130 i 70 zł./m-c, spłacają kredyt – 350 zł./m-c oraz finansują zakup leków – ok. 200-300 zł./m-c. Wg złożonego przez skarżących w wyniku wezwania dodatkowego oświadczenia i dołączonych do niego załączników, wysokość pobieranych przez nich emerytur netto to odpowiednio 672 i 1218 zł. Oprócz w/w, inne oznaczone kwotowo ich miesięczne wydatki (w tym wynikające z załączonego wyciągu z rachunku bankowego) to zakup żywności – 400-600 zł., paliwa – 300 zł., spłata w okresie 29 listopad 2011 – 29 sierpień 2012 r. kredytu przeznaczonego na zakup materaca leczniczego i kołdry – 350 zł., opłaty za telewizję [...] 15,90 zł., telefon – 50-60 zł., składki ubezpieczeniowej w [...] Życie – 172 zł. Dopłaty rolnicze z ARiMR w wysokości 858 zł. zostały przeznaczone na opłacenie podatków – 120 zł., wywozu śmieci – 100 zł. oraz ubezpieczenie budynku – 360 zł. i posiadanych pojazdów mechanicznych – 620 zł. (ciągnik rolniczy Ursus i samochód osobowy Ford Escort). Wnioskodawcy załączyli także kserokopię swojego pisma z dnia 21 października 2011 r., którym cofnęli pełnomocnictwo reprezentującemu ich w toku postępowania administracyjnego adwokatowi. Dodatkowo wskazali, że nie stać ich na wynajęcie adwokata z uwagi na wzrost ponoszonych przez nich wydatków na żywność i leki. Mając powyższe na uwadze stwierdzono, co następuje: Prowadzenie przez małżonków I. Z. i T. Z. wspólnego gospodarstwa domowego oraz te same okoliczności odnoszące się do ich sytuacji rodzinnej, majątkowej i dochodowej uzasadniają wspólne rozpoznanie złożonych przez nich wniosków. Ustanowienie adwokata objęte jest zakresem częściowego prawa pomocy, którego przyznanie osobie fizycznej warunkowane jest wykazaniem przez nią braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny – art. 245 § 3 w/z z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – określanej dalej jako P.p.s.a. Jak wynika z powyższego, ciężar wykazania przesłanki warunkującej przyznanie prawa pomocy spoczywa na osobie wnioskującej, a jedynym kryterium decydującym o jego przyznaniu jest sytuacja materialna (możliwości płatnicze) jej oraz osób, z którymi ewentualnie pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym (z tego powodu jako argument przemawiający za uwzględnieniem wniosku nie może być uznany sygnalizowany przez skarżących stopień skomplikowania sprawy, czy brak ich doświadczenia w prowadzeniu tego typu spraw). Mimo zawartego w uzasadnieniu wniosku twierdzenia wnioskodawców o przeznaczaniu wszystkich uzyskiwanych dochodów na bieżące potrzeby, co zasadniczo znajdowałoby potwierdzenie w ich zsumowanych wydatkach, analiza informacji zawartych w złożonym wniosku PPF i dodatkowym oświadczeniu nie daje podstaw do jego uwzględnienia i ustanowienia dla nich adwokata w ramach prawa pomocy. Przede wszystkim wymaga wyraźnego podkreślenia, że ewentualny uszczerbek w koniecznym utrzymaniu warunkujący przyznanie wnioskowanego prawa pomocy oznacza brak możliwości zaspokojenia wyłącznie podstawowych potrzeb życiowych (żywności, leczenia, opłat na utrzymanie domu /mieszkania), czego w odniesieniu do skarżących nie stwierdzono. W żadnym przypadku koszty te nie obejmują wszystkich normalnie ponoszonych wydatków, które osoba wnioskująca ma obowiązek ograniczyć do minimum lub w przypadku wydatków o charakterze niekoniecznym wręcz zaniechać. Ocena warunków materialno – bytowych skarżących nie wskazuje, aby odbiegały one od ogólnie przyjętych standardów. Przy zaspokojonych potrzebach mieszkaniowych pobierane emerytury w łącznej wysokości 1890 zł. miesięcznie netto należy uznać jako dostatecznie wysokie do zaspokojenia ich niezbędnych potrzeb życiowych, skoro umożliwiły im one zlecenie prowadzenia sprawy adwokatowi w toku postępowania administracyjnego. Twierdzenie, że obecnie nie stać ich na wynajęcie adwokata z powodu wzrostu wydatków na żywność i leki nie znajduje potwierdzenia w rzeczywistości, skoro bezpośrednio po cofnięciu mu pełnomocnictwa zaciągnęli kilkutysięczny kredyt na zakup materaca i kołdry (suma 10 rat za okres listopad 2011 – sierpień 2012 r. daje kwotę ok. 3,5 tys. zł.), a po wniesieniu skargi do Sądu zawnioskowali o jego ustanowienie z urzędu (koszt dalszego prowadzenia sprawy przez adwokata byłby o wiele niższy od tej kwoty). Nie kwestionując użyteczności tych przedmiotów dla skarżących z uwagi na stan ich zdrowia, to takie postępowanie z punktu widzenia wyjątkowego charakteru prawa pomocy (przeznaczonego dla osób ubogich) i źródeł jego finansowania ze środków publicznych nie może być aprobowane, gdyż zawsze znalazłyby się jakieś wydatki, którym wnioskujący przyznaliby priorytet względem związanych z prowadzoną sprawą kosztów postępowania. Jako służące zaspokajaniu koniecznych potrzeb życiowych nie kwalifikują się też opłaty za telewizję cyfrową czy dodatkowe ubezpieczenie [...]. Pewnych źródeł oszczędności można doszukiwać się również w wydatkach na bieżącą eksploatację samochodu (paliwo). Jako potencjalne źródło dochodu lub przynajmniej pewnych korzyści w naturze (płody rolne) musi być też uznana nieruchomość rolna, co z pewnością wpływa na obniżenie wydatków na zakup żywności (pobieranie dopłat świadczy przynajmniej o jej utrzymywaniu w dobrej kulturze rolnej). W razie braku możliwości jej dalszej samodzielnej uprawy (np. ze względu na stan zdrowia), istnieje możliwość jej sprzedaży lub wydzierżawienia celem uzyskania dodatkowych środków. Wszystkie te okoliczności przy braku innych osób na utrzymaniu wnioskodawców świadczą o ich realnych możliwościach ustanowienia adwokata z wyboru bez uszczerbku dla swojego koniecznego utrzymania (nie skonkretyzowali oni zresztą, czym ten uszczerbek miałby się dla nich objawić). Dodatkowo zwrócić uwagę wnioskodawców, że przepisy normujące postępowanie przed sądem administracyjnym nie przewidują obowiązku działania stron przez fachowych pełnomocników na żadnym jego etapie (wyjątek stanowi jedynie wymóg sporządzenia przez osoby uprawnione niektórych środków zaskarżenia np. skargi kasacyjnej, zażalenia na postanowienie o jej odrzuceniu), a sąd orzekający w sprawie bierze z urzędu pod uwagę wszystkie uchybienia w postępowaniu przed organami administracji. Z tej przyczyny, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 i art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a. postanowiono jak w sentencji postanowienia.