II SA/Rz 1159/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Magdalena Józefczyk /spr./ Sędziowie WSA Karina Gniewek - Berezowska WSA Maciej Kobak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 16 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi P. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia 23 maja 2023 r. nr SKO.4120/163/2022 w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie obowiązku zawiadomienia o zbyciu pojazdu I. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia 31 października 2022 r. nr KM-R.5410/K/1094/2022; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie na rzecz skarżącego P. K. kwotę 597 zł /słownie: pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie (dalej: "Kolegium", "SKO", lub "organ II instancji") z 23 maja 2023r. nr SKO.4120/163/2022, wydana w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie obowiązku zawiadomienia o zbyciu pojazdu. Wydanie decyzji poprzedzało postępowanie administracyjne o następującym przebiegu: Decyzją z [...] października 2022r. nr [...] Prezydent Miasta [...] (dalej: "Prezydent" lub "organ I instancji") nałożył na PK (dalej: "skarżący") karę pieniężną w wysokości 800 zł z tytułu niezawiadomienia w terminie 30 dni o zbyciu pojazdu marki [...]. Z akt sprawy wynika, że skarżący 3 czerwca 2022r. złożył zawiadomienie o zbyciu pojazdu marki [...]. Do zawiadomienia dołączono fakturę z 28 czerwca 2021r., z której wynika, że zbycia pojazdu nastąpiło 28 czerwca 2021r. Zawiadomienia właściwego organu dokonano z uchybieniem terminu, o którym mowa w art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz.U. z 2023r. poz. 1047 z późn. zm.) – dalej: "p.r.d.". Zawiadomienia dokonano po 310 dniach od upływu terminu. Zgodnie z art. 140mb pkt 2 p.r.d., zaistniały przesłanki zobowiązujące organ administracji do nałożenia na skarżącego kary pieniężnej. Prezydent podał, że nie znalazł podstaw do odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej na podstawie art. 189f ust. 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2023r. poz. 775 z późn zm.) – dalej: "k.p.a.". Skarżący prowadzi działalność gospodarczą, jest profesjonalnym uczestnikiem obrotu handlowego, zajmującym się sprzedażą hurtową i detaliczną samochodów osobowych i furgonetek, a zatem spoczywa na nim obowiązek znajomości przepisów prawa. Po rozpatrzeniu odwołania Kolegium, decyzją z 23 maja 2023r. nr SKO.4120/163/2022 utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...]. Kolegium podało, że Skarżący zawiadomił o zbyciu pojazdu z uchybieniem terminu, o którym mowa w art. 78 ust. 2 pkt 1 P.r.d., a zatem zaistniały podstawy prawne do nałożenia kary pieniężnej, co zostało prawidłowo wykazane przez organ I instancji. W ocenie Kolegium, opóźnienie w złożeniu zawiadomienia o zbyciu pojazdu wynoszące 210 dni nie jest znikomym naruszeniem obowiązujących regulacji prawnych. Skarżący nie przedstawił dowodów, wskazujących na brak po jego stronie możliwości dokonania zawiadomienia przez cały czas trwania określonego ustawowego terminu. Brak jest tym samym podstaw do zastosowania art. 189f ust. 1 k.p.a., a decyzję o nałożeniu na skarżącego kary w wysokości 350 zł uznać należało za odpowiadającą prawu. Odnosząc się do podniesionego w odwołaniu zarzutu naruszenia art. 15zzzzzn2 ustawy z dnia 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVlD-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020r., poz. 374 z późn. zm.) – dalej: "ustawa COVID", Kolegium wskazało, że skarżący dokonał zgłoszenia zbycia pojazdu 3 czerwca 2022r., natomiast wszczęcie postępowania przez Prezydenta nastąpiło we wrześniu 2022r. W tej sytuacji odpadła podstawa do zawiadamiania Skarżącego o uchybieniu terminu i wyznaczania 30-dniowego terminu na złożenie wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności, którą już dokonał. Ponadto art. 15zzzzzn2 ustawy COVID nie stanowi samoistnej podstawy do przywrócenia terminów naruszonych przez stronę. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, PK wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, a ponadto o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżonemu postanowieniu Skarżący zarzucił naruszenie: 1. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., polegające na jego zastosowaniu i wydaniu przez SKO decyzji utrzymującej w mocy decyzję Prezydenta, w sytuacji gdy decyzja organu I instancji wydana została z naruszeniem art. 15zzzzzn2 ustawy COVID, wskutek niezawiadomienia Skarżącego - przed nałożeniem kary przewidzianej w art. 140mb p.r.d. - o uchybieniu przez niego obowiązkowi przewidzianemu w art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d. oraz niewyznaczenia Skarżącemu 30-dniowego terminu na złożenie wniosku o przywrócenie terminu; 2. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., polegające na jego zastosowaniu i wydaniu przez SKO decyzji utrzymującej w mocy decyzję Prezydenta, w sytuacji gdy decyzja organu I instancji wydana została z naruszeniem art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., do którego doszło w następstwie uznania, że naruszenie prawa nie miało charakteru znikomego; 3. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., polegające na jego zastosowaniu i wydaniu przez SKO decyzji utrzymującej w mocy decyzję Prezydenta, w sytuacji gdy decyzja organu I instancji wydana została z naruszeniem art. 189d k.p.a., do którego doszło w następstwie nieuwzględnienia przez Prezydenta dyrektyw wymiaru administracyjnej kary pieniężnej; 4. art. 15zzzzzn2 ustawy COVID w zw. z art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d., do którego doszło w następstwie uznania że wobec dokonania przez Skarżącego zawiadomienia o zbyciu pojazdu przed wszczęciem przez Prezydenta postępowania w przedmiocie nałożenia na kary pieniężnej odpadła podstawa do zawiadomienia Skarżącego o uchybieniu terminu i wyznaczenia 30-dniowego terminu na złożenie wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności, jak również w wyniku przyjęcia, że art. 15zzzzzn2 ustawy COVID nie stanowi samoistnej podstawy do przywrócenia terminów naruszonych przez stronę; 5. art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., poprzez uznanie, że oceniając wagę naruszenia prawa należy brać pod uwagę przede wszystkim okres zwłoki w wykonaniu obowiązku zawiadomienia organu o zbyciu pojazdu, w sytuacji gdy należy przede wszystkim weryfikować skutki naruszenia dla dóbr chronionych przez daną dziedzinę prawa oraz odwołać się do sposobu weryfikacji tego stopnia naruszenia prawa wypracowanego w prawie karnym, co oznacza że wyznacznikiem dla dokonania oceny znikomego naruszenia prawa winny być okoliczności wynikające z art. 115 § 2 k.k. uwzględniające: rodzaj i charakter naruszonego dobra, rozmiary wyrządzonej lub grożącej szkody, sposób i okoliczności popełnienia czynu, wagę naruszonych przez sprawcę obowiązków, jak również postać zamiaru, motywację sprawcy, rodzaj naruszonych reguł ostrożności i stopień ich naruszenia; 6. art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., poprzez uznanie, że oceniając wagę naruszenia prawa, zasadnym jest zweryfikowanie, w jakiej dacie doszło do ujawnienia zmiany osoby właściciela w CEPiK, w sytuacji gdy od momentu ujawnienia w CEPiK zmiany osoby właściciela zbywanego pojazdu dane te są aktualne, w związku z czym nie ma zagrożenia interesów ogółu społeczeństwa, a nadto osiągnięty zostaje cel ustawodawcy; 7. art. 189d k.p.a., poprzez przyjęcie, że przy wymierzaniu kary pieniężnej, jak również przy ocenie, czy dane naruszenie można określić mianem "znikomego" nie znajdują zastosowania przesłanki wymiaru kary wskazane w art. 189 k.p.a.; 8. art. 8, art. 9 i art. 11, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., poprzez wadliwe ustalenie stanu faktycznego sprawy, w tym przesłanek do nałożenia na Skarżącego kary pieniężnej oraz nieprowadzenia ustaleń odnośnie innych niż wskazane wprost w dyrektywach art. 140n ust. 4 p.r.d. okoliczności przemawiające za dalej idącym miarkowaniem kary 9. art. 107 § 3 w zw. z art. 140 k.p.a., poprzez naruszenie bezwzględnego obowiązku odniesienia się do wszystkich zarzutów podnoszonych w odwołaniu. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas zajęte stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022r. poz. 2492). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 259 z późn. zm.) - dalej: "p.p.s.a.". Stosownie do tego przepisu sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 145 § 1 p.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. Zgodnie z art. 151 p.p.s.a., w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części Sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części. Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Kolegium z 23 maja 2023r. nr SKO.4120/163/2022, utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z [...] października 2022r., w sprawie nałożenia kary pieniężnej za niewykonanie obowiązku zawiadomienia o zbyciu pojazdu. Materialnoprawną podstawę dla wydania powyższych decyzji stanowił przepis art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d., zgodnie z którym właściciel pojazdu zarejestrowanego jest obowiązany zawiadomić w terminie nieprzekraczającym 30 dni starostę o: 1) nabyciu lub zbyciu pojazdu; 2) zmianie stanu faktycznego wymagającej zmiany danych zamieszczonych w dowodzie rejestracyjnym. Termin ten został czasowo zmieniony na podstawie art. 31i ustawy COVID, zgodnie z którym w okresie od dnia wejścia w życie ustawy z dnia 31 marca 2020r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw do dnia 31 grudnia 2020r.: 1) wydłuża się do 180 dni terminy określone w art. 71 ust.7 i art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. - Prawo o ruchu drogowym; 2) art. 140 mb ustawy, o której mowa w pkt 1, stosuje się z uwzględnieniem terminu określonego w pkt 1. Zgodnie natomiast z art. 140 mb pkt 2 P.r.d., kto będąc właścicielem pojazdu zarejestrowanego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wbrew przepisowi art. 78 ust. 2 pkt 1 nie zawiadamia starosty o nabyciu lub zbyciu pojazdu - podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 do 1000 zł. W sprawie bezspornym jest, że doszło do naruszenia art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d. albowiem nie poinformował w przewidzianym w tym przepisie terminie Prezydenta Miasta [...] o fakcie zbycia 28 czerwca 2021r. pojazdu marki [...]. Skarżący złożył zawiadomienie o zbyciu pojazdu dopiero 3 czerwca 2022r., zatem po upływie terminu 180 dni od jego zbycia. Pomiędzy zbyciem pojazdu, a zawiadomieniem organu upłynęło 310 dni. Zasadniczą sporną kwestią w sprawie jest sposób wykładni i stosowania przepisu art. 15zzzzzn2 ust. 1 i 2 ustawy COVID w odniesieniu do ww. terminu na zawiadomienie starosty o zbyciu pojazdu. Zgodnie z 15zzzzzn2 ust. 1 ust. 1ustawy COVID, w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów: 1) od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej, 2) do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki, 3) przedawnienia, 4) których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie, 5) zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony, 6) do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju - organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu. Natomiast zgodnie z 15zzzzzn2 ust. 2 ustawy COVID w zawiadomieniu, o którym mowa w ust. 1, organ wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Należy nadmienić, że powyższa regulacja ustawy COVID obejmuje zdarzenia, które miały miejsce w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19, czyli od dnia 20 marca 2020r. (§ 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z 20 marca 2020r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii, Dz. U. z 2020r. poz. 491), do 16 maja 2022r. (§ 1 do § 3 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 12 maja 2022r. w sprawie odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii, Dz. U. z 2022r. poz. 1027), a więc znajduje zastosowanie w niniejszej sprawie. Bez znaczenia jest fakt, że zawiadomienie o zbyciu pojazdu zostało dokonane po odwołaniu stanu epidemii, w sytuacji gdy uchybienie terminu miało miejsce w czasie jego obowiązywania. Sąd w składzie orzekającym podziela pogląd, zgodnie z którym 15zzzzzn2 ustawy COVID, wprowadzający szczególny tryb przywrócenia terminu w okresie trwania stanu epidemii, ma zastosowanie do regulacji zawartych w prawie administracyjnym w szerokim znaczeniu, a zatem także do przepisów p.r.d. Intencją ustawodawcy było objęcie zakresem 15zzzzzn2 ustawy COVID wszystkich przepisów, w tym również prawa materialnego, które regulują relacje pomiędzy obywatelem a organami państwa, aby obywatel nie ponosił negatywnych konsekwencji nieterminowego dopełnienia obowiązków. Natomiast od przewidzianego w tym przepisie obowiązku zawiadomienia strony o uchybieniu terminu oraz wyznaczenia stronie trzydziestodniowego terminu na złożenie wniosku o jego przywrócenie, nie przewidziano żadnych wyjątków. Wskazany w art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d. termin do zawiadomienia organu o nabyciu lub zbyciu pojazdu ma charakter materialny. Niezachowanie terminu do zawiadomienia organu o nabyciu lub zbyciu pojazdu w świetle p.r.d. wywołuje ujemny skutek dla strony, którym jest obowiązek wszczęcia przez organ z urzędu postępowania w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie obowiązku zawiadomienia starosty w zakreślonym przez ustawę terminie o zbyciu pojazdu (zob. np. wyroki NSA z 22 czerwca 2023r.; II GSK 1158/22, z 20 stycznia 2023r. II GSK 907/22). Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy Sąd stwierdza, że organ miał obowiązek zawiadomić skarżącego o uchybieniu terminu, wyznaczając jednocześnie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Zaniechanie wykonania powyższego obowiązku skutkowało naruszeniem 15zzzzzn2 ustawy COVID, a także art. 7 k.p.a. (zasada prawdy obiektywnej, zasada uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli), art. 8 § 1 k.p.a. (zasada zaufania do władzy publicznej), art. 9 k.p.a. ( zasada informowania stron). O końcowym rezultacie załatwienia sprawy będzie decydowało stanowisko strony, ale obowiązkiem organu jest powiadomienie o możliwości przywrócenia terminu wyżej opisane. Sąd stwierdza jednocześnie, że przedwczesne byłoby odnoszenie się do zarzutów skargi zmierzających do zakwestionowania wymiaru nałożonej kary oraz potrzeby odstąpienia od jej wymierzenia. W pierwszej kolejności organy winny umożliwić Skarżącemu złożenie wniosku o przywrócenie naruszonego terminu, natomiast od złożenia takiego wniosku i wyniku jego rozpoznania zależeć będzie tok dalszego procedowania. Dopiero ostateczne przesądzenie tej kwestii ewentualnie otworzy drogę do rozważenia wysokości kary bądź nawet odstąpienia od jej nałożenia. Mając powyższe na uwadze, Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c w zw. z art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w pkt I wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a., obejmując nimi kwotę należnego wpisu w wysokości 100 zł, koszty zastępstwa procesowego pełnomocnika skarżącego w wysokości 480 zł oraz opłatę skarbową od złożenia dokumentu pełnomocnictwa w wysokości 17 zł. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organy będą miały na względzie art. 153 p.p.s.a. i uwzględnią wyrażoną przez Sąd ocenę prawną oraz wytyczne co do dalszego postępowania.